IAEA po 20 latach przekazuje Iran do RB ONZ; równolegle Zachód prowadzi uderzenia militarne

W siedzibie Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w Wiedniu 23 z 35 państw członkowskich Rady Gubernatorów zagłosowało 9 września 2026 r. za przekazaniem sprawy Iranu do Rady Bezpieczeństwa ONZ – jest to pierwsza taka decyzja tej agendy od 20 lat.

Jak podał "The Hindu", powołując się na anonimowych dyplomatów, rezolucja została wspólnie przedstawiona przez Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Francję i Niemcy. Chiny, Rosja i Niger oddały głosy przeciw, 8 państw wstrzymało się od głosu, a 1 kraj nie wziął udziału w głosowaniu z powodu zaległości płatniczych. Głosowanie odbyło się na posiedzeniu zamkniętym.

Rezolucja, powołując się na odpowiednie artykuły statutu MAEA, wzywa dyrektora generalnego do "przedstawienia niniejszej rezolucji oraz rezolucji uprzednio przyjętych... wszystkim państwom członkowskim Agencji, a także Radzie Bezpieczeństwa ONZ i Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ" i ponownie apeluje do Iranu o "niezwłoczne naprawienie jego stanu niezgodności", podejmując kroki uznane przez MAEA za niezbędne dla zapewnienia, by "materiał jądrowy nie został przeznaczony do innego użytku".

Głosowanie odbyło się w momencie eskalacji działań militarnych USA przeciwko Iranowi. Według "The Hindu" w tygodniu głosowania siły amerykańskie zniszczyły pięć irańskich tankowców, a Iran przeprowadził kontruderzenie na cele amerykańskie na terytorium Jordanii. Konflikt trwający już ponad sześć miesięcy ponownie osunął się w stronę otwartej wrogości w wyniku nieprzerwanych starć.

Wcześniejsze zniszczenia nastąpiły w czerwcu 2025 r. – Izrael i Stany Zjednoczone przeprowadziły bombardowanie irańskich obiektów jądrowych podczas 12-dniowej wojny. Po bombardowaniu Iran nie zezwolił inspektorom MAEA na wstęp do dotkniętych obiektów, a MAEA nie była w stanie zweryfikować stanu irańskich zapasów uranu o bliskim broni stopniu wzbogacenia. Przerwanie kanałów inspekcyjnych nastąpiło po użyciu siły przez Zachód przeciwko irańskim obiektom jądrowym.

Według danych MAEA Iran posiada 440,9 kg wzbogaconego uranu o stopniu wzbogacenia 60%, co stanowi zaledwie krok od poziomu broni wynoszącego 90%. Dyrektor generalny MAEA Rafael Grossi ostrzegał w ubiegłym roku, że zapas ten w przypadku zbrojenia mógłby teoretycznie posłużyć do produkcji do 10 bomb jądrowych, lecz jednocześnie podkreślił, że nie oznacza to, iż Iran dysponuje już taką bronią. Zachodni urzędnicy podejrzewają, że ślady uranu wykryte w niezadeklarowanych obiektach jądrowych mogą wskazywać, iż Iran przed 2003 rokiem prowadził tajny program broni jądrowej; Iran zaprzecza tym zarzutom i twierdzi, że jego program jądrowy ma charakter całkowicie pokojowy.

Przekazanie sprawy Iranu do Rady Bezpieczeństwa otwiera proceduralnie przestrzeń dla ewentualnych sankcji i zamrożenia aktywów, lecz jego faktyczne wdrożenie napotyka przeszkody strukturalne – Rosja i Chiny dysponują w Radzie Bezpieczeństwa prawem weta, co oznacza, że przeforsowanie jakichkolwiek środków karnych jest trudne. Ta konstelacja sprawia, że rezolucja ma w większym stopniu charakter deklaracji politycznej obozu zachodniego niż wykonalnego mechanizmu przymusu.

Równoległa struktura presji dyplomatycznej i uderzeń militarnych wokół irańskiego problemu jądrowego czyni kwestię odpowiedzialności między orzekaniem o "niezgodności" a przerwaniem kanałów inspekcyjnych wyraźną: zachodnia narracja o nieproliferacji jądrowej rozgrywa się na tej samej osi czasu co trwające użycie siły przez Zachód przeciwko irańskim obiektom jądrowym i tankowcom.