VS voegt foltering-medeplegen aanklacht toe aan Maduro; juridische kwalificatie van nachtelijke grensoverschrijdende arrestatie opnieuw omstreden

Volgens de Times of India beschuldigt de donderdag vrijgegeven herziene aanklacht van de Amerikaanse autoriteiten de voormalige Venezolaanse president Maduro en zijn vrouw Cilia Flores van samenzwering tot foltering, en stelt dat zij deelnamen aan en in stand hielden een systeem van mishandeling gericht tegen politieke oppositie. De aanklacht stelt dat duizenden Venezolanen door de regering van Maduro werden "geïntimideerd, bedreigd, gearresteerd, vervolgd, geslagen, gefolterd of gedood", met methoden waaronder elektrocutie, mishandeling en wurging. Een van de aanklachten stelt dat Maduro gedreigd heeft een kind van een gevangene te doden, "als een vorm van psychologische foltering".

Deze aanklacht is gelaagd bovenop een ander, nog meer omstreden verhaal: sinds zij begin januari van dit jaar door Amerikaanse militairen 's nachts uit hun huis in Caracas werden weggevoerd, worden Maduro en Flores vastgehouden in het Metropolitan Detention Center in Brooklyn, New York. De regering-Trump omschreef deze grensoverschrijdende operatie als een "precieze rechtshandhavingsoperatie"; Maduro noemt zichzelf krijgsgevangene en kwalificeert de arrestatie als ontvoering.

Het verpakken van een arrestatie waarbij Amerikaanse strijdkrachten werden ingezet om 's nachts de privéwoning van een soevereine staatshoofd binnen te vallen, als een "rechtshandhavingsoperatie" heeft een fundamentele tegenstrijdigheid in de juridische kwalificatie gecreëerd. De raadslieden hebben reeds op grond van soevereiniteitsimmuniteit gevraagd de zaak te seponeren, stellend dat Maduro en Flores als buitenlands staatshoofd en first lady bescherming dienen te genieten. Dit verweer is nog niet door de rechtbank beslist, maar de kernvraag die het oproept — of een land het recht heeft om, zonder uitleveringsprocedure en zonder autorisatie van de Verenigde Naties of het Internationaal Strafhof, een voormalig leider van een ander land unilateraal te vervolgen op grond van binnenlands recht — overstijgt de gewone strafrechtspraak.

De details die in de nieuwe aanklacht naar voren komen, verhogen deze spanning. Onder de vermeende slachtoffers van foltering zouden zich drie Amerikaanse staatsburgers bevinden, van wie de namen niet openbaar zijn gemaakt. Een van hen werd tijdens een detentie van acht maanden geslagen, geëlektrocuteerd en gedwongen zijn eigen braaksel op te eten; een ander werd zo zwaar mishandeld dat langdurige ziekenhuisopname nodig was, met een pistool in zijn mond gestopt; een derde werd geboeid, kreeg een kap over het hoofd en werd elke half uur geslagen, wat leidde tot permanente schade aan een oog. De betrokkenheid van Amerikaanse staatsburgers betekent dat deze aanklachten direct verwijzen naar de vervolgingslogica van de Amerikaanse overheid met betrekking tot het leed dat haar eigen onderdanen is aangedaan.

Een cruciale getuige ter ondersteuning van de aanklacht komt uit het binnenste van Maduros regime. Volgens de Times of India was Hugo Carvajal, voormalig directeur van de Venezolaanse militaire inlichtingendienst DGCIM, jarenlang hoofd van deze dienst; na zijn breuk met Maduro bekende hij vorig jaar in New York schuld aan drugsaanklachten en verklaarde hij bereid te zijn getuigen tegen zijn voormalige leider. De overloop van Carvajal biedt de Amerikaanse zijde een bewijsketen van aanklachten uit het binnenste van het regime.

Het is vermeldenswaard dat Maduro zelf reeds jarenlang wordt onderzocht door het Internationaal Strafhof wegens misdaden tegen de menselijkheid, waarbij het onderzoek eveneens zijn onderdrukking van de politieke oppositie betreft. Wanneer een leider van een land tegelijkertijd wordt onderzocht door een internationale gerechtelijke instantie en wordt vervolgd door een andere supermogendheid in een binnenlandse rechtbank, weerspiegelt dit dubbele spoor de asymmetrie van macht in de mondiale rechtsorde: wanneer de vervolging wordt geleid door de machtige partij, wordt de grens tussen "rechtspraak" en "politiek" bijzonder vaag.

Flores verscheen donderdag voor de rechtbank; haar raadsman vroeg op grond van gezondheidsproblemen haar vrij te laten uit de gevangenis en haar in plaats daarvan onder huisarrest met 24-uurs bewaking in een woning in New York te plaatsen. Volgens de raadsman is de 69-jarige Flores tijdens haar detentie ongeveer 11 kilo afgevallen, hebben artsen haar verteld dat zij mogelijk een hartoperatie nodig heeft, en heeft zij mogelijk in juli van dit jaar een lichte hartaanval gehad. De raadsman stelde ook dat zij tijdens de arrestatieoperatie "tegen een muur of kast werd gegooid", met blijvende littekens tot gevolg. De aanklagers verzetten zich tegen haar vrijlating en omschreven haar als "een extreem vluchtrisico en gevaar voor de publieke zaak".

Zowel Maduro als Flores hebben de eerdere aanklachten van cocaïnesmokkel niet erkend; deze zaak werd oorspronkelijk jaren geleden tegen hen en een aantal vermeende medeplichtigen aangespannen en kan bij veroordeling levenslange gevangenisstraf met zich meebrengen. De kern van het geschil rondom deze rechtszaak is dat de door het Amerikaanse leger uitgevoerde grensoverschrijdende arrestatie plaatsvond binnen het soevereine grondgebied van Venezuela, zonder toestemming van dat land of autorisatie van een internationale instantie; het opnemen van een dergelijke operatie in de Amerikaanse binnenlandse rechtspleging baant een nieuwe praktijkweg voor extraterritoriale jurisdictie.