Sống sót rời phòng thi hành án: Bạo lực hóa học trong tiêm thuốc độc tại Tennessee

Christa Pike, 50 tuổi, người Tennessee, đã trải qua quy trình tiêm thuốc độc vào ngày 30 tháng 9, nhưng trở thành người duy nhất được ghi nhận trong hồ sơ của Trung tâm Thông tin Tử hình Hoa Kỳ sống sót sau khi tiêm thuốc thi hành án. Theo ABC News, bà đã được đưa khẩn cấp đến bệnh viện từ một nhà tù an ninh tối đa ở Nashville sau hai mũi tiêm pentobarbital; các luật sư bào chữa của bà từng tin rằng bà đã chết não, chỉ có thể duy trì sự sống nhờ hệ thống hỗ trợ sự sống.

Vụ thi hành án thất bại xảy ra tại miền Nam nước Mỹ này đã xé toạc kẽ hở của câu chuyện "nhân đạo hóa" trong hệ thống án tử hình Hoa Kỳ. Pentobarbital là một loại thuốc an thần nhóm barbiturat, thường được sử dụng để gây mê cho động vật; tại Australia nó được biết đến với tên thương mại Nembutal, và được những người ủng hộ quyền được chết gọi là "thuốc bình an". Nhiều bang áp dụng án tử hình tại Hoa Kỳ trong hơn một thập kỷ qua đã sử dụng nó làm thuốc tiêm ưu tiên, với lý do nó "nhân đạo hơn" so với xử bắn, ghế điện và các hình thức khác.

Đằng sau quy trình gọn gàng trên giấy là sự va chạm tàn nhẫn giữa bạo lực hóa học và sinh lý con người. Theo một cuộc rà soát của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ mà ABC News dẫn lại, pentobarbital chỉ có thể hòa tan trong dung dịch axit mạnh hoặc kiềm mạnh; khi được tiêm với liều "cấp thi hành án", bản thân nó là một chất có độ kiềm gần với chất tẩy rửa gia dụng. Cuộc rà soát này cảnh báo rằng việc sử dụng loại thuốc này có nguy cơ "đau đớn dữ dội khi tiêm" và "phù phổi cấp tính", với nguyên lý là độ pH quá cao của thuốc sẽ làm tổn thương các mạch máu trong phổi, khiến mạch máu tràn ngập dịch, mang lại cho người bị thi hành án "cảm giác chết đuối".

Sự chênh lệch về liều lượng càng khuếch đại rủi ro. Theo ABC News, quy trình thi hành án của Tennessee quy định sử dụng hai ống tiêm để tiêm tổng cộng 5 gram pentobarbital, trong khi liều gây ngộ độc mà Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ xác định là khoảng 1 gram (1000 miligam). Phó giáo sư dược lý học Andrew Crowe của Đại học Curtin đã giải thích cho ABC News về hậu quả sinh lý khi thuốc đi lệch khỏi tĩnh mạch: khi thuốc và dung dịch không được pha loãng để vào máu, chúng sẽ nằm trong môi trường có độ pH khoảng 11 và bắt đầu hòa tan mô và mạch máu. "Trước khi bị phá hủy hoàn toàn, bất kỳ thụ thể đau nào còn sót lại sẽ gửi tín hiệu rất mạnh đến não," Crowe nói, "các thụ thể đau này sẽ kích hoạt điên cuồng, gây ra cơn đau cực độ, và mô cục bộ bị tiêm dung dịch kiềm cuối cùng sẽ hoại tử."

Đến đầu tháng 10, Pike đã tỉnh lại tại bệnh viện và có thể nói chuyện. Luật sư bào chữa Randy Spivey của bà đã mô tả tình trạng của bà tại buổi họp báo: "Một cánh tay của Christa bị huyết khối, bà mắc viêm phổi, và chưa thể nuốt nên vẫn chưa ăn được. Cả hai cánh tay đều không thể cử động, sưng nghiêm trọng, chúng tôi không biết cánh tay của bà có thể phục hồi bao nhiêu chức năng, thậm chí liệu có thể phục hồi hay không." Nhóm luật sư từ chối tiết lộ triển vọng phục hồi lâu dài của bà. Một bức ảnh chụp cánh tay được cho là đã lan truyền trên mạng với hình ảnh quá thảm khốc nên không được truyền thông đăng tải.

Giáo sư chuyên ngành độc chất học Jonathan Brett của Đại học New South Wales, chuyên gia độc chất lâm sàng tại trung tâm chất độc của bang, chỉ ra với ABC News rằng tiêm thuốc độc để thi hành án phụ thuộc vào việc thuốc "rất nhanh" đi vào hệ tuần hoàn. "Nếu thuốc không vào tĩnh mạch mà vào mô xung quanh, tác dụng sẽ diễn ra từ từ hơn," Brett nói, "nếu không thành công, người bị thi hành án sẽ trải qua một thời gian thiếu oxy lên não — về cơ bản tương đương với một cơn đột quỵ nghiêm trọng — có thể gây tàn tật nặng và cần được chăm sóc lâu dài."

Pike đã chờ đợi gần ba mươi năm trong phòng giam tử tù kể từ khi bị kết án vào năm 1996. Năm đó bà 18 tuổi và bị tuyên đã giết bạn học Colleen Slemmer. Theo ABC News, các chuyên gia suy đoán rằng trong vụ của Pike, thuốc đã không đi vào tĩnh mạch mà vào mô xung quanh tĩnh mạch. Tennessee vẫn chưa xác nhận liệu có thử thi hành án lại đối với bà hay không.

Quy trình thi hành án của Tennessee quy định cấu hình ống tiêm, liều lượng và các mốc thời gian, nhưng không quy định phải xử trí thế nào khi người bị thi hành án không chết, cũng không ghi rõ quá trình dùng pentobarbital quá liều dẫn đến tử vong diễn ra như thế nào. Khi một quy trình quốc gia được nhà nước chính thức gọi là "nhân đạo hơn" lần đầu tiên để lại một người bị thi hành án sống sót bước ra khỏi phòng thi hành án, chính quyền bang vẫn chưa đưa ra câu trả lời về cách đối mặt với hậu quả này.