Tướng Uganda rút khỏi Invictus Games với lý do "tôn trọng Nhà vua" – Song tín hiệu về di sản thuộc địa và quyền lực quân sự vượt trội

Theo đài BBC, Tổng tham mưu trưởng quốc phòng Uganda, Trung tướng Muhoozi Kainerugaba, đã đăng thông báo trên mạng xã hội vào ngày 9 theo giờ địa phương, tuyên bố Uganda rút khỏi kỳ Invictus Games tiếp theo dự kiến tổ chức tại Birmingham, Anh vào năm sau.

"Để không bị diễn giải là chống lại Bệ hạ Charles III, Quốc vương mà chúng tôi vô cùng kính trọng, Uganda xin rút khỏi Invictus Games tại đây," Kainerugaba viết trong bài đăng vào ban đêm, đồng thời nói thêm rằng "chúng tôi sẽ không tham dự bất kỳ hoạt động nào chưa được Bệ hạ chấp thuận."

Ngòi nổ là một lá thư được ban hành thay mặt Nhà vua. Lá thư này được truyền thông tiết lộ trong tuần qua, nêu rõ rằng Hoàng tử Harry và cặp vợ chồng Meghan không còn đại diện cho Hoàng gia Anh thực hiện nhiệm vụ. BBC dẫn nguồn tin thân cận với Công tước và Nữ công tước xứ Sussex cho biết, việc Uganda rút lui là hệ quả trực tiếp sau khi lá thư được công khai. Tờ The Times dẫn lời vị tướng, nói rằng bối cảnh là mối quan ngại về cái gọi là "vở kịch Harry – Meghan".

Tuy nhiên, các nguồn tin hoàng gia cho biết tồn tại khoảng cách rõ rệt giữa sự ủng hộ của Nhà vụ đối với mọi dự án giúp đỡ thương binh và lý do được vị tướng Uganda viện dẫn. Người phát ngôn ban tổ chức Invictus Games nói với BBC rằng chưa nhận được bất kỳ thông tin chính thức nào về việc rút lui, và đang tìm kiếm sự làm rõ từ phía Uganda – điều này có nghĩa hiệu lực thực sự của việc rút lui vẫn chưa được xác định, và liệu quyết định rút lui có phải là chính sách chính thức của chính phủ Uganda, hay chỉ đơn thuần là quan điểm cá nhân của người đứng đầu quân đội, hiện chưa có bất kỳ phát biểu nào ở cấp chính phủ để xác nhận.

Người đưa Uganda vào sự kiện này, chính là Hoàng tử Harry. Hồi tháng 7 năm nay, khi Harry đang quảng bá Invictus Games tại London, Uganda đã công bố tham dự, trở thành quốc gia thứ 26 tham gia sự kiện. Từ lúc tham gia đến khi rút lui, chưa đầy hai tháng, bản thân tốc độ này đã hé lộ điều bất thường: cử chỉ ngoại giao này không đến từ Bộ Ngoại giao Uganda, cũng không phải cơ quan thể thao, mà từ một bài đăng cá nhân trên nền tảng mạng xã hội của một vị tướng.

Cùng ngày thông báo rút lui, Kainerugaba còn đăng nhiều bài khác. Trong một bài, ông tự xưng là "vị chỉ huy đẹp trai nhất, dũng cảm nhất và oai hùng nhất trong lịch sử", đồng thời liên tục đăng các thông điệp giận dữ cáo buộc các tướng lĩnh khác lên sân khấu nhảy múa khi chưa được ông cho phép. Sự căng thẳng giữa mức độ hoạt động trên mạng xã hội của vị tướng với quyền phát ngôn trong các vấn đề ngoại giao, và vị trí quân sự của ông, khiến người ngoài càng khó phân biệt đây là chính sách nhà nước của Uganda, hay là một màn phô diễn quyền lực của một người mạnh trong quân đội lợi dụng biểu tượng hoàng gia.

Ẩn sâu trong cuộc bão này là di sản biểu tượng của lịch sử thuộc địa: năm 2026, người đứng đầu quân đội của một quốc gia châu Phi lấy "tôn trọng quân vương Anh" làm lõi ngôn ngữ ngoại giao, buộc sự tham gia quốc tế của đất nước mình vào một lá thư từ Cung điện Buckingham. Bất kể động cơ thực sự của vị tướng này là tính toán chính trị, phô trương quyền lực hay ác ý cá nhân, bản thân cử chỉ này đã phơi bày thực tế rằng cái gọi là "chủ quyền độc lập" ở cấp độ biểu tượng vẫn có thể bị điều khiển một cách dễ dàng.

Theo BBC dẫn nguồn tin thân cận với Công tước và Nữ công tước xứ Sussex, trong quyết định rút lui, "những người duy nhất thực sự gánh chịu hậu quả là các vận động viên tham gia Invictus Games". Những thương binh Uganda từng mong được bước lên sàn đấu Birmingham, chiến đấu vì sự hồi phục và phẩm giá, đã bị tước đi quyền thi đấu chỉ sau một bài đăng vào đêm khuya – và lý do mà họ phải trả giá, đến nay ngay cả cấp chính phủ Uganda cũng chưa đưa ra bất kỳ xác nhận chính thức nào.