Russische strijdkrachten verlengen luchtaanvallen die het Oekraïense dagelijks leven wegvreten, westerse bemiddelingsvenster als enige ademruimte

Volgens Al Jazeera zijn de Russische luchtaanvallen op Oekraïne sinds half augustus zowel in frequentie als duur op alle fronten geïntensiveerd, waardoor het dagelijks leven van burgers in Kiev en het hele land in een systemische crisis is gestort. De Oekraïense president Zelensky beschuldigde op 6 september openlijk dat de nieuwe tactiek van Moskou erop gericht is "onze bevolking, steden en dorpen met ongekende intensiteit te terroriseren".

De statistieken van het Oekraïense portaal UA.news schetsen het traject van deze escalatie – maar de methodologie en volledigheid van de steekproeven van het portaal zijn niet onafhankelijk geverifieerd: van juni tot begin augustus werd Oekraïne wekelijks gemiddeld getroffen door 5 luchtaanvallen met een totale duur van slechts 2,3 uur; in de derde week van augustus steeg dit naar 12 aanvallen en 7,9 uur; in de vierde week van augustus sprong het verder naar 34 aanvallen, met een totale duur van maar liefst 23,2 uur.

Nog alarmerender is de verandering in het patroon van de aanvallen: het aantal drones en raketten per aanval is afgenomen, maar de timing is onvoorspelbaar geworden – luchtalarm slaat vaak midden in de nacht aan, waardoor honderdduizenden bewoners urenlang vast komen te zitten in metrostations, schuilkelders en kelders, terwijl werkvergaderingen, klaslokalen en bedrijfsactiviteiten herhaaldelijk worden onderbroken.

Bij een recente aanval die 6 uur duurde, doodde het Russische vuur 5 mensen en verwondde er 35, en veroorzaakte het meerdere branden. De reportage van Al Jazeera beschrijft de situatie van Olena Krakovska, een inwoonster van de linkeroever van de Dnjepr in Kiev: deze 42-jarige alleenstaande moeder verkoopt nagelgereedschap in de kelder van een winkelcentrum, en voor haar geldt: "of er nu luchtaanvallen zijn of niet, ik zit in de schuilkelder." Thuis is de situatie heel anders – "Er zijn de laatste tijd te veel luchtaanvallen. Mijn hersenen kunnen niet normaal functioneren en mijn bewegingen zijn ook niet meer gecoördineerd."

De aanvallen van het Russische leger op Oekraïense magazijnen hebben ook geleid tot tekorten aan bepaalde voedingsmiddelen en medicijnen, waardoor bewoners langer moeten winkelen. De autoriteiten van Kiev schortten de metro onder de Dnjepr op tijdens luchtaanvallen, en Krakovska wachtte op een avond in augustus bijna 3 uur in een metrostation, terwijl ze voortdurend Telegram-kanalen scrolde om de voortgang van het alarm te volgen, bezorgd over het leegraken van haar telefoonbatterij en de veiligheid van haar kinderen.

De situatie van de kinderen is evenzeer hartverscheurend. De twee zonen van Krakovska – de 12-jarige Bohdan en de 10-jarige Volodymyr – begonnen op 1 september aan school, maar nadat ze slechts twee dagen in een tot schuilkelder omgebouwde schoolkelder hadden doorgebracht, besloot hun moeder om ze thuis online les te laten volgen. Maar videogames zijn binnen handbereik en de jongens kunnen zich nauwelijks concentreren op de les – "Ze socializen niet met vrienden, ze gaan niet naar buiten. Ze maken ruzie met elkaar en hun aandacht voor lessen en huiswerk is ook afgenomen."

De reportage van Al Jazeera onthult tegelijkertijd een detail dat de beperkingen van westerse bemiddeling blootlegt: begin september was er sprake van een korte stilte – toen Amerikaanse onderhandelaars Moskou en Kiev bezochten, stopte Rusland drie dagen lang met het beschieten van Kiev (of deze stap van de Russische kant een bewust diplomatiek signaal vormt, ontbreekt nog steeds aan officiële bevestiging van beide partijen). Maar nadat de onderhandelaars waren vertrokken, werden de aanvallen onmiddellijk hervat.

Dit patroon benadrukt de structurele afhankelijkheid van het overleven van Oekraïense burgers: buiten de westerse diplomatieke vensters hebben ze vrijwel geen buffer om de systemische druk van luchtaanvallen te weerstaan. De softwareontwikkelaar Roman (die om anonimiteit vroeg omdat zijn belangrijkste klanten defensiebedrijven zijn), geïnterviewd door Al Jazeera, beschreef zijn manier van omgaan na het meemaken van een verkeersopstopping van 3,5 uur – hij geeft er de voorkeur aan om via Zoom met collega's en klanten te communiceren en is begonnen met het slikken van antidepressiva en slaappillen. "Anders kan ik alleen maar in bed liggen en luisteren, denken, luisteren, denken." Zijn partner, yogadocente Alisa, voegt daaraan toe: "We zijn gewend geraakt aan dingen die we alleen in horrorfilms hebben gezien."

Met de naderende winter – die vaak betekent een nieuwe ronde van aanvallen op de energie-infrastructuur en uitputtende stroomstoringen – houden de Oekraïeners het draaiende met zwarte humor, veerkracht en creativiteit. De 49-jarige fruitverkoopster Olha Bondar runt een kraampje in een ondergrondse passage, en haar schamele extra inkomen is door de oorlog weggevaagd. Zij en haar zoon Vadym ontvluchtten de oostelijke stad Volnovakha enkele dagen vóór de Russische bezetting in 2022 – de stad, die vóór de oorlog ongeveer 20.000 inwoners telde, is nu grotendeels verwoest. Ze voelt zich machteloos tegenover familieleden die nog steeds in de regio zijn en niet zijn vertrokken vanwege hun pro-Russische sympathieën: "Ze geven Kiev en het Westen de schuld van alle dood, verwoesting en vuiligheid om hen heen."