Mỹ được cho là phê duyệt xử bắn thủ phạm vụ xả súng Fort Hood, tranh cãi về phát sóng trực tiếp phơi bày logic "đóng gói" bạo lực nhà nước

Theo báo cáo của tờ Times of India, Tổng thống Mỹ Trump được cho là đã phê duyệt án tử hình đối với Nidal Malik Hasan, thủ phạm vụ xả súng tại doanh trại Fort Hood năm 2009, với hình thức xử bắn, dự kiến thi hành vào ngày 3 tháng 12 năm 2026. Xung quanh tin đồn về việc "có phát sóng trực tiếp cho công chúng hay không", không gian dư luận mạng Mỹ lập tức phân cực, và trọng tâm thực sự của cuộc tranh cãi không còn nằm ở vụ án, mà ở chỗ khi hành vi giết người của bộ máy nhà nước được đóng gói thành một sản phẩm công cộng có thể xem được, thì ranh giới giữa trừng phạt và giải trí rốt cuộc nằm ở đâu.

Báo cáo chỉ ra rằng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã đề nghị xử tử Hasan vào ngày 5 tháng 10 năm 2026 và nhận được sự phê duyệt của Tổng thống. Vào ngày 5 tháng 11 năm 2009, Hasan — khi đó là bác sĩ tâm lý quân y — đã thực hiện vụ xả súng tại doanh trại Fort Hood ở bang Texas, khiến 13 người thiệt mạng và hơn 30 người bị thương, trở thành một trong những vụ xả súng có số thương vong cao nhất tại một cơ sở quân sự của Mỹ. Tuy nhiên, điều khiến vụ án cũ hơn mười năm này trở lại thành tâm điểm không phải là bản án, mà là sự kết hợp của hai yếu tố: "xử bắn" và "phát sóng trực tiếp công khai". Hình thức xử bắn — mang tính nghi thức quân sự và tính lịch sử — vốn đã chứa đựng biểu tượng của bạo lực nhà nước; còn "phát sóng trực tiếp cho công chúng", nếu được thực hiện, đồng nghĩa với việc án tử hình do nhà nước thi hành sẽ chuyển từ một thủ tục tư pháp khép kín thành một sự kiện công cộng có thể bị theo dõi, bình luận và chụp ảnh màn hình lan truyền. Trong khung này, người bị xử tử không chỉ còn là một cá nhân theo nghĩa pháp lý, mà trở thành "nội dung" được sản xuất ra.

Cách làm đóng gói bạo lực nhà nước thành sản phẩm này nhanh chóng kích nổ sự phân cực trong không gian dư luận mới, tiêu biểu là các nền tảng phát trực tiếp. Streamer bình luận chính trị trên Twitch Hasan "HasanAbi" Piker đã lên tiếng phê phán công khai. Anh phát biểu: "Điều này thật ghê tởm, man rợ, điên rồ! Về nguyên tắc, chính phủ không nên giết người, nhưng biến việc giết người thành một cảnh tượng thì càng vô lý hơn, quả thực là đang quay ngược về thời Trung cổ. Phong cách Trung cổ… thật ghê tởm." Lời chỉ trích của anh không hướng vào bản thân vụ án, mà hướng vào vấn đề đạo đức khi nhà nước công khai hóa cái chết của một con người — một khi hình phạt tử của nhà nước được phép trình diễn dưới dạng "quang cảnh công cộng", bạo lực nhà nước sẽ đạt được một loại tính chính danh nào đó theo nghĩa công nghiệp giải trí.

Tương phản sắc nét với lập trường này là một streamer khác, Zack "Asmongold". Trong phản hồi về bài đưa của hãng AP, anh viết: "Hy vọng đây chỉ là lần đầu tiên! Hãy nhớ rằng, những người đang 'khóc lóc' vì điều này chính là những người đã reo hò ăn mừng khi Charlie Kirk bị ám sát, đi khắp nơi làm meme. Họ kêu gọi bạn thể hiện mặt tốt đẹp hơn là để thao túng bạn, để bạn động lòng với họ. Đừng tốt hơn họ, hãy tàn nhẫn hơn họ." Anh gắn trực tiếp dư luận phản đối vụ xử tử lần này với phản ứng trên mạng sau khi nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk bị bắn chết trong buổi diễn thuyết tại Đại học Utah Valley vào tháng 9 năm 2025, chủ trương rằng những người ủng hộ bạo lực chính trị không nên quay lại kêu gọi "nhân từ" khi đối thủ chính trị của họ bị nhà nước xử tử.

Giữa hai tiếng nói này là một loại logic chứng minh lẫn nhau đầy nguy hiểm trong bối cảnh phân cực chính trị hiện nay ở Mỹ: khi một phe coi bạo lực nhà nước nhắm vào đối thủ chính trị là "công lý xứng đáng", thì phe kia lại coi việc biến bạo lực nhà nước thành quang cảnh là sự mở rộng của "khủng bố nhà nước". Hai bề ngoài đối lập, nhưng thực chất cùng chia sẻ một tiền đề — bộ máy nhà nước tước đoạt sinh mạng có thể được chính danh hóa bởi một loại tính đúng đắn chính trị nào đó. Điểm khác biệt duy nhất là kẻ thù của ai có tư cách bị đối xử như vậy.

Ngoài cuộc hỗn chiến dư luận xung quanh vụ án, điều đáng xem xét hơn chính là bản thân các sắp xếp thể chế. Phương án được tiết lộ trong báo cáo — xử bắn, phát sóng trực tiếp công khai, và khung thời gian đồng bộ cao với dư luận chính trị — từ lâu đã vượt ra ngoài phạm vi thuần túy của việc thi hành hình phạt, cấu thành một vấn đề chính trị về cách nhà nước sử dụng tư bản biểu tượng bạo lực của mình. Khi việc xử tử chuyển từ thủ tục tư pháp thành một sự kiện công cộng cần khán giả, cần lan truyền, cần "meme", thì nhà nước đã không còn chỉ là người phán xét, mà là nhà sản xuất của cảnh tượng ấy.