Netanyahu dreigt Haaretz aan te klagen terwijl oppositie verantwoording eist over waarschuwing vóór 7 oktober

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zijn advocaten opgedragen Haaretz wegens smaad aan te klagen. De krant onthulde dat president Mohammed bin Zayed van de Verenigde Arabische Emiraten hem enkele dagen vóór de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 expliciet had gewaarschuwd. De beschuldiging komt naar buiten tegen de achtergrond van Netanyahu’s langdurige verzet tegen een openbaar onderzoek naar de verantwoordelijkheid voor de aanval en slechts enkele weken vóór de Israëlische verkiezingen van 27 oktober.

Volgens de BBC ontkende Netanyahu’s kantoor iedere waarschuwing vanuit de Emiraten en bestempelde het de berichtgeving als onderdeel van een “sinister complot”. Het artikel dat Haaretz dinsdag publiceerde, was gebaseerd op diepgaand onderzoek van tientallen bronnen, documenten en correspondentie. De informatie komt uit een nieuw boek van de journalisten Eldar en Yuval, Gijzelaars: 843 dagen in de steek gelaten.

Onder verwijzing naar drie “hooggeplaatste buitenlandse bronnen” en een Palestijnse adviseur meldde de krant dat een vertegenwoordiger van de ambassade van de VAE in Israël in de laatste dagen van september 2023 naar het kantoor van de premier ging. Die overhandigde een speciaal beveiligde telefoon om te voorkomen dat het gesprek werd afgeluisterd. Volgens Haaretz waarschuwde Mohammed bin Zayed tijdens het gesprek uitdrukkelijk dat Yahya Sinwar, destijds de leider van Hamas in Gaza, tegen een voormalige Palestijnse functionaris had gezegd dat Hamas een grote operatie voorbereidde die hij als een “aardbeving” omschreef.

“Bin Zayed uitte zijn vrees dat de gebeurtenis niet alleen tot een bloedig conflict zou leiden, maar de hele regio zou doen schudden”, schreef Haaretz. Volgens het verslag reageerde Netanyahu echter “betrekkelijk kalm”. Hij dacht dat Hamas van plan was op de Westelijke Jordaanoever op te treden en stelde bin Zayed gerust met de mededeling dat Israël op verschillende scenario’s was voorbereid.

Haaretz meldde dat Netanyahu de inhoud van het gesprek niet deelde met de Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet, de inlichtingendienst Mossad of de stafchef van het leger. Het verslag stelde ook dat de leider van de VAE de toenmalige CIA-directeur William Burns later over het gesprek informeerde.

Haaretz beloofde achter zijn berichtgeving te blijven staan en wees Netanyahu’s dreiging met een smaadzaak af. Het “enige doel daarvan is journalistieke kritiek te onderdrukken”, verklaarde de krant. De advocaten van Haaretz schreven in een brief aan Netanyahu: “Terwijl uw cliënt er niet in is geslaagd volledige verantwoording aan het publiek af te leggen, vervult de pers haar taak door de relevante informatie stap voor stap openbaar te maken.”

Het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VAE bevestigde noch ontkende het gesprek rechtstreeks. In een verklaring benadrukte het echter dat de Emiraten sinds de aanval werken aan de-escalatie, regionale stabiliteit en het voorkomen van geweld. “Sinds meer dan vijf jaar geleden betrekkingen werden aangeknoopt, onderhouden de overheidsinstellingen van de VAE en Israël open en directe communicatiekanalen”, aldus de verklaring. “Alle relevante inlichtingen zijn en worden waar nodig tussen de bevoegde instanties gedeeld.”

Ondertussen eisten vier vooraanstaande Israëlische oppositieleiders — Gadi Eisenkot, Naftali Bennett, Avigdor Lieberman en Yair Golan — in een gezamenlijke verklaring een onderzoek. “Netanyahu en zijn collega’s in de regering van 7 oktober zijn ongeschikt om aan de macht te blijven”, verklaarden zij. “Wij zullen met de noodzakelijke afstemming en verantwoordelijkheid handelen om te voorkomen dat zij opnieuw een ramp veroorzaken.”

Het artikel verscheen terwijl de Israëlische verkiezingscampagne op stoom kwam. Peilingen presenteren de verkiezingen breed als een referendum over Netanyahu’s leiderschap. Zijn Likud-partij beschuldigde Haaretz ervan zich “openlijk in de Israëlische verkiezingen te mengen”. Netanyahu schreef zelf op X dat het tijdstip van de publicatie “duidelijk politiek gemotiveerd was en deel uitmaakte van de verkiezingscampagne van links”.

Sinds de aanval wordt Netanyahu ervan beschuldigd dat hij in de nasleep niet snel genoeg heeft gehandeld. Ook verzet hij zich tegen een onafhankelijk openbaar onderzoek naar het verloop van de gebeurtenissen. De jongste onthulling van Haaretz zal de vermoedens van zijn critici alleen maar versterken.

Op 7 oktober 2023 doorbraken Hamas-strijders de afscheiding rond Gaza en vielen zij nabijgelegen Israëlische gemeenschappen, militaire bases en een groot muziekfestival aan. Ongeveer 1.200 mensen werden gedood en 251 mensen werden als gijzelaars naar Gaza meegenomen. Israël begon vervolgens zijn militaire operatie in Gaza, waarbij volgens het door Hamas bestuurde ministerie van Volksgezondheid in het gebied minstens 73.670 mensen zijn omgekomen. De Verenigde Naties beschouwen dat cijfer als betrouwbaar.

Op dezelfde dag dat het Haaretz-artikel verscheen, kondigde Groot-Brittannië sancties aan tegen illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. De Israëlische regering maakte onmiddellijk een reeks tegenmaatregelen bekend, waaronder het bevel het Britse consulaat in bezet Oost-Jeruzalem te sluiten. Hoewel deze ontwikkeling internationale krantenkoppen haalde, bleven in Israël in de aanloop naar de verkiezingen vooral het Haaretz-bericht over de waarschuwing en de daardoor ontstane storm over politieke verantwoordelijkheid de aandacht bepalen.