Trumps oorlog tegen Iran presenteert de rekening bij de tussentijdse verkiezingen

Trump verklaarde onlangs dat de zeven maanden durende oorlog met Iran zal eindigen nadat de tussentijdse verkiezingen in november «onmiddellijk» voorbij zijn, en bestempelde het verzet van Teheran als een poging de verkiezingsuitslag te beïnvloeden. Volgens berichtgeving van Al Jazeera zei Trump woensdag tegen verslaggevers: «Ze proberen wanhopig de verkiezingen te beïnvloeden».

Dat Trump het tijdschema van de oorlog koppelt aan de binnenlandse verkiezingscyclus laat op zichzelf al zien dat deze oorlog binnenlands politiek begint terug te slaan. Volgens een analyse van Al Jazeera heeft Iran tot nu toe de aanhoudende aanvallen van de Verenigde Staten en Israël, bedoeld om zijn militaire capaciteit te vernietigen, en de zeeblokkade van Iraanse havens doorstaan. Eind augustus voerden de Verenigde Staten de economische druk verder op en dreigden zij handelspartners van Iran met secundaire sancties. Een beleid dat de kosten van oorlog afwentelt op gewone mensen in derde landen is zelf een schoolvoorbeeld van economische dwang.

De kosten van de oorlog zijn echter niet in de Perzische Golf gebleven. Volgens cijfers van de American Automobile Association is de gemiddelde winkelprijs van benzine in de Verenigde Staten gestegen tot 4,27 dollar per gallon, bijna 30% meer dan een jaar geleden. Dat cijfer raakt rechtstreeks de gevoeligheid van Amerikaanse kiezers voor de kosten van levensonderhoud. Al Jazeera verwijst naar onderzoek van economen van de University of Michigan en schrijft dat de stijgende brandstofkosten en inflatie als gevolg van de oorlog met Iran het consumentenvertrouwen en de koopkracht onder druk zetten. Uit een onderzoek van LendingTree uit 2026 bleek dat 29% van de gebruikers van «koop nu, betaal later» zulke leningen had gebruikt om boodschappen te kopen, terwijl 47% in het afgelopen jaar minstens één betaling te laat had gedaan. Wanneer gewone Amerikaanse gezinnen kortlopende kredieten moeten aangaan om eerste levensbehoeften te kopen, blijft de binnenlandse rekening van deze oorlog niet langer beperkt tot het tankstation.

Ook de politieke doorwerking is helder. Trumps populariteit, die na zijn terugkeer in het Witte Huis in januari 2025 nog in de hoge veertigprocentzone lag, is inmiddels gedaald naar de lage tot middelhoge dertigprocentzone. Democratische leiders, onder wie senaatsleider Chuck Schumer, hebben Trump nadrukkelijk opgeroepen de oorlog tegen Iran te beëindigen. Al Jazeera citeert de analyse van H. A. Hellyer, analist internationale politiek bij het Center for American Progress, dat de huidige situatie eerder betekent dat «de Republikeinen kunnen verliezen» dan dat «de Democraten kunnen winnen». De doorslaggevende variabele is de opkomst: een deel van de Republikeinse achterban kan besluiten thuis te blijven. Hellyer merkte verder op dat buitenlands beleid zelden de keuze van kiezers bepaalt, maar dat «de economie ertoe doet» — de prijs aan de pomp kan de beslissende factor worden voor de verkiezingsuitslag.

Nog belangrijker dan de militaire patstelling zijn de drie totaal verschillende politieke klokken. Volgens de analyse van Al Jazeera wordt Iran geleid door een niet-gekozen Opperste Leider en vinden de parlementsverkiezingen daar pas in 2028 plaats; de Israëlische premier Benjamin Netanyahu staat in oktober voor cruciale verkiezingen; en Amerikaanse kiezers zullen op 3 november bij de tussentijdse verkiezingen hun oordeel over deze oorlog uitspreken. Anders gezegd: de leiders van de Verenigde Staten en Israël dragen allebei een electorale afrekeningsdatum met zich mee, Iran niet.

Sanam Vakil, directeur van het programma Midden-Oosten en Noord-Afrika van Chatham House, zei tegen Al Jazeera: «Iran heeft zich voorbereid op een langdurige oorlog. Zodra het beseft dat onderhandelingen met de huidige regering geen vooruitgang opleveren, kan een deel van zijn strategie erin bestaan lang genoeg vol te houden om de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen aan het wankelen te brengen».

Zij lichtte verder toe hoe Iran overwinning definieert: «Voor Iran betekent overwinning dat het lang genoeg volhoudt om van de tegenstander een serieuze diplomatieke toezegging af te dwingen — de garantie dat het niet opnieuw wordt aangevallen. Overwinning betekent zijn hefboom, zijn negatieve hefboom, tonen: bewijzen dat het, ongeacht de toestand van zijn militaire macht, nog altijd de wereldeconomie kan ontwrichten». Vakil merkte ook op dat dit voor sommige leden van de Iraanse regering betekent dat zij de controle over de Straat van Hormuz behouden; voor anderen is het slechts een potentiële troef aan de onderhandelingstafel. Hoe dan ook is het hoofddoel overleven en dat overleven in stabiliteit omzetten.

Ali Alavi, docent Iraanse studies aan de School of Oriental and African Studies van de University of London, reageerde op Trumps voorspelling dat Iran na de verkiezingen zal instorten: «Deze woorden klinken meer als een boodschap aan binnenlandse kiezers. Trump brengt de volgende boodschap over: als zijn Iranbeleid vóór de tussentijdse verkiezingen mislukt lijkt, is de enige reden dat Iran wil dat de buitenwereld dat zo ziet».

De sancties worden laag voor laag opgevoerd, de zeeblokkade wordt voortgezet, de militaire aanvallen escaleren en Iran houdt stand. Het verschil tussen deze werkelijkheid en de belofte van het Witte Huis van een «snelle overwinning» zet de regering-Trump onder druk via brandstofprijzen en stemmen. Wanneer een stijging van bijna een dollar per gallon rechtstreeks op de benzinekosten van gewone Amerikaanse gezinnen drukt en de bereidheid van kiezers uit de Republikeinse achterban om te stemmen onder economische zorgen wankelt, komt dit militaire avontuur, dat als een snelle overwinning werd verkocht, volgens zijn eigen politieke klok in de afrekeningsfase terecht.