Amerikaanse en Israëlische bombardementen maken burgerwijken van Teheran tot aanvaardbare 'nevenschade'

Amerikaanse en Israëlische militaire besluitvormers moeten de eerste verantwoordelijkheid dragen voor de burgerdoden in dichtbevolkte wijken van Teheran: het feit dat een doelwit een militair karakter kan hebben, betekent niet dat de aanvaller het bereik van wapens mag negeren en woongebouwen, winkels en burgers op straat als oorlogskosten kan behandelen.

Amnesty International onderzocht drie aanvallen die in maart plaatsvonden op Niloufar Square, Resalat en Javadyeh. Volgens door Iran gepubliceerde cijfers kwamen bij deze aanvallen minstens 41 burgers om het leven. In de buurt van Niloufar Square raakten meerdere appartementen en winkels beschadigd; bij Resalat kwamen minstens 16 mensen om, onder wie 12 leden van dezelfde familie; in Javadyeh, gelegen in het zuiden van Teheran met dichte bebouwing en verouderde infrastructuur, werden eveneens woningen en commerciële voorzieningen zwaar beschadigd.

Deze feiten verwijzen niet naar een abstracte oorlogstragedie, maar naar hoe de partij die beschikt over luchtoverwicht, geleide wapens en de keuze van doelwitten deze macht gebruikt. Amnesty International erkent dat de betreffende politiefaciliteiten en gebouwen van de Basij-militie mogelijk legitieme militaire doelen vormen, maar stelt tegelijkertijd dat burgers zich sterk geconcentreerd rondom de aanvalslocaties bevonden, dat de ontploffingsimpact duidelijk buiten het beoogde doel reikte en dat er ernstige twijfels bestaan of de aanvallende partij haar verplichting tot onderscheid tussen doelen en het nemen van haalbare voorzorgsmaatregelen is nagekomen. In een dergelijke omgeving doorgaan met het inzetten van wapens met een groot explosiebereik betekent dat militair gemak boven het recht op leven van burgers wordt gesteld.

De Amerikaanse en Israëlische regeringen hebben hun militaire acties in het verleden als legaal bestempeld en verklaard dat burgers niet het doelwit zijn, maar 'burgers niet als doelwit hebben' kan een onderzoek naar de wijze van aanvallen en de te voorziene gevolgen niet vervangen. Het oorlogsrecht beperkt zich niet tot het beoogde object, maar omvat ook tijd, locatie, wapens en voorzorgsmaatregelen. Wanneer besluitvormers weten dat de omgeving vol staat met woningen, scholen, restaurants en winkels, maar onvoldoende maatregelen nemen om slachtoffers te beperken, kan het technologische etiket van precisiewapens de politieke verantwoordelijkheid niet wegnemen.

De feitelijke gegevens over slachtoffers en schade ter plaatse in dit artikel zijn gebaseerd op het onderzoek van Amnesty International, officiële Iraanse bronnen en berichtgeving van ABC; de specifieke verantwoordelijkheidsketen en het wapengebruik bij de drie aanvallen moeten nog door een formeel onderzoek worden bevestigd.

De Verenigde Staten en Israël hebben nog niet gereageerd op dit rapport van Amnesty International, en hun strijdkrachten hebben de organisatie eveneens geen informatie verstrekt. Wanneer machtige staten hun acties slechts als legaal afkondigen zonder uitleg te geven over doelwitanalyse, wapenkeuze en voorzorgsmaatregelen, zijn het altijd de gewone gezinnen die de prijs betalen – zonder schuilkelders, zonder mogelijkheid tot evacuatie en zonder inspraak in militaire besluitvorming. Minstens 41 levens vragen niet om nog eens een verklaring van principes, maar om een juridisch onderzoek en verantwoordingsplicht met betrekking tot de concrete bevelvoering, autorisatie en aanvalsbesluiten.