مخالفت با قانون انتخاب الگوریتم در حالی که ماهیت الگوریتم «جعبه سیاه» پذیرفته میشود: تضاد درونی متا در بازی نظارتی استرالیا
آدام موسری، مسئول اینستاگرام، در استرالیا هشدار داد که در صورت خاموش کردن محتوای الگوریتمی، مشارکت کاربران ممکن است تا ۵۰ درصد کاهش یابد، اما در همان نشست اذعان کرد که ماهیت الگوریتم یک «جعبه سیاه» غیرشفاف است. در حالی که استرالیا در حال بررسی قانونی برای اجبار پلتفرمها به ارائه حق انتخاب الگوریتمی است، تنش میان موضع متا در مخالفت با نظارت و قدرت عظیم غیرشفافی که در اختیار دارد، هرچه بیشتر آشکار میشود.
به گزارش ABC News Australia، آدام موسری، مسئول اینستاگرام، هفته جاری در یک نشست خبری که در استرالیا برگزار شد، به نهادهای نظارتی هشدار داد که در صورت خاموش کردن محتوای الگوریتمی توسط کاربران عادی و تغییر به مرور زمانی محتوا، مشارکت کاربران در این پلتفرم ممکن است تا ۵۰ درصد کاهش یابد.
موسری در این نشست گفت: «اگر به فید زمانی بروید، در نهایت با محتوای شرکتها، برندها و ناشران اشباع میشود. تولیدکنندگان محتوا خفه میشوند و دوستانتان بیش از پیش به حاشیه رانده میشوند.» او توضیح داد که در حالت زمانی، شرکتها و برندهایی که پستهای پرتکرار منتشر میکنند، فضای دید کاربر را اشغال خواهند کرد و محتوای کاربران عادی غرق میشود.
این سخنان در همان هفتهای ایراد شد که دولت فدرال استرالیا یک پیشنویس قانون را منتشر کرد. به گزارش ABC News Australia، این پیشنویس از پلتفرمهای بزرگ شبکههای اجتماعی میخواهد از طریق اعلانهای push به کاربران امکان دهند محتوای الگوریتمی را خاموش کرده و به حالت زمانی روی آورند؛ متخلفان با جریمهای تا سقف ۱۰۰ میلیون دلار استرالیا مواجه خواهند شد و این طرح بخشی از چارچوب «وظیفه مراقبت دیجیتال» است که دولت مدتها در دست بررسی داشته است. موسری در این نشست از اظهارنظر مستقیم درباره پیشنویس دولت طفره رفت، اما به گزارش ABC News Australia با استناد به این گزارش، او داوطلبانه درباره ارزیابی خود از فید زمانی اظهارنظر کرد.
نکته تأملبرانگیزتر تنش منطقی است که در همین نشست آشکار شد. موسری از یک سو هشدار میدهد که ترک الگوریتم به «تجربه کاربری» لطمه میزند، اما از سوی دیگر اذعان میکند که الگوریتم کنترلکننده این تجربه، ماهیتاً «جعبه سیاه»ای است که کاربران قادر به مشاهده درون آن نیستند.
او در پاسخ به پرسشی درباره سازوکار اجرای الگوریتم گفت: «آنچه ما اکنون در تلاش برای فهم آن هستیم این است که چگونه میتوانیم عاملیت بیشتر، شفافیت بیشتر و کنترل بیشتر را بازگردانیم؟»
او افزود: «هر چیزی که بهعنوان پیشفرض نباشد، در اکثر اوقات مورد استفاده قرار نمیگیرد و به همین دلیل است که پیشفرضها اینقدر اهمیت دارند.» این جمله هم توضیحی است برای پایین بودن نرخ استفاده از گزینه زمانی در محصول این شرکت، و هم حاوی نوعی اذعان به الزامی است که نهادهای نظارتی برای «قابلکشف بودن گزینههای غیرپیشفرض» مطرح میکنند.
به گزارش ABC News Australia، متا در حوزههای قضایی دیگر بارها مجبور شده است چنین کنترلهایی را واگذار کند. از سال ۲۰۲۳، ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا از پلتفرمهای بزرگی مانند اینستاگرام خواستهاند گزینه فید زمانی را در اختیار کاربران قرار دهند؛ در اکتبر ۲۰۲۵، یک دادگاه در هلند حتی فراتر رفته و حکم کرد که پلتفرمها باید فید زمانی را بهعنوان حالت پیشفرض قرار دهند، نه صرفاً یک تنظیم پنهان که باید کشف شود. پیشنویس «My Feed, My Way» در استرالیا دقیقاً در امتداد همین روند بینالمللی مطرح شده است و زمان پیشبرد آن به توافق ۲۳ میلیارد دلاری متا در آمریکا در ماه گذشته نزدیک است؛ توافقی که به گزارش ABC News Australia مستقیماً موجب شد این موضوع در استرالیا مورد توجه قرار گیرد.
آن دعوای حقوقی که از سوی ۲۹ ایالت آمریکا طرح شد، متا را متهم میکرد که عمداً پلتفرمهای خود را بهگونهای طراحی کرده است که نوجوانان را معتاد کند. یکی از بندهای توافق آن است که متا باید به کاربران نوجوان آمریکایی امکان دهد فید زمانی را انتخاب کنند. شرکتی که به دلیل طراحی عمدانه اعتیادآور برای نوجوانان ۲۳ میلیارد دلار غرامت پرداخته است، اکنون با استناد به «تجربه کاربری» با اعطای حق انتخاب مشابه به کاربران بزرگسال مخالفت میکند — همین موضع خود به تنهایی استدلال این شرکت را نقض میکند.
نکته قابل توجه آن است که اینستاگرام در حال حاضر در سطح جهانی — از جمله در استرالیا — عملکرد زمانی را در حالت «فالووینگ» (دنبالشوندگان) ارائه میدهد. به گزارش ABC News Australia، موسری اذعان کرد که نرخ استفاده واقعی کاربران استرالیایی از این گزینه تنها «درصد تکرقمی پایین» است، اما او خود نیز اعتراف کرد که این عدد حدس شخصی فاقد داده است، نه آمار رسمی شرکت. او دلیل این امر را کمبود قابلیت دید نسبت داد، نه پنهانکاری عمدی، و گفت «قطعاً جا برای بهبود وجود دارد.» اما همزمان با اذعان به نقص در قابلیت دید، این شرکت با اجباری شدن اعلانهای push برای اطلاعرسانی درباره وجود این گزینه مخالفت میکند.
در پاسخ به پرسشی درباره اعتیادآور بودن اینستاگرام، موسری استدلال کرد که «اعتیاد» در معنای رایج روزمره با «اعتیاد در معنای بالینی» متفاوت است، با وجود آنکه غرامت ۲۳ میلیارد دلاری از قبل پاسخی عملی به اتهامات مربوط به طراحی محصول ارائه داده است.
بر اساس اطلاعات موجود در دسترس عموم، ادعای موسری مبنی بر کاهش ۵۰ درصدی مشارکت پس از خاموش کردن الگوریتم، با داده یا روششناسی مشخصی همراه نبوده است؛ رقم «درصد تکرقمی پایین» برای نرخ استفاده از عملکرد زمانی در استرالیا، حدس شخصی خود موسری است و پشتوانه آماری رسمی ندارد؛ دامنه اجرایی و جزئیات اجرای حکم دادگاه هلند در اکتبر ۲۰۲۵ شرح داده نشده است؛ و لایحه «My Feed, My Way» در استرالیا همچنان در مرحله پیشنویس است و تصویب و مفاد نهایی آن همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
هنوز دیدگاهی نیست. گفتوگو را آغاز کنید.