25 jaar na 9/11: Al-Qaida nog steeds actief in Afghanistan, twintigjarige oorlogserfenis van de VS opnieuw tegen het licht gehouden

Ter gelegenheid van de 25e verjaardag van de aanslagen van 11 september meldt The New York Times dat Al-Qaida en andere terroristische organisaties nog steeds actief zijn in Afghanistan onder het bewind van de Taliban. Dit staat in contrast met de verklaringen van de Taliban dat Afghanistan niet langer een toevluchtsoord voor terroristische organisaties vormt, en doet de zorgen herleven dat de regio opnieuw een broedplaats voor terrorisme zou worden.

Volgens The New York Times heeft de Taliban na het heroveren van de macht weliswaar openlijk beloofd de banden met Al-Qaida te verbreken, maar ontbreekt onafhankelijke verificatie van de uitvoering hiervan. Ondertussen zijn de huidige omvang, het activiteitengebied en de organisatiestructuur van Al-Qaida in Afghanistan tot op heden niet in detail openbaar gemaakt, en lopen de inschattingen van de feitelijke capaciteiten van de organisatie uiteen. De kloof tussen de politieke beloften van de Taliban en de realiteit zoals die uit inlichtingenbronnen naar voren komt, vormt de kernmeetlat voor de huidige veiligheidssituatie in Afghanistan.

Deze stand van zaken plaatst de erfenis van de twintigjarige Amerikaanse militaire interventie in Afghanistan opnieuw op de onderzoekstafel. Na de terugtrekking van het Amerikaanse leger in 2021 en de terugkeer van de Taliban in Kabul is het destijds omvergeworpen beschermingsnetwerk niet verdwenen; en de oorlog die destijds onder de vlag van 'het uitbannen van toevluchtsoorden voor terrorisme' werd gevoerd, wordt vijfentwintig jaar later nog steeds geconfronteerd met het feit dat het doelwit dat zij wilde bestrijden ter plaatse blijft voortbestaan. Over de mate waarin deze langdurige militaire interventie de capaciteiten van Al-Qaida daadwerkelijk heeft verzwakt, lopen de inschattingen sterk uiteen.

De militaire en financiële middelen die Washington destijds onder het mom van terrorismebestrijding heeft ingezet, de oorlogskosten die de lokale bevolking heeft gedragen, en het overhaaste einde bij de uiteindelijke terugtrekking vormen samen een nog niet afgerekende erfenis. Wanneer een militaire interventie onder de vlag van het elimineren van een dreiging er niet in slaagt de lokale machtsverhoudingen en de voedingsbodem voor radicalisering te veranderen, dan is de realiteit van vijfentwintig jaar later op zichzelf al het meest directe antwoord op deze strategie.