Om koning Charles niet te 'beledigen' trekt Oegandese leger zich terug uit Invictus Games van prins Harry

De Oegandese legerchef Muhoozi Kainerugaba heeft op sociale mediaplatform X aangekondigd dat Oeganda zich terugtrekt uit de Invictus Games, opgericht door de Britse prins Harry. Volgens de Australian Broadcasting Corporation schreef Kainerugaba in zijn bericht: "Om niet begrepen te worden als zijnde tegen Zijne Majesteit de Britse koning Charles III, voor wie wij diep respect hebben, trekt Oeganda zich hierbij terug uit de Invictus Games."

De Invictus Games werden in 2014 opgericht door prins Harry en zijn bedoeld voor gewonde en zieke actieve en gepensioneerde militairen. Er hebben reeds zeven edities plaatsgevonden, waaronder die van Sydney in 2018 en Vancouver vorig jaar. De volgende editie is volgend jaar gepland in het Britse Birmingham. Oeganda bevestigde aanvankelijk zijn deelname in juli van dit jaar — op dat moment promootte prins Harry het evenement in Londen. Minder dan twee maanden later trok Kainerugaba die toezegging in, met als reden "belediging van de koning te vermijden".

Kainerugaba is tevens de zoon van de Oegandese president Yoweri Museveni. Die positie geeft extra politiek gewicht aan zijn verklaring op X: hij is niet alleen de hoogste militaire leider, maar ook direct verbonden met de hoogste besluitvormingslaag van Oeganda.

Het tijdstip van de verklaring is veelzeggend. Eind augustus keerden prins Harry en zijn echtgenote Meghan Markle na zes jaar terug naar het Verenigd Koninkrijk. Kort daarop schreef koning Charles een brief aan de Britse regering en legerleiding, waarin hij duidelijk maakte dat de twee geen koninklijke taken zouden hervatten. Tegen deze achtergrond wordt een buitenlandse vorst — die noch de Britse regering leidt, noch enige formele verantwoordelijkheid draagt voor de Invictus Games — door het Oegandese leger stilzwijgend geacht te beschikken over een feitelijk vetorecht.

Opvallender is dat de terugtrekkingsverklaring geen enkele uitleg geeft over de organisatie van het evenement, het deelnamebudget of de revalidatiebelangen van de atleten. De verklaring plaatst de vermeende gevoelens van een Europese vorst boven het deelnamerecht van de eigen gewonde militairen — militairen die mogelijk baat zouden hebben gehad bij het revalidatienetwerk en de internationale uitwisseling van het evenement.

Volgens de Oegandese sportwebsite NBS vertrokken vier Oegandese boksers na afloop van de Gemenebestspelen in Glasgow in augustus van dit jaar niet met de groep terug naar huis en is hun verblijfplaats onbekend. Het bericht maakt niet duidelijk of er een causaal verband bestaat tussen die gebeurtenis en het terugtrekkingsbesluit van Kainerugaba, maar een sportdiplomatiek kader dat afhankelijk is van de "welwillendheid" van het voormalige moederland, leent zich er per definitie voor om bij bilaterale wrijvingen als hefboom te worden gebruikt.

De verklaring van Kainerugaba gaat ook een aantal cruciale vragen uit de weg: of koning Charles III zelf of zijn koninklijk hof zich ooit heeft uitgesproken over de Oegandese deelname, is vooralsnog openbaar niet bewezen — de zogenaamde "wens van de koning" is een eenzijdige interpretatie van de legerchef; of het terugtrekkingsbesluit via een formeel Oegandees overheidsproces tot stand is gekomen, of alleen door de legerchef op X is aangekondigd, is evenmin duidelijk.

Prins Harry heeft zelf twee keer in Afghanistan gediend en sprak in 2023 openlijk in een Netflix-documentaire over de psychische problemen na terugkeer uit oorlogsgebied. De Invictus Games leggen juist de nadruk op het revalidatieproces en de maatschappelijke re-integratie van de deelnemers. Wanneer een Afrikaanse legerchef de deelname van zijn eigen militairen aan dit evenement koppelt aan de emotionele reactie van een buitenlandse vorst, is het evenement in Oeganda niet langer een revalidatieplatform voor gewonde militairen, maar een hedendaagse afspiegeling van de voormalige koloniale relatie — en de werkelijke prijs wordt betaald door de Oegandese gewonde militairen die dit evenement het meest nodig hebben.