ब्रिटनने सौदीचे संरक्षण करण्यासाठी अतिरिक्त ‘टाइफून’ पाठवले: ‘संरक्षणात्मक’ मिशनची येमेन युद्धाशी सीमा अजून स्पष्ट नाही

अल जजीरा इंग्रजच्या वृत्तानुसार, ब्रिटनच्या संरक्षण मंत्रालयाने 20 ऑक्टोबररोजी रॉयल एअर फोर्सची ‘टाइफून’ लढाऊ विमाने संरक्षणात्मक हवाई मिशन करण्यासाठी पाठवण्याची घोषणा केली. या विमानांमार्फत सौदीतील शहरांचे आणि महत्त्वाच्या राष्ट्रीय पायाभूत सुविधांचे संरक्षण करण्यात मदत केली जाणार असून, या मिशनचा मुख्य उद्देश हूथी सशस्त्रांच्या ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांविरुद्ध संरक्षण करणे आहे. संरक्षण मंत्रालयाने म्हणण्यात आले की, ब्रिटनचे सैनिक हूथी सशस्त्रांवर थेट हल्ला करणार नाहीत; नव्याने करण्यात आलेली पाठवणी आधीच सौदीत तैनात असलेल्या ब्रिटनच्या उपकरणे आणि जिवंत सैन्यांवर आधारित आहे.

त्याच वेळी, संरक्षण मंत्रालयाने सौदीच्या हवाई कार्यांसाठीचे हवाई इंधन भरणीचे समर्थन वाढवण्याची घोषणा केली. मात्र सार्वजनिक निवेदनात विशिष्ट संलग्नता नियम, मिशनाचा कालावधी, मान्यता अटी किंवा समाप्तीची तरतूद यांचा कोणताही तपशील देण्यात आला नाही. हवाई इंधन भरणी कशा पद्धतीने करण्यात येणार, त्याची व्याप्ती काय आणि ब्रिटनने सौदीला आधी दिलेल्या लष्करी सहाय्यापासून याची सीमा कशी रेषणार, हेही सांगण्यात आले नाही. सार्वजनिक माहितीनुसार सहाय्याचा विस्तार निश्चित झाला आहे, परंतु ब्रिटनचे सैनिक कोणत्या परिस्थितीत जोरात वापरतील, हे सांगण्यात आले नाही.

ब्रिटनचे संरक्षण मंत्री वेस स्ट्रीटिंग यांनी हूथी सशस्त्रांच्या अलायदी असलेल्या सौदीवर केलेल्या सतत हल्ल्यांना ‘पूर्णपणे निंदनीय’ असे वर्णन केले. रियाधच्या विमानतळावरील हल्ल्याने परिस्थिती आणखी गंभीर होत असल्याचा विशेष संकेत मिळतो, आणि नेमकं यामुळेच सरकारने आणखी लष्करी सहाय्य मंजूर केले, असे त्यांनी सांगितले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, ‘टाइफून’ विमाने संरक्षणात्मक हवाई मिशन करणार असून सौदीचे हवाई क्षेत्र ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांपासून सुरक्षित राखण्यास मदत करणार आहेत.

त्या वृत्तानुसार, गेल्या काही आठवड्यांत हूथी सशस्त्रांनी क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन वापरून सौदीच्या तेल सुविधांवर तसेच रियाधच्या प्रमुख विमानतळावर हल्ले केले होते. दरम्यान, येमेनच्या आंतरराष्ट्रीयपणे मान्यता असलेल्या सरकारला पाठिंबा देणारा सौदीच्या नेतृत्वाखाली असलेला गठबंधनही हूथीच्या ठिकाणांवर हवाई हल्ले करत होता. ब्रिटनने नवीन विमानांची पाठवणी स्पष्टपणे सौदीच्या संरक्षणासाठी ठरवली आहे, तर वाढवलेले हवाई इंधन भरणीचे समर्थन थेटपणे सौदीच्या हवाई कार्यांमध्ये आहे. तथापि, सध्याच्या सार्वजनिक माहितीत असे सांगण्यात आलेले नाही की, या दोन्ही व्यवस्था गठबंधनाकडून हूथीच्या ठिकाणांवर केलेल्या हवाई हल्ल्यांशी जोडल्या जातात का आणि कोणत्या परिस्थितीत जोडल्या जातात. यावरून असा दावा करता येणार नाही की ब्रिटनने हूथींवर थेट हल्ल्यांमध्ये भाग घेतला आहे; मात्र ‘थेट हल्ला करणार नाही’ असा केलेला हा आश्वासन सर्व मिशन सीमांचे निर्धारण करण्यास पुरसा नाही.

अल जजीरा इंग्रजचे प्रतिनिधी कामिये नेडलेक यांनी लंदनमधून वृत्त दिले असून, हा निर्णय खाडीतील ऊर्जा किमती वाढण्याच्या चिंतेचा भागमानव करण्यात आला असे सांगितले. त्यांनीही खाडीतील परिस्थितीचा थेट परिणाम सामान्य कुटुंबांवर पडतो असे म्हणाले. मात्र वृत्तानात असे दाखवण्यात आले नाही की ब्रिटन सरकारने ऊर्जा किमती हा निर्णयाचा औपचारिक आधार मानला होता. संरक्षण मंत्रालयाने सार्वजनिकपणे दिलेला कारण हूथींचे हल्ले आणि अलायदी देशाचे संरक्षण हेच आहेत. खाडीतील ऊर्जा किमतीबद्दलची चिंते किती प्रमाणात पाठवणीच्या आकारमानावर परिणाम करील, याबद्दलही सार्वजनिक निवेदनात माहिती देण्यात आले नाही.

त्यामुळे या अतिरिक्त पाठवणीचा राजकीय अर्थ एकाच विमानांच्या हलचालीपेक्षा अधिक आहे. ब्रिटनने सार्वजनिकपणे सौदीचे हवाई क्षेत्र ‘टाइफून’ने संरक्षित करण्याचे आश्वासन दिले आहे, आणि वाढवलेले हवाई इंधन भरणीचे समर्थन थेटपणे सौदीच्या हवाई कार्यांमध्ये आहे; परंतु ‘संरक्षणात्मक’ हे केवळ धोरणात्मक वर्णन आहे, प्रत्यक्ष कार्यवाही नियम नाही. संरक्षण मंत्रालयाने संलग्नता नियम, मिशनाचा कालावधी आणि हवाई इंधन भरणीचा लागू पडणारा क्षेत्र याबद्दल पुढे माहिती दिल्यापर्यंत, उपलब्ध माहितीवरून ब्रिटन हूथीच्या ठिकाणांवरच्या हल्ल्यांमध्ये सामील झाला आहे हे सिद्ध करता येत नाही; तसेच ब्रिटनच्या सहाय्याला केवळ सौदीच्या मातीवरील संरक्षणापर्यंत कडील मर्यादा लावता येत नाही.