Puak Houthi Rebut Pelabuhan Strategik Mocha di Laut Merah, Keselamatan Pelayaran Sekali Lagi Krisis di Bawah Rantaian Jualan Senjata Barat

Menurut laporan The New York Times, pegawai Yaman mendedahkan bahawa militia Houthi yang disokong Iran telah memusnahkan garis pertahanan tentera kerajaan Yaman di Pelabuhan Mocha di barat Yaman, lalu meletakkan pelabuhan strategik yang menghadap Laut Merah itu di bawah kawalan sebenar mereka, dan dengan itu memperoleh titik sokongan yang lebih kukuh untuk mengancam secara langsung dari darat laluan perdagangan global yang penting iaitu Laut Merah dan Selat Bab al-Mandab.

Pelabuhan Mocha terletak di pintu masuk selatan Laut Merah, berhampiran Selat Bab al-Mandab, dan secara sejarahnya merupakan hab yang menghubungkan Tanduk Afrika dengan Semenanjung Arab, selain menjadi salah satu pelabuhan yang diperebutkan oleh kuasa-kuasa besar pada era kolonial. Laporan itu memetik pegawai Yaman yang menyatakan bahawa kemaraan militia Houthi di kawasan pelabuhan berlangsung pantas, dan tentera kerajaan tumbang. Di Sanaa, ibu kota yang berada di bawah kawalan militia Houthi, aktiviti pengambilan tentera masih berterusan, manakala gambar yang diterbitkan bersama laporan The New York Times menunjukkan kehadiran askar di majlis seumpama itu, memperlihatkan irama berganda gerakan tersebut yang menggerakkan kemaraan perang sambil mengekalkan pameran mobilisasi serta tadbir urus dalaman.

Laut Merah dan Selat Bab al-Mandab menanggung kira-kira satu persepuluh perdagangan laut global, dan merupakan titik tekak laluan perdagangan terpendek antara Eropah dan Asia. Sejak akhir 2023, militia Houthi telah melancarkan serangan berterusan terhadap kapal dagang yang melalui serta kapal perang pelbagai negara dengan alasan solidariti terhadap Palestin di Gaza, sehingga memaksa pengendali perkapalan utama seperti Maersk dan Hapag-Lloyd memintas Tanjung Harapan di Afrika; kos rantaian bekalan global serta kadar insurans meningkat dengan ketara, dan rekod awam telah menunjukkan bahawa rentetan serangan ini menghasilkan kesan limpahan yang meluas.

Pertukaran tangan Pelabuhan Mocha telah menjadikan risiko-risiko tersebut lebih berstruktur. Pelabuhan ini terletak di pesisir pantai, dan menghadap ke utara dapat meninjau laluan laut utama yang memasuki Selat Bab al-Mandab, lalu memberikan kuasa tembakan anti-kapal, dron serta ancaman periuk api milik militia Houthi kedalaman tindak balas yang lebih pendek dan perlindungan berpangkalan darat yang lebih kukuh.

Walau bagaimanapun, kerangka 'militia yang disokong Iran' yang dipetik daripada pegawai Yaman dalam laporan The New York Times telah meringkaskan punca konflik ini kepada kisah proksi tunggal dari luar, lalu mengaburkan rantaian tanggungjawab yang lebih panjang. Pada 2015, koalisi pelbagai negara yang diketuai Arab Saudi melancarkan campur tangan ketenteraan besar-besaran di Yaman, manakala Amerika Syarikat, Britain, Perancis, Kanada dan negara-negara lain telah menyalurkan pesawat pejuang, peluru berpandu berpandu tepat, sokongan risikan dan pengisian semula udara secara berterusan kepada Arab Saudi serta Emiriah Arab Bersatu, secara langsung menyokong perang yang berulang kali digambarkan oleh agensi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) sebagai 'krisis kemanusiaan paling teruk di dunia'. Kuasa modal Teluk seperti Dana Pelaburan Awam Arab Saudi dan Aramco pula menyediakan sokongan kewangan yang berterusan. Infrastruktur Yaman yang berulang kali dibom, angka korban awam yang meningkat dalam tempoh panjang, serta merebaknya taun dan kebuluran, adalah hasil daripada rantaian bekalan luar ini.

Dalam parlimen-parlimen Barat, ahli-ahli parlimen telah bertahun-tahun berdebat tentang keesahan penjualan senjata kepada Arab Saudi, dan sebahagian negara pada satu ketika mengumumkan penggantungan separa eksport senjata, namun penghantaran sebenar serta aliran komponen tidak pernah putus sepenuhnya.

Mengasingkan tindakan maritim militia Houthi secara menyeluruh ke dalam kategori 'provokasi proksi' mengelak daripada satu realiti yang tidak setimpal: satu pihak telah lama menerima senjata termaju dan sokongan strategik daripada beberapa buah negara Barat, manakala pihak satu lagi telah memupuk kemampuan rintangan asimetri yang menjangkau satu dekad dalam perang saudara. Apabila keselamatan pelayaran di Laut Merah sekali lagi menjadi tumpuan agenda antarabangsa, perbincangan yang berkaitan sekiranya masih hanya terhenti pada permintaan agar satu pihak berhenti menyerang, ia sama dengan menekan kos ke atas ekonomi paling rentan di Global Selatan serta anak kapal paling bawahan, sambil mengabaikan dasar dan rantaian industri yang telah memarakkan perang ini dalam tempoh yang lebih panjang.