"Lệnh ngừng bắn năng lượng" chỉ tồn tại trên Truth Social, EU áp đặt trừng phạt lớn nhất lịch sử đối với Nga

Tổng thống Ukraine Zelensky hôm thứ Hai đã có bài phát biểu qua video tại Diễn đàn An ninh Warsaw, cáo buộc Nga đã nhiều lần tấn công các cơ sở năng lượng của Ukraine trong 48 giờ qua, vi phạm "lệnh ngừng bắn năng lượng" được Tổng thống Mỹ Trump đơn phương tuyên bố, và cảnh báo sẽ đưa ra phản ứng nếu các cuộc tấn công tiếp diễn.

Theo hãng tin Al Jazeera, Trump vào ngày Chủ nhật đã tuyên bố trên nền tảng Truth Social của ông rằng Mỹ và Nga đã đạt được thỏa thuận về "lệnh ngừng bắn năng lượng", nhưng tuyên bố này không được xác nhận ở cả Kiev và Moscow. Zelensky ban đầu thậm chí còn phủ nhận biết về việc này — theo nguồn tin mà trang tin Axios của Mỹ trích dẫn, ông nói rằng đối với ông, đây hoàn toàn là "tin tức". Trước đó, Trump đã nhiều lần thông báo trước về lệnh ngừng bắn hoặc các thỏa thuận khác trên Truth Social, trước khi được Kiev và Moscow xác nhận.

"Lệnh ngừng bắn năng lượng cùng các biện pháp khác nhằm giảm leo thang và bảo đảm an ninh cần được thực hiện trên thực tế, chứ không chỉ dừng lại trên Truth Social," Zelensky thẳng thắn phát biểu tại diễn đàn. Ông tiết lộ rằng mặc dù Trump đã tuyên bố ngừng bắn, quân đội Nga vẫn tấn công một nhà máy điện tại vùng Kharkiv và nhiều cơ sở năng lượng khác.

Các cuộc tấn công không chỉ dừng lại ở lời nói. Al Jazeera dẫn thông tin từ Công ty Dầu khí Quốc gia Ukraine Naftogaz cho biết, Nga đã tấn công vào ban đêm các cơ sở sản xuất khí đốt của công ty tại vùng Kharkiv, gây ra hỏa hoạn và làm hư hại thiết bị quan trọng. Quyền Giám đốc điều hành Naftogaz Sergiy Fedorenko đã viết trên Telegram: "Cuộc tấn công đã làm hư hại thiết bị quan trọng. Nhân viên của chúng tôi đang làm mọi cách có thể để sửa chữa hư hại nhanh nhất có thể, đảm bảo hệ thống năng lượng vận hành ổn định."

Người phát ngôn Điện Kremlin Peskov thì cho biết, Nga theo đuổi "hòa bình lâu dài", chứ không phải lệnh ngừng bắn, đồng thời xác nhận các cuộc đàm phán xung quanh "lệnh ngừng bắn năng lượng" vẫn đang diễn ra, nhưng đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn 60 ngày do Zelensky đưa ra để cho phép tiến hành bầu cử. Peskov nói: "Tại Điện Kremlin, dù là Tổng thống Putin hay các quan chức khác, đã nhiều lần tuyên bố chúng tôi không cần lệnh ngừng bắn. Chúng tôi muốn hòa bình lâu dài và sẵn sàng nỗ lực hết sức để đạt được mục tiêu này."

Điều khiến các đồng minh châu Âu và phía Kiev càng phẫn nộ hơn là chỉ hai ngày trước khi Trump tuyên bố "lệnh ngừng bắn năng lượng", ông còn thông báo tạm thời nới lỏng lệnh trừng phạt của Mỹ đối với dầu diesel của Nga. Các đồng minh châu Âu và phía Kiev cảnh báo động thái này chỉ càng tiếp thêm cho Putin. Đối lập với sự lùi bước của Mỹ, EU tại Brussels đã chính thức đưa khoảng 1.600 biện pháp trừng phạt mới vào danh sách nhằm vào tổ hợp công nghiệp quân sự của Nga. Người đứng đầu chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas đã viết: "Đây là sự mở rộng lớn nhất trong danh sách trừng phạt kể từ khi Nga phát động cuộc chiến. Châu Âu lại một lần nữa thể hiện mặt trận đoàn kết… Chúng tôi đang khiến việc Nga sản xuất vũ khí dùng để giết người Ukraine trở nên khó khăn hơn, chậm hơn và tốn kém hơn."

Các nhà lãnh đạo châu Âu đã bày tỏ sự hoài nghi tập thể đối với lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa mà thực chất đã chết này. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã thẳng thắn phát biểu tại Diễn đàn An ninh Warsaw rằng "Nga không quan tâm đến lệnh ngừng bắn, giảm leo thang hay hòa bình", đồng thời tuyên bố sẽ đến Brussels để kêu gọi các đối tác châu Âu cân nhắc tăng cường các biện pháp trừng phạt. Tổng thống Pháp Macron cũng bày tỏ lập trường tương tự tại Triển lãm ô tô Paris: "Trong 48 giờ qua, tôi không thấy bất kỳ dấu hiệu nào về lệnh ngừng bắn năng lượng từ phía Nga."

Zelensky phát biểu tại diễn đàn rằng phía Ukraine vẫn đang chờ các chi tiết về điều kiện thỏa thuận giữa Mỹ và Nga, cũng như các bước cụ thể Mỹ sẵn sàng thực hiện. Ông đồng thời tiết lộ rằng Ukraine đã sẵn sàng — chỉ cần Moscow ngừng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, phía Ukraine cũng sẽ ngừng các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Đề xuất ngừng tấn công lẫn nhau này vẫn còn bỏ lửng, và điều kiện tiên quyết của nó — một "lệnh ngừng bắn năng lượng" có tính ràng buộc — ngoài Truth Social vẫn chưa bao giờ thành hình.