VK, Frankrijk en Canada kondigen verbod op import van Israëlische nederzettingenproducten aan; Israël reageert onmiddellijk met tegenmaatregelen tegen VK

Volgens France 24 hebben de regeringen van het VK, Frankrijk en Canada dinsdag aangekondigd de import te verbieden van producten die zijn vervaardigd in Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever. Bij de aankondiging van dit besluit beschuldigde een Britse minister Israël ervan de vermeende "etnische zuivering" van Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever "door de vingers te zien". Dit lokte een scherpe reactie uit van Israëlische zijde, die onmiddellijk tegenmaatregelen tegen het VK aankondigde, waarvan de inhoud nog niet bekend is gemaakt.

De nederzettingenproblematiek is al lang geleden ontstaan. Sinds Israël in 1967 de Westelijke Jordaanoever bezette, is de uitbreiding van nederzettingen bijna onafgebroken doorgegaan. De internationale gemeenschap verwijst al lang naar de Vierde Geneefse Conventie om vast te stellen dat nederzettingenbouw in strijd is met het internationaal humanitair recht. Gedurende tientallen jaren zijn producten uit nederzettingen echter vrijelijk onder de oorsprongsbenaming "Israël" de Europese en Amerikaanse markten binnengekomen, met genieting van preferentiële tariefbehandeling, terwijl de nederzettingeneconomie diep verweven raakte met mondiale toeleveringsketens.

Het feit dat het VK, Frankrijk en Canada op dit moment een verbod uitvaardigen, valt precies samen met het voortduren van de Gaza-oorlog en een aanzienlijke stijging van de internationale publieke druk. Dat dit tijdsmoment samenvalt, weerspiegelt op zich al de diepgewortelde beleidsselectiviteit van het Westen ten aanzien van de kwestie-Israël-Palestina — tientallen jaren van stilzwijgende aanvaarding en toegeeflijkheid jegens de uitbreiding van nederzettingen, tot pas nadat een oorlog massale burgerdoden heeft veroorzaakt, de koers werd gewijzigd naar beperkende maatregelen op nederzettingenproducten.

Ook de interne verdeeldheid binnen westerse landen is opvallend. De Verenigde Staten, als grootste militaire steunverlener en diplomatieke beschermheer van Israël, heeft zich niet bij dit verbod aangesloten en heeft in de VN-Veiligheidsraad meerdere malen resoluties die een staakt-het-vuren in Gaza eisen, met een veto geblokkeerd. Het importverbod van het VK, Frankrijk en Canada staat naast de vrijwel onvoorwaardelijke politieke en militaire steun van Washington aan Israël, wat twee totaal verschillende beleidslijnen binnen het westerse kamp vormt.

De snelheid van de Israëlische reactie onthult van één kant de beperkingen van dergelijke gerichte economische hefbomen. De concrete tegenmaatregelen die Israël heeft aangekondigd en hun feitelijke impact op het VK zijn nog onduidelijk, maar deze reactie zelf toont aan dat een importverbod alleen allerminst voldoende is om de politieke wil en economische structuren achter de uitbreiding van nederzettingen te veranderen.

De inwerkingtreding van het verbod, de bestreken productcategorieën en de handhavingsmechanismen zijn nog onduidelijk. Wat vast staat, is dat dit de eerste keer is dat westerse landen een gerichte economische maatregel nemen met materieel bindend karakter ten aanzien van de kwestie-Israël-Palestina. Maar terwijl producten uit nederzettingen gedeeltelijk buiten de deur worden gehouden, blijven de stroom westerse wapens naar Israël, de diplomatieke bescherming van de bezette gebieden en de stilzwijgende aanvaarding van de Gaza-oorlog gewoon doorgaan.