Ruto's bevel tot sluiting van buitenlandse kleine bedrijven van kracht — in Kenia wonende Burundezen drommen samen bij ambassade in Nairobi om land te verlaten

Volgens Africanews stroomden honderden in Kenia wonende Burundezen maandag naar de Burundese ambassade in Nairobi, waar zij urenlang in de rij stonden om reisdocumenten te regelen en dit Oost-Afrikaanse buurland, waar zij hun brood verdienden, te verlaten. Aanleiding voor deze uittocht was een bevel van de Keniaanse president William Ruto van vorige week, die onder aanvoering van het argument dat 'het investeerdersvertrouwen voor straatverkopers nog niet was opgebouwd' had bevolen dat kleine bedrijven in handen van buitenlanders vóór maandag moesten sluiten.

Beelden ter plaatse tonen hoe een menigte met grote bruine enveloppen in hun hand buiten de ambassade een lange rij vormt, terwijl op het binnenplein koffers en plastic tassen opgestapeld liggen. De Burundese predikant Jean-Baptiste Ndayizeye verklaarde in een interview met AFP: 'Ze hebben ons weggejaagd als dieren.' Hij beweerde dat twee van zijn buren waren aangevallen en beroofd, en vergeleek de huidige situatie met de xenofobe geweldplegingen die zich eerder in Zuid-Afrika hebben voorgedaan: 'Wat de Zuid-Afrikanen met buitenlanders hebben gedaan en wat de Kenianen nu doen, is een en hetzelfde.' AFP verklaarde deze beweringen niet onafhankelijk te kunnen verifiëren.

Kenia trekt al lange tijd migranten aan uit de lidstaten van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap (EAC), een regionale organisatie die burgers van lidstaten het recht op vrij personenverkeer toekent. Burundi, met circa 15 miljoen inwoners, is lid van de EAC en behoort tot de armste landen ter wereld; Kenia geldt daarentegen als de erkende economische motor van de regio. Binnen het kader van regionale integratie kunnen Burundezen legaal naar Kenia komen om er hun brood te verdienen, maar Ruto's sluitingsbevel heeft veel Burundezen die van straathandel leven in een uitzichtloze positie gebracht.

Een andere Burundees, Eric Bizimana, kwam in 2022 naar Nairobi nadat hij jarenlang werkloos was geweest in eigen land. Hij zei dat de hoge kosten hem ervan hadden weerhouden om een werkvergunning aan te vragen. Een Keniaanse motorrijder die twee Burundezen naar de ambassade bracht, Filimon Jaika Adamba, verklaarde: 'Het doet hen veel verdriet om te vertrekken. Dit is niet eerlijk.'

Druk van buurlanden en een 'verkeerd begrepen' verklaring

De Burundese minister van Buitenlandse Zaken, Edouard Bizimana, uitte op het sociale platform X zijn veroordeling van 'het geweld tegen buitenlanders, met name Burundezen', en stelde onomwonden: 'De Keniaanse regering is verantwoordelijk voor de veiligheid van de in Kenia levende Burundezen.' Hij waarschuwde verder: 'Wanneer Keniaanse burgers het werk van de politie overnemen, wekt dat de indruk van een falende staat, omdat dit geweld, berovingen en xenofobie vrij spel geeft.'

Onder druk van het buurland ging de Keniaanse onderminister van Buitenlandse Zaken, Korir Sing'oei, maandag naar de ambassade om excuses aan te bieden aan de Burundezen, en hij bestempelde de uitspraken van de president als 'verkeerd begrepen'. Hij verklaarde: 'Als gevolg van dit misverstand zijn velen aangevallen door buren en vrienden.' Sing'oei beloofde dat de politie gebieden waar geweld was gemeld zou beschermen, en benadrukte tegelijkertijd dat het doel van de regering was 'te weten te komen hoe jullie leven, waar jullie verblijven, of jullie over identiteitsdocumenten beschikken en of jullie werkzaamheden geregistreerd staan'.

De Keniaanse regeringswoordvoerder Charles Owino verklaarde dat de autoriteiten een 'loket voor de registratie van officiële documenten' hebben geopend en Burundezen oproepen om zich naar de ambassade te begeven om de vereiste stukken in te dienen. Hij erkende: 'De regering is zich ervan bewust dat, om historische redenen en vanwege regionale dynamiek, burgers van diverse Oost-Afrikaanse landen, onder wie meerdere Burundezen, zonder volledige documentatie in Kenia verblijven en er hun beroep uitoefenen.'

Het blijft echter vooralsnog onduidelijk op welke sectoren en welke nationaliteiten Ruto's sluitingsbevel precies van toepassing is. Bij deze uittocht ondervinden Burundese migranten die van straathandel leven de meest directe gevolgen; over de omvang en systematiek van geweldplegingen jegens Burundezen is vooralsnog echter alleen sprake van persoonlijke getuigenissen, en ontbreken officiële cijfers.