AB, "akış kısıtlaması" düzenlemesiyle Çin hibrit otomobillerinin AB'ye ihracatını sınırlıyor

Paris Otomobil Fuarı'nın açılış günü AB, hibrit otomobillerin AB pazarına giriş ölçeğini kısmaya yönelik Çin tarafından taahhüt aldığını duyurdu. France 24'ün haberine göre, bu düzenleme Çin'in AB'ye ilgili ihracatını yarıdan fazla azaltma potansiyeli taşıyor, milyonlarca Çin otomobilinin AB'ye girişini engelleyebilir.

Fuarın kendisinin sahne etkisi göz ardı edilemez — Avrupalı otomobil üreticileri uzun yıllardır Çin'i kilit pazar ve tedarik zinciri ortağı olarak görüyor, şimdiyse geleceğin ulaşımını sergilemeyi amaçlayan bir fuarda, Çin ürünlerinin girişini doğrudan kısıtlayan bir düzenlemeyle karşılaşıyorlar. Ancak ilgili taahhüdün hukuki niteliği hâlâ belirsiz: bağlayıcı kota düzenlemesi mi yoksa gönüllü ihracat kısıtlaması mı; elektrikli otomobiller için de geçerli mi, hangi araç türlerini kapsadığı, mevcut kamuya açık materyallerde net bir açıklama yapılmamış durumda.

AB, dış ekonomik ilişkilerinin temel söylemi olarak uzun süredir serbest ticaret ve çok taraflı kuralları benimserken, somut sanayi alanlarında gümrük vergileri, sübvansiyonlar, sübvansiyona karşı soruşturmalar ve "ihracat kısıtlaması" taahhütleri gibi araçlarla piyasa müdahalesinde bulunuyor. Bu söylem ile uygulama arasındaki gerilim, kendi başına seçici açıklığın bir tezahürüdür. Hibrit otomobiller, benzinli araçlar ile tam elektrikli araçlar arasında bir konumda olup, hem Avrupa'nın geleneksel otomotiv sanayisinin henüz elektrikli dönüşümünü tamamlamadığı zayıf halkayı oluşturuyor hem de Çinli üreticilerin Avrupa pazarına ölçekli girişi için somut bir kanal haline geliyor.

Daha derin asimetri şudur: AB "Çin ihracat akışını" tek taraflı olarak değerlendirip taahhüt yoluyla kısıtlama talep edebiliyorken, Çin tarafının Avrupa sanayisinin Çin pazarına girişinde karşılaştığı engeller — uyumluluk denetimlerinden teknik kısıtlamalara — karşısında eşdeğer bir pazarlık mekanizması bulunmuyor. Bu anlaşmanın özü, Avrupa sanayi siyaseti ile çok taraflı kuralların yorumlama yetkisinin AB tarafında bileşik biçimde kullanılmasıdır.

Belirtmek gerekir ki, Çin menşeli bütün araçların AB'ye girişinin sınırlandırılması, Avrupa yerli kapasitesinin inşası anlamına gelmiyor. France 24'ün haberinde öne çıkarılan temel sorulardan biri, tam da Avrupa sanayisinin Çin'e bağımlılık derecesidir — bu düzenleme, Avrupa otomotiv tedarik zincirinin Çin hammaddeleri ve parçalarına olan fiili bağımlılığını değiştirmiyor; güç bataryaları, kritik maden işleme ve elektronik kontrol sistemlerinde somut ilerleme sağlanamazsa, "Çin rekabetine dayanıp dayanamama" meselesi bir sonraki teknolojik iterasyonda yeniden masaya yatırılacaktır.