De VS en Israël vallen Iran aan, terwijl Washington sancties tegen Rusland versoepelt om de brandstofkosten te drukken

Volgens Al Jazeera English heeft het Amerikaanse ministerie van Financiën vanaf maart vrijstellingen afgegeven waarmee de verkoop van reeds aan boord geladen Russische olie werd toegestaan; in de maand van publicatie gaf het ministerie ook een sanctievrijstelling voor Russische diesel, geldig tot april 2027. Trump schortte vervolgens de onlangs aangenomen sancties tegen Rusland en kopers van olie en gas uit Rusland op. Deze regelingen kwamen in de context van de oorlog tegen Iran: op 28 februari begonnen de VS en Israël een oorlog tegen Iran, waarna Iran de Straat van Hormuz in feite sloot. Al Jazeera meldde dat de VS en Iran nog streden om controle over de straat.

In vredestijd loopt ongeveer een vijfde van de wereldwijde aanvoer van olie en aardgas via de Straat van Hormuz. Volgens Al Jazeera steeg de Brentolieprijs van ongeveer 72 dollar per vat tot maximaal circa 120 dollar in maart en april, en stond deze bij de publicatie van het bericht nog boven 109 dollar. Volgens een door Al Jazeera aangehaalde berekening van Reuters was de opbrengst uit Ruslands grootste oliebelasting tegen april bijna verdubbeld, tot ongeveer 9 miljard dollar, omdat kopers die geen leveringen uit de Golfregio konden krijgen, zich tot andere bronnen wendden.

Al Jazeera meldde dat Washington de energiebeperkingen op Rusland versoepelde om de binnenlandse brandstofkosten te drukken. Brandstofkosten waren een van de voornaamste klachten van Amerikaanse consumenten, terwijl de middenverkiezingen van 3 november naderbij kwamen. Trump zei echter dat hij Rusland niet "domweg terug naar de onderhandelingstafel wilde drijven", om de onderhandelingen over Oekraïne niet te beïnvloeden. Het opschorten van nieuwe sancties wekte ook sterke ontevredenheid onder Republikeinen die het oorspronkelijke sanctiewetvoorstel steunden.

Voor Rusland zijn de baten eveneens concreet. John Lough van Chatham House is van mening dat de hoge olieprijzen en de druk op de dieselvoorziening Trump ertoe hebben gebracht sancties te versoepelen en Rusland toe te staan diesel aan de Amerikaanse markt te leveren, wat over het geheel gunstig was voor Moskou. Hij voegde eraan toe: "Het Kremlin gebruikt deze kans om de belangen van Rusland en de VS in Oekraïne op één lijn te brengen, in een poging te voorkomen dat Oekraïne de Russische raffinaderijen verder aanvalt." Nikita Smagin is van mening dat Rusland wel gedeeltelijk baat heeft bij het voortdurende conflict, maar de situatie algeheel niet tot een onvoorspelbare escalatie wil laten uitgroeien.

Rusland gaf tegelijk openlijk steun aan Iran, maar greep niet openbaar militair in. Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov beloofde in Teheran Iran te steunen; het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelde vervolgens de zogenaamde "illegale agressie" van de VS en Israël. Amerikaanse media, die inlichtingenrapporten aanhaalden, meldden dat Rusland en China aan Iran satellietbeelden en wapenonderdelen hadden verstrekt. Trump ontkende de betreffende berichten, zodat dit deel van de informatie nog niet als bevestigd kan worden beschouwd.

Rusland fungeert ook als communicatiekanaal. Volgens Al Jazeera bracht Poetin op 9 oktober tijdens een gesprek met Trump de opvattingen van Iran over de beëindiging van de oorlog over. Het Kremlin had eerder gemeld dat Trump en Poetin een ontmoeting met Xi tijdens de APEC-top in Shenzhen in november en de oorlog in Oekraïne hadden besproken, maar het Witte Huis had nog niet bevestigd of Trump de top zou bijwonen. Nader Hashemi, analist aan Georgetown University, gelooft niet dat Trump hulp van Poetin zocht om de oorlog met Iran op te lossen, maar vermoedt dat, als een mogelijk gesprek tussen drie partijen plaatsvindt, de oorlog met Iran ook op de agenda kan komen. Dit blijft speculatie.

Leden van de Golfraad voor Samenwerking sporen Lavrov aan de invloed van Moskou te benutten om Iran ertoe te brengen deel te nemen aan "serieuze gesprekken" en de scheepvaart in de Straat van Hormuz te hervatten. Tegelijkertijd voerde Iran aanvallen uit op Amerikaanse militaire installaties en energie-infrastructuur in Bahrein, Koeweit, Oman, Jordanië en de Verenigde Arabische Emiraten. Rusland nam niet openbaar deel aan de oorlog, maar vergrootte zijn beleidsruimte door diplomatische contacten met alle betrokkenen te onderhouden, zijn energie-export uit te breiden en sanctievrijstellingen te verkrijgen.

Op het moment dat Al Jazeera berichtte, streden de VS en Iran nog om controle in de buurt van de Straat van Hormuz, terwijl de Amerikaanse middenverkiezingen naderbij kwamen. Trump dreigde ermee "dit snel te beëindigen", waarop Araghchi, de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, antwoordde: "Wij hebben ook nog onafgeronde taken." De oorlog was nog niet beëindigd, maar het sanctie- en energiebeleid was al een andere kant op gegaan: hogere olieprijzen en kopers die zich naar andere bronnen keerden, verhoogden de opbrengst uit de Russische oliebelasting, en de druk op de dieselvoorziening bracht Washington ertoe de beperkingen te versoepelen. Er is in de beschikbare openbare informatie nog geen bevestigd plan voor een regeling tussen de VS en Rusland over Oekraïne of Iran.