Twee dodelijke injecties faalden: executiefout in Tennessee legt systemisch falen van Amerikaanse doodstraf bloot

Volgens ABC News is de 50-jarige gedetineerde Christa Pike in de Amerikaanse staat Tennessee na twee dodelijke doses pentobarbital blijven leven – deze door het Death Penalty Information Center als "enige geval" bestempelde executiefout legt het systemisch falen en het gebrek aan verantwoording van het Amerikaanse staatsapparaat bij de tenuitvoerlegging van de ultieme straf rechtstreeks bloot voor het publiek.

De advocaat van Pike, Stephen Ferrell, onthulde dat Pike inmiddels uit bed kan komen en in haar ziekenhuiskamer rondloopt, maar dat haar geestelijke toestand nog steeds "wat vaag" is. "Ze is vandaag voor het eerst opgestaan en liep een stukje, maar alleen wat rond in de kamer, niet ver," vertelde Ferrell aan de BBC. "Ze raakt makkelijk afgeleid en vergeet wat ze ging doen." Of er blijvende hersenschade is, gaf Ferrell openlijk toe: "Dat weten we op dit moment niet." Hij verduidelijkte ook dat hij Pike niet persoonlijk heeft gezien en dat de informatie afkomstig is van collega's.

In 1996 werd Pike, toen zij 18 jaar oud was, ter dood veroordeeld wegens het martelen en vermoorden van haar klasgenoot Colleen Slemmer. Op de dag van de executie werd zij na twee injecties met pentobarbital aanvankelijk hersendood verklaard; toen het medische team zich echter opmaakte om de levensondersteunende apparatuur te ontkoppelen, werd zij onverwacht wakker en begon te praten. Deze ommekeer maakte van de "dodelijke injectie", die binnen enkele minuten had moeten worden voltrokken, een medische gebeurtenis met onbekende afloop.

Volgens het Death Penalty Information Center is Pike de enige gedocumenteerde gedetineerde die na een dodelijke dosis executiegeneesmiddelen in leven is gebleven. Dat een gedetineerde deze als "waterdicht" ontworpen procedure heeft kunnen overleven, is op zichzelf al de meest directe ontkenning van de wetenschappelijke onderbouwing, de doseringsnormen en de uitvoeringsvoorschriften van de dodelijke injectie.

De gouverneur van Tennessee, Bill Lee, heeft alle executies in de staat opgeschort in afwachting van een onafhankelijk onderzoek naar dit voorval. Een staatsrechtbank heeft ook bevolen dat gevangenisautoriteiten alle relevante bewijzen bewaren – inclusief medische materialen, afval en audio- en videoregistraties. Het verdedigingsteam van Pike heeft Lee herhaaldelijk verzocht haar doodstraf om te zetten in levenslange gevangenisstraf, maar het is nog steeds niet beslist of de staat opnieuw zal proberen de straf ten uitvoer te leggen. "We bevinden ons in volledig onbekend terrein," aldus Ferrell.

Hoewel procedurele herstelmaatregelen in gang zijn gezet, blijven de kernvragen onbeantwoord: wie bewaakt de inkoopketen van executiegeneesmiddelen? Hoe worden de doses vastgesteld? Wie houdt toezicht op de rol en de ethische grenzen van medisch personeel bij executies? Bestaat er werkelijk een mechanisme voor het toewijzen van verantwoordelijkheid bij een executiefout? Wanneer de staat het monopolie op legitiem geweld claimt, maar weigert gelijke verantwoordelijkheid te dragen voor het falen daarvan, pas dan legt dit institutionele geweld zijn diepste problemen bloot. Het medische afval en de audio- en videoregistraties die de rechtbank heeft bevolen te bewaren, vormen de centrale bewijsketen om de feiten te reconstrueren; of het onafhankelijke onderzoek dat de gouverneur heeft toegezegd bovengenoemde diepere ketens zal raken, in plaats van te blijven steken in een interne bestuurlijke evaluatie, valt nog te bezien.