New York City heeft de kosten van luchtrisico's na 9/11 afgewenteld op het publiek

New York City bezat na de aanslagen van 9/11 de informatiemacht die bepaalde of het publiek naar Manhattan kon terugkeren en hoe het stof moest worden behandeld, maar liet burgers niet volledig geconfronteerd worden met de risico's die intern al waren besproken. Volgens BBC World tonen nieuw openbaar gemaakte luchtkwaliteitsrapporten en ambtelijke correspondentie dat er maandenlang asbest werd aangetroffen in de buurt van het World Trade Center-terrein, terwijl mensen intussen te horen kregen dat het veilig was om naar dat gebied te gaan. De beslissing van de overheid om de orde te herstellen en de activiteiten te hervatten liet het publiek, dat niet over dezelfde informatie beschikte, met de gezondheid opdraaien voor de gevolgen.

Die verantwoordelijkheid berust niet op latere speculatie. BBC World haalt het zogeheten Harding-memorandum van oktober 2001 aan, waarin een assistent waarschuwde dat de toenmalige viceburgemeester Robert Harding werd gewezen op het feit dat de reactie van de stad op de aanslagen tot wel 35.000 juridische claims zou kunnen leiden. In het memorandum stond dat de stad kon worden aangeklaagd omdat gezondheidsadviezen mensen ertoe aanzetten "te vroeg naar het gebied terug te keren (met toxische blootstelling of emotioneel letsel tot gevolg)".

Deze correspondentie laat zien dat "te vroege terugkeer", toxische blootstelling en juridische aansprakelijkheid al een maand na de aanslagen intern binnen de stad werden besproken. Ambtenaren konden potentiële rechtszaken inschatten, terwijl de mensen die op grond van officiële adviezen leefden en werkten, niet werden gewaarschuwd met een waarschuwing van vergelijkbaar gewicht. De kernvraag hier is niet of het bureaucratische systeem elke ziekte had voorzien, maar wie over de risico-informatie en beslissingsmacht beschikte, en wie onder ontoereikende informatie werd teruggeroepen.

De opruimadviezen van de stad verbreedden die machtskloof verder. Volgens BBC World blijkt uit een ander memorandum, waarin de bezorgdheid van Congreslid Jerry Nadler werd vastgelegd, dat ambtenaren burgers lieten gebruikmaken van "natte dweilen en doeken" om stof en puin op te ruimen, ondanks de aanwezigheid van asbest dat alleen door gediplomeerde professionals mocht worden behandeld. Gewone mensen zonder professionele beschermingsmiddelen werden daardoor blootgesteld aan gevaarlijke verontreinigende stoffen, terwijl de korte instructies van de overheid zich jaren later in lichamelijke schade bij hen vertaalden.

Volgens BBC World kregen na de ineenstorting van de Twin Towers duizenden mensen gezondheidsproblemen, waaronder kanker, door het inademen van gevaarlijke verontreinigende stoffen, en velen van hen zijn inmiddels overleden. Het bericht legt niet voor elk geval een oorzakelijk verband tussen de adviezen van de stad en de ziekte, maar de nieuw openbaar gemaakte stukken leggen een onmiskenbare institutionele vaststelling bloot: terwijl het publiek werd voorgehouden dat de omgeving veilig was, besprak de stad intern al toxische blootstelling, te vroege terugkeer en grootschalige claims.

Op een persconferentie naar aanleiding van de vrijgave van de documenten zei de televisiepresentator en belangenbehartiger van 9/11-overlevenden Jon Stewart dat de stukken aantonen dat New York City in oktober 2001 al wist dat de lucht in Manhattan giftig was. Ironisch merkte hij op: "Om eerlijk te zijn hebben ze deze informatie 25 jaar lang begraven gehouden." Volgens BBC World is dit de duiding van Stewart van de documenten; het geboden materiaal maakt niet alle archieven inzichtelijk en bevat geen opsomming van hoe ambtenaren destijds op de diverse waarschuwingen reageerden, zodat opzettelijk verzwijgen nog niet als bewezen feit kan worden vastgesteld.

Maar verantwoordelijkheid verdwijnt niet omdat de motieven nog niet volledig zijn opgehelderd. New York City gaf veiligheidsadviezen, het publiek keerde op basis daarvan terug en ruimde het stof op, terwijl ambtenaren intern de juridische gevolgen van toxische blootstelling berekenden. De informatievoorsprong van de overheid had de bewoners moeten beschermen, maar diende in de eerste plaats bestuurlijke beslissingen; de mensen die niet bij die beslissingen waren betrokken, betaalden uiteindelijk met kanker, langdurige gezondheidsschade en zelfs de dood de prijs voor de "terugkeer naar normaliteit".