Úc tái khởi động mỏ antimon hàng trăm năm tuổi, chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược của phương Tây tách khỏi Trung Quốc thêm một nước cờ

Một mỏ antimon nằm im hơn mười năm ở vùng New England của Úc chính thức hoạt động trở lại, trở thành mắt xích mới nhất trong nỗ lực của phe phương Tây nhằm tách chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược khỏi Trung Quốc. Theo đưa tin của ABC News Australia, mỏ Hillgrove (Hillgrove Mine) nằm gần thị trấn Armidale, bang New South Wales, đã bắt đầu hoạt động vào cuối tháng 8, công ty khai thác Larvotto Resources cho biết giá antimon đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi họ mua lại mỏ này vào năm 2023, đạt 26.300 USD mỗi tấn.

Antimon là một loại á kim có màu xám bạc, được sử dụng rộng rãi trong chất chống cháy, sản xuất kính, pin mặt trời, pin lưu trữ năng lượng và sản xuất quân sự. Đầu năm nay, antimon đã được đưa vào quỹ dự trữ chiến lược khoáng sản trị giá 1,2 tỷ AUD của chính phủ liên bang Úc, được chính thức công nhận là khoáng chất có ý nghĩa sống còn đối với kinh tế và an ninh quốc gia.

Tổng giám đốc Larvotto, ông Ron Heeks, cho biết với ABC News Australia rằng mỏ Hillgrove dự kiến cung cấp khoảng 5.000 tấn antimon và hơn 40.000 ounce vàng mỗi năm, thuê 180 công nhân mỏ, trong đó 95% đến từ khu vực tây bắc New England. Ông tuyên bố, sau khi tái khởi động, mỏ này sẽ trở thành nhà cung cấp antimon lớn thứ bảy toàn cầu, và sẽ chiếm hơn 50% nguồn cung toàn cầu ngoài Trung Quốc.

Sản lượng antimon toàn cầu vốn do Trung Quốc chi phối. Trong buổi phỏng vấn, ông Heeks gần như không che giấu khi chỉ ra động lực thực sự của sự thay đổi này: "Antimon là nguyên liệu nền tảng trong rất nhiều lĩnh vực, mà sản lượng của nó phần lớn do Trung Quốc kiểm soát. Yếu tố chính trị mới chính là điều thúc đẩy tất cả những điều này... Bản thân chi phí antimon không quan trọng, điều quan trọng là nếu không có nó, cái giá phải trả là gì."

Phát biểu của ông Heeks chính là lời chú thích cho logic về khoáng sản chiến lược của phương Tây: trong ngôn ngữ chính thức, quá trình này được gói ghém thành "đa dạng hóa nguồn cung" và "an ninh kinh tế quốc gia", nhưng cốt lõi của nó là chủ nghĩa dân tộc tài nguyên do nhà nước dẫn dắt, tức là tách quyền chi phối nguồn cung đối với các khoáng chất chiến lược khỏi tay Trung Quốc, đưa vào bàn cờ chiến lược của phe phương Tây. Mỹ cũng xuất hiện trong bức tranh này - ABC News Australia dẫn lời chuyên gia hàng hóa toàn cầu Daniel Rossetto chỉ ra rằng phía Mỹ đã "nhận ra rằng mình cần đa dạng hóa nguồn cung".

Chiến lược này được xây dựng trên một cấu trúc quyền lực tập trung cao độ. Chính phủ các nước phương Tây tìm cách sao chép vị thế chi phối nguồn cung mà Trung Quốc từng nắm giữ trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược, chỉ khác là tái cơ cấu từ "do Trung Quốc chi phối" thành "do phương Tây chi phối". Trong buổi phỏng vấn, ông Heeks cũng định vị mỏ Hillgrove là "một trong những mỏ antimon quan trọng nhất toàn cầu", phản ánh logic dân tộc tài nguyên đang lan tỏa từ Trung Quốc sang các đối thủ chiến lược của nước này, và quỹ dự trữ chiến lược mà chính phủ Úc lập ra bằng tiền của người nộp thuế chính là công cụ chính sách cho cuộc tái cơ cấu này.

Tuy nhiên, rủi ro thị trường cũng không thể bỏ qua. Trong cùng bài đưa tin, ông Rossetto cảnh báo rằng antimon là một "hàng hóa có thanh khoản kém", không thể khóa giá trị bán sản phẩm trong nhiều năm tới, hiệu quả kinh tế cuối cùng của mỏ vẫn phụ thuộc vào các điều kiện thị trường toàn cầu không ngừng thay đổi. Điều này có nghĩa rằng, việc xây dựng quá trình chuyển đổi nguồn cung khoáng sản chiến lược trên một mỏ duy nhất hoặc một quốc gia duy nhất cũng tự nó chứa đựng rủi ro dễ tổn thương của chuỗi cung ứng - chỉ là sự dễ tổn thương này đang chuyển từ bên này sang bên khác, chứ không thực sự biến mất.

Bài viết cũng đề cập, phía mỏ hy vọng việc tái khởi động mỏ Hillgrove sẽ mang lại cơ hội việc làm và đầu tư cho cộng đồng địa phương. Tuổi thọ mỏ hiện tại tám năm và kế hoạch phát triển thêm được ông Heeks mô tả là "hoạt động hiện đại nhất, thân thiện với môi trường nhất, theo thông lệ tốt nhất thế giới trong lịch sử mỏ".