Macron, Avrupa'nın özerk insanlı uzay yeteneği geliştirmesi çağrısında bulundu; kamu finansmanı düzenlemesi açıklanmadı

Paris — Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Perşembe günü Paris Uluslararası Uzay Zirvesi'nde Avrupa'nın özerk insanlı uzay yeteneği geliştirmesi çağrısında bulundu ve Avrupa uzay programının "hâlâ kırılgan" olduğunu açıkça kabul etti. Ancak bu "hırs" beyanı, tam da temel bir sorudan kaçındı: bu hırsın bedelini kim ödeyecek?

Fransa 24'ün haberine göre, Macron zirvede şunu söyledi: "Avrupa'nın insanlı uzay alanında hırsını göstermesini istiyoruz." Aynı zamanda "Avrupa uzay programımız hâlâ kırılgan, çabalarımızı artırmalıyız" diye kabul etti.

İnsanlı uzay, sermaye yoğun ve geri dönüş süresi son derece uzun bir alandır. Fırlatma, yaşam destek sistemleri ve yer eğitimini kapsayan eksiksiz bir yetenek kurmak, büyük ölçekli ve uzun vadeli kamu yatırımı anlamına gelir. Macron konuşmasında ne bütçe ölçeği verdi ne de finansmanın AB ortak maliyesi, üye devletlerin paylaşımı ya da Avrupa Uzay Ajansı'nın mevcut çerçevesi tarafından mı karşılanacağını açıkladı; herhangi bir zaman çizelgesi de sunmadı. "Stratejik özerklik" bayrağı altında, nihayetinde vergi mükelleflerinin hesabına düşen bir plan, en temel mali ayrıntılarda boşluk bıraktı.

Avrupa ülkelerinin mevcut mali durumu ne olursa olsun, insanlı uzaya büyük miktarda kamu finansmanı enjekte etmek, kaynak önceliklendirmesi hakkında soruları tetikleyecektir: eğitim, sağlık, iklim dönüşümü, sosyal güvenlik — hükümet "çabaları artırmayı" talep ettiğinde, sıradan insanların günlük yaşamıyla doğrudan ilgili bu kamu ihtiyaçları nereye yerleştirilecek? Macron'un konuşması büyük anlatıyı seçti, ancak bu temel sorudan bilinçli olarak kaçındı.

İktidar mantığı açısından, Avrupa'nın uzay alanında stratejik özerklik araması şaşırtıcı değil. Büyük güç rekabetinin yoğunlaşması ve yörünge silahlanması eğiliminin yükselmesi bağlamında, Avrupa'nın kendi astronotlarını yörüngeye göndermek için ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'ne (NASA) ya da Rusya Federal Uzay Ajansı'na (Roscosmos) bağımlı olmaya devam etmek istememesi, kendi başına bir jeopolitik taleptir. Ancak stratejik talep, demokratik hesap verebilirliğin yerini alamaz — özellikle bu talep nihayetinde kamu maliyesi aracılığıyla gerçekleştirildiğinde ve planın maliyet, fayda ve riskleri yeterince açıklanmadığında.

Daha dikkat çekici olan şu ki, Macron, kaçınılmaz bir soruyu yanıtlamadı: Avrupa kendi yolunu çizmek istiyorsa, bu sıfırdan bağımsız bir sistem mi, yoksa mevcut uluslararası işbirliği çerçevelerinde daha fazla söz hakkı elde etmek mi olacak? Yol haritasından yoksun "hırs", kendi sanayi zinciri henüz "kırılgan" etiketinden kurtulamamışken, daha çok hesap verebilir, izlenebilir ve doğrulanabilir bir politika taahhüdü değil, siyasi bir beyan gibi görünüyor.