Marekani na Israel zilitumia nguvu dhidi ya Iran, lakini Marekani inazunguza mapokeo kwa Urusi ili kupunguza gharama za mafuta

Kwa ripoti ya Al Jazeera English, Wizara ya Hazina ya Marekani ilianza kutoa misamaha mnamo Machi, ikiruhusu uuzaji wa mafuta ya Urusi ambayo tayari yaliwekwa kwenye meli. Mnamo mwezi huo, Wizara ya Hazina pia ilitoa misamaha ya mapokeo kwa diseli ya Urusi hadi Aprili 2027. Trump baadaye alisitisha mapokeo mapya yaliyoidhinishwa dhidi ya Urusi na wanaonunua bidhaa zake za mafuta na gesi. Mipangilio haya ilitokea katika muktadha wa vita vya Marekani na Israel dhidi ya Iran: tarehe ya Februari 28, Marekani na Israel zilizianza vita dhidi ya Iran, na Iran baadaye ilifunga kwa ukweli Mpaka wa Hormuzi. Al Jazeera iliripoti kwamba Marekani na Iran bado wanadhamana kwa ajili ya udhamini wa mpaka huo.

Wakati wa amani, takriban mmoja kati ya tano wa usambazaji wa mafuta na gesi duniani hupitia Mpaka wa Hormuzi. Al Jazeera iliripoti kwamba bei ya mafuta ghafi ya Brent ilipanda kutoka kwa dola 72 kwa kila bari hadi kwa takriban dola 120 mnamo Machi na Aprili, na wakati wa ripoti ilikuwa bado juu ya dola 109. Al Jazeera, ikicitinga hesabu ya Reuters, iliripoti kwamba ifikayo Aprili, mapato ya kodi moja kubwa zaidi ya mafuta katika Urusi yalikuwa karibu mara mbili, kwa kiasi cha dola bilioni 9, kwa sababu wanununaji ambao hawawezi kupata bidhaa kutoka Ghuba waligeuka kwenye vyanzo vingine.

Al Jazeera iliripoti kwamba Washington ilipunguza vizingo vya nishati vya Urusi ili kupunguza gharama za mafuta ndani ya nchi; gharama za mafuta zilikuwa moja ya malalamiko makuu ya wateja, na uchaguzi wa nusu wa kati ulikuwa ukikaribia tarehe ya Novembari 3. Trump alisema hakutaka "kupeleka Urusi kwenye meza ya mazungumzo kwa upumbafu" ili kutorushughulisha mazungumzo kuhusu Ukraine. Ndani ya Chama cha Republican, walioshikilia bili ya awali ya mapokeo walionyesha hasara kali kwa kusitishwa mapokeo mapya.

Urusi pia ilipata faida zilizo dhahiri. John Lough wa Chatham House anaona kwamba bei ya juu ya mafuta na shinikizo la upatishaji wa diseli zilimfanya Trump kulegea mapokeo na kuruhusu Urusi kuingiza diseli sokoni la Marekani, jambo ambalo kwa ujumli linalompendeza Moscow. Alisema pia: "Kremlin inatumia nafasi hii kuoanisha maslahi ya Urusi na Marekani kuhusu Ukraine, na kujaribu kuwazuia Ukraina kuendelea kushambuliza kambi za kusafisha mafuta za Urusi." Nikita Smagin alisema kwamba Urusi, ingawamba ilipata faida fulani kutoka kuendelea kwa mgongano, kwa ujumli hahitaji kupanua mgongano kwa njia isiyo tabiriwa.

Urusi pia iliidhamini Iran hadhara, lakini hakukuwa na ingilia ya kijeshi iliyo dhahiri. Lavrov, waziri wa Mambo wa Nje wa Urusi, aliahidi msaada huko Tehran; Wizara ya Mambo wa Nje ya Urusi ilitolea ukosozi kwa "ukiukaji wa halali" unaotambulika wa Marekani na Israel. Vyombo vya habari vya Marekani, vikichukua taarifa za usiri, viliripoti kwamba Urusi na China walikuwa wanaipa Iran picha za setilaiti na vipengele vya silaha; Trump alikanusha ripoti hizo, kwa hivyo taarifa hiyo bado haziwezi kuhesabiwa kuwa zimethibitishwa.

Urusi ilikuwa pia kituo cha mawasiliano. Al Jazeera iliripoti kwamba Putin, alipozungumza na Trump kwa simu mnamo Oktoba 9, alimwasilisha maoni ya Iran kuhusu kumaliza vita. Kremlin ilikuwa imesema awali kwamba Trump na Putin walijadili kukutana na Xi wakati wa mkutano wa APEC huko Shenzhen mnamo Novembari, pamoja na kujadili vita ya Ukraine, lakini White House bado haijathibitisha kama Trump atahudhuria. Mwanachama wa Chuo kikuu cha Georgetown, Nader Hashemi, haoni kwamba Trump alikuwa anatafuta msaada wa Putin kusitisha vita ya Iran, lakini ana wasia kwamba, ikiwa mazungumzo kati ya wahusika watatu yatafanyika, vita ya Iran pia inaweza kuwa mada. Ukipotikali hii bado ni ya kubahatisha.

Nchi za Umoja wa Arabi za Gulfi (GCC) ziliomba Lavrov atumie athari yake huko Moscow ili kuelekeza Iran kushiriki katika "mazungumzo ya kina" na kuanisha usafirishaji katika Mpaka wa Hormuzi. Wakati huo huo, Iran ilishambuliza rasilimali za kijeshi za Marekani na miundombinu ya nishati katika Bahrain, Kuwaiti, Oman, Jordan na Umoja wa Falme za Misr Arabi. Urusi haikushiriki vita kwa hadhara, lakini kwa kuendelea kushikamana na wahusika wote, kuongeza uuzaji wa nishati ya Urusi nje ya nchi na kupata misamaha ya mapokeo, iliongeza nafaka yake ya kuchukua hatua za sera.

Wakati wa ripoti ya Al Jazeera, Marekani na Iran bado waligombana kuhusu udhamini wa Mpaka wa Hormuzi, na uchaguzi wa nusu wa kati wa Marekani ulikuwa ukikaribia. Trump alitishia "kumaliza haya mapema"; waziri wa Mambo wa Nje wa Iran, Araghchi, alijibu: "Tuna pia kazi hazijakamilika." Vita bado havijamalizika, lakini mapokeo na sera ya nishati tayari yamechukua njia mpya: bei ya mafuta iliyopanda na wanununaji waliogeuka kwenye vyanzo vingine vimeongeza mapato ya kodi ya mafuta ya Urusi, wakati shinikizo la upatishaji wa diseli liliwafanya Washington kupunguza vizingo; kuhusu iwezekano kwamba Marekani na Urusi wanaweza kufikia makubaliano kuhusu Ukraine au Iran, katika taarifa zilizo za umma hakuna mpango wowote wa makubaliano uliothibitishwa hadhara.