Trumps "dividend"-belofte van 5.000 dollar: een politieke gok om de tussentijdse verkiezingen op de nationale schuld te zetten

De Amerikaanse president Trump heeft onlangs op de Republikeinse conventie in Dallas, Texas, een opvallende belofte gedaan: als de Republikeinen in november de tussentijdse verkiezingen winnen en zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden behouden, zal hij onder de naam "dividend" 5.000 dollar uitkeren aan elke volwassen Amerikaan. Zoals Al Jazeera meldt, zal deze uitgave van in totaal circa 1,3 biljoen dollar uiteindelijk moeten leunen op de voortdurend groeiende nationale schuld.

"Omdat we het zo uitstekend doen, omdat ons land zoveel geld verdient, kan alleen ik deze belofte doen," zei Trump tegen juichende aanhangers op de conventie. "Ik zal aan elke volwassen Amerikaanse burger een dividend van 5.000 dollar uitkeren." De menigte begon direct "USA, USA" te scanderen. Hij gaf geen toelichting op de herkomst van de middelen, het tijdstip van uitkering of de concrete uitvoering, en verbond slechts één voorwaarde: ontvangers moeten het geld binnen de Verenigde Staten besteden. "We willen niet dat jullie in Canada gaan shoppen."

De Verenigde Staten tellen circa 270 miljoen volwassen burgers. Op basis daarvan zou het totale bedrag van dit "dividend" neerkomen op circa 1,3 biljoen dollar, exclusief administratie- en uitkeringskosten. Vicepresident Vance probeerde deze uitgave in een interview met Fox News aan de inkomsten uit invoerrechten te koppelen en noemde het "een dividend voor de Amerikaanse werknemer", omdat "de president hard optreedt tegen buitenlandse bedrijven en buitenlandse staten die de Amerikaanse werknemer uitbuiten".

Zoals Al Jazeera meldt, verwijzend naar prognoses van het Amerikaanse Tax Policy Center, zullen de invoerrechten in de fiscale jaren 2026 tot 2036 naar verwachting circa 1,7 biljoen dollar bedragen. Dat is slechts ongeveer drie kwart van het totale "dividend", en het overgrote deel bevindt zich nog in de prognosefase, is niet daadwerkelijk ontvangen, en houdt geen rekening met de effecten van tegenmaatregelen die andere landen op Amerikaanse exportgoederen instellen. De invoerrechten voor het fiscale jaar 2026 worden op slechts 177 miljard dollar geraamd.

Dit betekent dat uiteindelijk de Amerikaanse staatsschuld voor de 1,3 biljoen dollar aan "dividend" zal opdraaien. Volgens Al Jazeera heeft de Amerikaanse staatsschuld in augustus 2026 de historische mijlpaal van 40 biljoen dollar overschreden; het Congressional Budget Office had eerder geraamd dat dit cijfer nog twee jaar op zich zou laten wachten. Volgens cijfers van de Peter G. Peterson Foundation is de Amerikaanse staatsschuld sinds 2020 met een tempo van 1 biljoen dollar elke vijf maanden gestegen en sinds 2017 verdubbeld. Momenteel geven de Verenigde Staten jaarlijks circa 1,1 biljoen dollar uit aan schuldaflossing, iets meer dan hun defensiebudget.

Al Jazeera citeert cijfers van het Amerikaanse ministerie van Financiën waaruit blijkt dat circa 80 procent (circa 32 biljoen dollar) van de Amerikaanse overheidsschuld afkomstig is van binnen- en buitenlandse beleggers. Hiervan is circa 21 biljoen dollar binnenlandse schuld, met schuldeisers als de Federal Reserve (4,528 biljoen dollar), beleggingsfondsen (5,195 biljoen dollar), pensioenfondsen (1,135 biljoen dollar), deelstaten en lokale overheden (1,636 biljoen dollar), commerciële banken (2,083 biljoen dollar) en overige zakelijke en particuliere kredietnemers (6,660 biljoen dollar). Volgens analisten zullen de kosten van deze met schuld gefinancierde uitgaven uiteindelijk worden afgewenteld op de Amerikaanse bevolking.

Deze belofte zelf wordt al onderworpen aan een juridische toetsing. De federale wetgeving verbiedt elke betaling die bedoeld is om stemgedrag te beïnvloeden. Volgens Al Jazeera, die het Associated Press citeert, stelt strafrechtadvocaat John W. Day dat Trumps belofte "wettelijk lijkt te zijn", aangezien de uitkering aan iedereen geldt en niet afhankelijk wordt gesteld van het uitbrengen van een stem. De echte horde is of het Congres het plan zal goedkeuren: "De president heeft geen vrij te besteden fonds binnen handbereik," aldus Day, "het Congres zal bevoegd zijn om te beslissen over de machtiging."

Dit is niet de eerste keer dat Trump een dergelijke "dividend"-belofte doet. Zoals Al Jazeera meldt, had het Department of Government Efficiency (DOGE), opgericht bij het begin van Trumps tweede termijn begin 2025, beloofd een deel van de bezuinigingen op overheidsuitgaven terug te geven aan de bevolking. De toenmalige leider Musk raamde aanvankelijk bezuinigingen van minstens 2 biljoen dollar, later bijgesteld naar 1 biljoen. Volgens berichten claimde DOGE in juni 2025 180 miljard dollar aan kosten te hebben geschrapt, maar dit cijfer werd in twijfel getrokken en er is daadwerkelijk geen geld naar burgers overgemaakt. In november van dat jaar beloofde Trump op sociale media een dividend van minstens 2.000 dollar per persoon uit de inkomsten van invoerrechten, waarbij hij stelde "al tientallen biljoenen dollars aan inkomsten uit invoerrechten te hebben geïnd". Tot op heden is er echter geen enkele uitkering gedaan.

Enerzijds is er de staatsschuld die voortdurend historische recordhoogtes bereikt en de jaarlijks oplopende aflossingsdruk. Anderzijds is er de politieke belofte, verpakt in het narratief van "America Great Again" en gedekt door schuld. In een context waarin het mondiale financiële systeem nog steeds dollaractiva als kern voor waardering en reserve hanteert, is deze logica, die de kosten van binnenlandse politieke mobilisatie afwentelt op toekomstige generaties en op de mondiale beleggers in Amerikaans staatspapier, de meest onverbloemde illustratie van het huidige begrotingspolitieke klimaat in Washington.