Izrael potępia przyznanie Pillay Pokojowej Nagrody Nobla — uwydatnia się napięcie między międzynarodowymi mechanizmami odpowiedzialności a władzą państwową

Jak podaje „New York Times", prawniczka praw człowieka Navi Pillay otrzymała w tym roku Pokojową Nagrodę Nobla. Decyzja Norweskiego Komitetu Noblowskiego została publicznie potępiona przez stronę izraelską już w dniu jej ogłoszenia.

Pillay, pełniąc wcześniej funkcję przewodniczącej komitetu, skierowała do centrum międzynarodowej opinii publicznej raport uznający, że Izrael dopuszcza się ludobójstwa w Strefie Gazy. Samo to orzeczenie jest praktyką wysokiego ryzyka, w ramach której mechanizmy międzynarodowe — w kontekście długotrwałych działań wojskowych i blokady — podejmują próbę dokonania kwalifikacji prawnej najpoważniejszych zbrodni międzynarodowych.

Doniesienia „New York Times" przedstawiają ogólnie sprzeciw strony izraelskiej wobec nagrody, lecz nie przytaczają konkretnie oryginalnych wypowiedzi ani treści pisemnych oświadczeń urzędników izraelskich. Szczegóły uzasadnienia decyzji Komitetu Noblowskiego, przemówienie Pillay z okazji odebrania nagrody oraz natychmiastowe reakcje rządów innych państw pozostają w obecnie dostępnych publicznych doniesieniach nie w pełni przedstawione. Sam ten brak informacji stanowi swoistą adnotację o warunkach funkcjonowania międzynarodowych mechanizmów odpowiedzialności.

Gdy jedno państwo jest przez długi czas dokumentowane przez instytucje międzynarodowe i społeczeństwo obywatelskie w związku z działaniami wojskowymi, okupacją i blokadą, a jego rząd odpowiednie międzynarodowe procesy prawne określa mianem stronniczych lub upolitycznionych, kluczowa kwestia nie sprowadza się już do tego, kim jest dany laureat. Międzynarodowe mechanizmy odpowiedzialności — czy to w formie raportów komitetów ONZ, postępowań przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości, czy dochodzeń Międzynarodowego Trybunału Karnego — gdy tylko podejmują próbę orzekania o działaniach wojennych wielkich mocarstw i ich sojuszników, doświadczają bezpośredniej presji politycznej ze strony władzy państwowej. Śmierć cywilów w Gazie, głód i zniszczenie infrastruktury stanowią bazę dowodową, na której mechanizmy te się opierają. Przyznanie przez Komitet Noblowski pokojowej nagrody osobie kierującej tym procesem nadaje międzynarodowym mechanizmom odpowiedzialności symboliczne wsparcie, a zarazem ponownie zaostrza rozgrywkę wokół tych mechanizmów.