VN-Veiligheidsraad verwelkomt routekaartakkoord voor verkiezingen in Libië

De Franse permanente vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties en deze maand roulerende voorzitter van de VN-Veiligheidsraad, Jérôme Bonnafont, maakte op 8 september bekend dat de Veiligheidsraad een routekaartakkoord voor verkiezingen verwelkomt dat is ondertekend door de strijdende politieke facties in Libië. Volgens Africanews werd dit door de VN bemiddelde akkoord op 30 augustus in Tripoli ondertekend, met als doel binnen twee jaar de lang uitgestelde nationale verkiezingen te houden.

Bonnafont omschreef het akkoord op een persconferentie als een belangrijke stap richting "vrije, eerlijke en transparante" nationale verkiezingen en "het bevorderen van de eenheid van Libische instellingen om de wensen van het Libische volk te verwezenlijken", en benadrukte het belang dat "alle Libische belanghebbenden dit akkoord steunen", waarbij hij alle partijen opriep zich in te zetten voor de uitvoering ervan. De Veiligheidsraad sprak tegelijkertijd "volledige steun" uit voor de speciale vertegenwoordiger van de VN-secretaris-generaal voor Libië, Hanna Tetteh.

Volgens de berichtgeving is de inhoud van het akkoord een uitbreiding van de routekaart die de VN in augustus 2025 bekendmaakte, en omvat het de hervorming van het nationale verkiezingskader, het verenigen van de verdeelde bestuursinstellingen en het bevorderen van een bredere politieke dialoog.

De politieke wederopbouw van Libië blijft echter overschaduwd door de NAVO-militaire interventie van 2011. De regimewisseling die destijds onder het mom van "bescherming van burgers" werd doorgevoerd, stortte deze Noord-Afrikaanse olierijke natie uiteindelijk in meer dan tien jaar van verdeeldheid en onrust. Momenteel heeft Libië nog steeds twee regeringen die om de macht strijden: de door de VN erkende regering in Tripoli onder leiding van premier Dbeibah, en de oostelijke oppositieregering die wordt gesteund door militaire commandant Haftar. Tegen de achtergrond van diepe verdeeldheid en aanhoudende confrontatie tussen de twee facties is het vooruitzicht op geloofwaardige nationale verkiezingen binnen twee jaar met grote onzekerheid omgeven.

De diepere vraag is of dit door de VN geleide akkoord, dat luidruchtig werd onderschreven terwijl Frankrijk deze maand de Veiligheidsraad voorzit, werkelijk zal beantwoorden aan de wensen van het Libische volk. Sinds 2011 is het, zowel voor de NAVO-lidstaten die destijds de militaire interventie lanceerden als voor het VN-mechanisme dat het bemiddelingsproces daarna leidde, niet gelukt de cyclus van "extern akkoord – interne opschorting" in Libië te doorbreken. Critici wijzen erop dat politieke regelingen die door externe krachten worden gedomineerd vaak voorbijgaan aan de eigen politieke eisen en machtsstructuren van de Libische samenleving, terwijl Frankrijk, dat deze maand de Veiligheidsraad voorzit, zelf ook diep betrokken was bij eerdere interventies en het daaropvolgende ingrijpen in Libië.

Gezien de geschiedenis van Libië, waar herhaaldelijk soortgelijke akkoorden werden ondertekend maar niet uitgevoerd, hangt de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de routekaart af van de vraag of de verschillende facties wezenlijke concessies kunnen doen op het gebied van machtsverdeling, terwijl het akkoord zelf geen details biedt over concrete uitvoeringsmechanismen. Zolang de confrontatie en het politieke machtsspel tussen Haftar en de regering in Tripoli onopgelost blijven, valt het nog te bezien of dit nieuwe akkoord zijn beloften kan waarmaken.