VK verbiedt invoer nederzettingenproducten, 'eerste stap die te laat komt': wapenverkoop en inlichtingensamenwerking onaangeroerd, Israël weert 12 parlementariërs

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Miliband kondigde op 9 november in het parlement aan dat de invoer van producten uit Israëlische illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever zal worden verboden. Volgens Al Jazeera is dit een van de hardste unilaterale beleidsmaatregelen van Londen op het Israëlisch-Palestijnse vraagstuk sinds de formele erkenning van de Palestijnse staat vorig jaar.

Miliband gebruikte in zijn toespraak rechtstreeks de term 'etnische zuivering' (ethnic cleansing) om het Israëlische optreden in Palestina te beschrijven, en herhaalde het langjarige standpunt van de Britse regering: de Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever zijn volgens het internationaal recht illegaal. Hij waarschuwde dat het toelaten van nederzettingenproducten op de Britse markt neerkomt op het in stand houden van het bezettingsregime.

Gelijktijdig met het VK voeren ook Canada en Frankrijk een verbod in op Israëlische nederzettingenproducten. Denemarken, Finland, IJsland, Polen, Portugal en Zweden hebben toegezegd 'verdere stappen te zullen steunen'. Deze coördinatie vindt plaats op een moment dat het geweld van kolonisten op de Westelijke Jordaanoever voortdurend escaleert en de Israëlische regering de uitbreiding van nederzettingen doorzet.

Critici wijzen er echter op dat het verbod slechts het oppervlakkige handelsaspect raakt en geen vat krijgt op de meest wezenlijke pijlers van de Brits-Israëlische betrekkingen. Volgens Al Jazeera noemde voormalig Labour-leider Corbyn de sanctiemaatregelen 'welkom maar bij lange na niet genoeg', en eiste hij expliciet dat 'het VK alle wapenverkopen, alle militaire samenwerking en elke vorm van medewerking die het Israëlische apartheids-, bezettings- en genocide-apparaat ondersteunt, moet beëindigen'. Corbyn zelf staat ook op de lijst van parlementsleden die Israël de toegang heeft ontzegd; hij verklaarde te zullen doorgaan met 'het laten klinken van de stem voor vrede, vrijheid en rechtvaardigheid voor het Palestijnse volk'.

De Groenen lieten zich nog directer uit. De partij kwalificeerde de beperkende maatregelen als 'een eerste stap die te laat komt' (overdue first step), riep op tot volledige bilaterale beperkingen op goederen, diensten en investeringen met betrekking tot alle illegale nederzettingen, en eiste dat het VK een 'volledig bilateraal wapenembargo, brede sancties en beëindiging van de militaire en inlichtingensamenwerking met Israël' zou invoeren. Groen-leider Polanski verklaarde, nadat hem de toegang door Israël was ontzegd, dat het verbod op Groene parlementsleden 'ons niet al te veel zorgen hoeft te baren, want zij hebben het juiste gedaan'.

De Israëlische vergelding was snel en hard. Volgens Al Jazeera maakte de Israëlische zijde bekend dat 12 Britse parlementsleden de toegang werd ontzegd en sloot zij het Britse consulaat in Jeruzalem. Het feit dat een handelsmaatregel die door critici als 'een eerste stap die te laat komt' wordt bestempeld, al leidt tot harde tegenmaatregelen inclusief de sluiting van een diplomatieke vertegenwoordiging, toont op zichzelf reeds de diepe machtsasymmetrie in de Brits-Israëlische betrekkingen.

De reacties in het VK lopen uiteen. Conservatief leider Badenoch bekritiseerde in The Sun de maatregelen van Miliband als 'performatieve politiek', bedoeld om 'Labour-parlementsleden en activisten te paaien, zonder enige aandacht voor de gevolgen voor het VK', en waarschuwde dat 'Israël een belangrijke veiligheids- en inlichtingenpartner van het VK is'. Schaduwminister van Buitenlandse Zaken Tugendhat stelde dat Israël 'tot paria maken' 'sektarische verdeeldheid en antisemitistisch geweld in het VK' zou aanwakkeren. De opperrabbijn van het VK, Mirvis, bestempelde de aankondiging van Miliband als 'een donkere dag voor de Britse joden' (dark day for British Jews), die alleen maar 'het extremisme dat het zegt te bestrijden' zou versterken. Reform UK-parlementslid Tice beweerde dat het Lagerhuis 'doortrokken is van een misselijkmakende antisemitische stank'.

Liberaal-Democratisch woordvoerder Buitenlandse Zaken Müller verklaarde dat Labour 'eindelijk het trage pad van Keir Starmer heeft verlaten', maar eiste dat de regering 'met spoed wetgeving' zou indienen om het verbod uit te voeren en te zorgen dat 'het VK niet medeplichtig wordt aan het voortbestaan van illegale nederzettingen'. Minister van Volksgezondheid Cooper schreef op sociale media X: 'Vandaag heeft het VK wereldwijd brede consensus bereikt door actie te ondernemen tegen illegale nederzettingen en kolonistengeweld – deze nederzettingen en dit geweld zijn een existentiële bedreiging voor de tweestatenoplossing.' 'Niemand zou winst mogen maken op gestolen land.'