بازگشت یمن به جنگ تمام‌عیار: نامتقارنی قدرت در گفتمان شورای امنیت
نماینده ویژه سازمان ملل در امور یمن هشدار داد که یمن بار دیگر به سمت جنگ تمام‌عیار لغزیده است، اما چارچوب دستور کار شورای امنیت در نشست آن روز، حملاتحوثی‌ها را در مرکز توجه قرار داد و نقش سال‌ها مداخله نظامی ائتلاف سعودی و زنجیره تأمین تسلیحاتی غرب را به حاشیه راند — این تنظیم نامتقارن دستور کار خود محصول ساختار قدرت است.
نماینده ویژه سازمان ملل در امور یمن، هانس گروندبرگ، این هفته به شورای امنیت هشدار داد که یمن بار دیگر به سمت «جنگ تمام‌عیار» لغزیده است و زنان و کودکان عمده‌ترین بار تشدید خشونت را متحمل می‌شوند. به گزارش الجزیره، گروندبرگ در نشست روز جمعه گفت که بی‌ثباتی مداوم در خاورمیانه بر وضعیت یمن تأثیر می‌گذارد و تحولات یمن نیز به نوبه خود سراسر منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. او تأکید کرد: «مگر آنکه جنگ واقعیت دائمی یمن شود، اکنون زمان آن است که به استراتژی سیاسی اندیشیده شود» و صراحتاً اظهار داشت: «پیروزی در میدان جنگ هرگز نمی‌تواند جایگزین مذاکراتی شود که برای حل بحران ضروری است».
بهایی که داده‌های سازمان ملل ترسیم می‌کنند، ملموس است: از ماه اوت تاکنون، دست‌کم ۴۶ غیرنظامی کشته و بیش از ۱۳۰ تن دیگر زخمی شده‌اند، و کودکان در ادامه درگیری‌ها تلفات نامتناسبی را متحمل می‌شوند. این توصیف با تشدید اخیر میدانی هم‌خوانی دارد — ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی پیشتر اعلام کرد که سه موشک بالستیک حوثی‌ها را رهگیری کرده است، و گزارش شده که دولت یمن برای مقابله با حوثی‌ها به حمایت قبایل نیاز دارد.
با این حال، چارچوب دستور کار شورای امنیت خود از نامتقارنی آشکاری برخوردار است. نماینده دائمی عربستان سعودی در سازمان ملل، عبدالعزیز الواسیری، حوثی‌ها را «گروهک تروریستی حوثی» توصیف کرد و گفت که ریاض «هرگز اجازه نخواهد داد یمن به سکوی پرشی برای تهدید امنیت یا آزادی کشتیرانی آن تبدیل شود» و از شورای امنیت خواست که با «تشدید خطرناک» در یمن مقابله کند. نماینده دولت «به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی» یمن، عبدالله علی فاضل سعدی، نیز از شورای امنیت خواست که اقدامات «قاطع و مؤثر» را برای قطع جریان مالی، تسلیحاتی و فناوری به سمت حوثی‌های تحت حمایت ادعایی ایران به اجرا بگذارد و از ریاض به‌خاطر ایستادن «در کنار مردم و دولت یمن» قدردانی کرد.
این گفتمان، حملات حوثی‌ها به اهداف در خاک عربستان سعودی را — که به گفته اداره کل هواپیمایی کشوری عربستان در روز جمعه، فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در روز پنجشنبه هدف دو حمله قرار گرفت و سه شهروند سعودی کشته شدند — در کانون مداخله بین‌المللی قرار می‌دهد. کشورهای حاشیه خلیج فارس و کشورهای اروپایی به‌سرعت به حمله به فرودگاه واکنش نشان دادند و وزارت امور خارجه فدرال سوئیس آن را «غیرقابل‌قبول» خواند.
شایان توجه است که برچسب «دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی» خود محل مناقشه است. این برچسب عمدتاً بازتاب به‌رسمیت‌شناسی دیپلماتیک سعودی و غرب است؛ در ادامه سال‌ها درگیری در یمن، مسئولیت طرف‌هایی که به‌عنوان اعضای ائتلاف سعودی در عملیات‌های بمباران هوایی مشارکت داشته‌اند — و کشورهای غربی که به تأمین مستمر تسلیحات به عربستان ادامه داده‌اند — در بحث رسمی شورای امنیت به‌طور چشمگیری به حاشیه رفته است. گزارش‌های مرتبط الجزیره بر تشدید عملکرد حوثی‌ها و موضع‌گیری‌های سیاسی شورای امنیت تمرکز یافته‌اند و به‌طور مشخص به بهای غیرنظامی سال‌ها بمباران ائتلاف سعودی در یمن نپرداخته‌اند و به نقش تأمین تسلیحات کشورهایی مانند بریتانیا و آمریکا در تداوم درگیری نیز اشاره‌ای نکرده‌اند.
هنگامی که از شورای امنیت خواسته می‌شود اقدام «قاطع» کند، جهت اقدام به سمت یک طرف تنظیم شده است؛ در حالی که مداخله نظامی مستمر طرف دیگر در سال‌ها جنگ و زنجیره فروش تسلیحات غربی در پس آن، در گفتمان رسمی به‌آرامی کنار گذاشته شده است. این تمرکز انتخابی نه حاصل مشاهده بی‌طرفانه، بلکه بازتولید ساختارهای قدرت موجود در توزیع گفتمان بین‌المللی است.
هنوز دیدگاهی نیست. گفت‌وگو را آغاز کنید.