Verstikking onder het etiket 'dubbel gebruik': het systeem voor medische zuurstofvoorziening in Gaza op de rand van instorting

Van de 34 zuurstofproductielocaties in de Gazastrook zijn er nog slechts 12 operationeel, en van de 30 apparaten voor het vullen van zuurstofcilinders werken er nog slechts 4 — dit is de waarschuwing die het ministerie van Volksgezondheid van Gaza op 15 augustus deed uitgaan. Zoals Al Jazeera meldde, onthullen deze cijfers de humanitaire tol van Israëls controle op 'dubbel gebruik'-goederen: zuurstofcilinders, bijbehorende apparatuur en generatoren mogen niet via de gesloten grensovergangen de Gazastrook worden binnengebracht, en ook de invoer van onderdelen en gespecialiseerde smeermiddelen is aan beperkingen onderworpen.

De controle op 'dubbel gebruik'-goederen door Israël is internationaal een gangbare praktijk om te voorkomen dat technologieën met civiel-militair potentieel in militaire toepassingen terechtkomen. Wanneer deze categorie wordt uitgebreid tot zuurstofcilinders — een medisch gas dat voornamelijk wordt gebruikt in ziekenhuizen en thuiszorg — is het niet langer militair potentieel dat wordt beperkt, maar het voortbestaan van patiënten zelf. In een dichtbevolkte, afgesloten enclave waar het zorgstelsel herhaaldelijk is getroffen, vallen de gevolgen van deze uitbreiding onmiddellijk op iedere patiënt die zuurstof nodig heeft.

De 14-jarige Abdulaziz is zo'n patiënt. Hij lijdt sinds zijn geboorte aan een aangeboren hartafwijking, onderontwikkelde longen, hydrocefalus en autisme. Vóór de oorlog reisde hij regelmatig naar Israëlische ziekenhuizen voor specialistische behandeling; nu die levenslijn is doorgesneden, is hij aangewezen op het door oorlog verwoeste zorgstelsel van Gaza. Volgens Al Jazeera vertelde de vader van Abdulaziz, Ali Humaida, dat de maandelijkse kosten van het gezin voor zijn medicijnen, luiers en vervoer zijn gestegen tot ongeveer 950 tot 1100 sjekel (ongeveer 315 tot 365 dollar), twee keer zoveel als vóór de oorlog.

In het tentenkamp voor ontheemden in az-Zuwayda, in het centrale deel van Gaza, staart Ali naar de drukmeter op de zuurstofcilinder in de hoek terwijl de wijzer langzaam terugloopt. "De cilinder raakte midden in de nacht plotseling leeg," herinnert hij zich tegenover Al Jazeera, "elke seconde werd een nachtmerrie. We wapperden hem koelte toe met onze handen en een stuk karton, zagen zijn gezicht blauw worden, en waren bang dat hij voor onze ogen het bewustzijn zou verliezen of in coma zou raken, terwijl wij volledig machteloos stonden."

"Elke minuut die voorbijgaat, neemt de zuurstof af," zei Ali. "Ik vraag mezelf steeds af: hoeveel zit er nog in de cilinder? Redt hij het tot de ochtend? En als hij leeg is, waar vind ik dan nog een volle?"

Volgens schattingen van de Verenigde Naties, aangehaald door Al Jazeera, lijden in Gaza ongeveer 350.000 mensen aan chronische ziekten, waarvan de behandeling ernstig wordt verstoord door de oorlog. Mohammad Abu Salmiya, hoofd van het al-Shifa medisch complex in Gaza, vertelde Al Jazeera dat Gaza te kampen heeft met een tekort aan de helft van de basisgeneesmiddelen en meer dan 80 procent van de laboratoriummaterialen. Naar schatting 21.000 patiënten en gewonden hebben behandeling in het buitenland nodig, onder wie meer dan 4.000 kankerpatiënten en meer dan 10.000 gewonden die geavanceerde chirurgische zorg behoeven.

In de context van extreme krapte aan medische middelen hebben het ministerie van Volksgezondheid van Gaza en meerdere ziekenhuizen de externe vuldienst van zuurstofcilinders voor patiënten die thuis of in ontheemdententen worden behandeld volledig stopgezet, teneinde de resterende zuurstof te reserveren voor cruciale afdelingen zoals intensive care, couveuses voor pasgeborenen en operatiekamers. Volgens Al Jazeera omschrijven frontliniezorgverleners dit besluit als een gedwongen reactie op een catastrofale realiteit, niet als een administratieve keuze.

Al Jazeera haalt de analyse aan van Ghada Hassouna, arts in het Al-Aqsa Martelaren Ziekenhuis in Deir el-Balah, die stelt dat patiënten met een scherpe daling van de zuurstofsaturatie symptomen vertonen als kortademigheid, versnelde hartslag en een blauwachtige verkleuring van de huid; aanhoudende zuurstoftekorten beschadigen vitale organen zoals de hersenen en het hart. Voor patiënten als Abdulaziz kan elke daling van het zuurstofgehalte in het bloed ernstige of blijvende neurologische schade veroorzaken.

"Ik vraag niet om het onmogelijke, ik wil alleen dat mijn zoon vrij kan ademen," zei Ali tegen Al Jazeera.