Trump công khai yêu cầu Ukraine thay lãnh đạo và đạt thỏa thuận mua dầu diesel với Nga, Kiev và châu Âu phẫn nộ

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 11/10 đã công khai đáp trả lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Ukraine thay lãnh đạo, đồng thời đề xuất một phương án giảm leo thang đối ứng với Nga về việc ngừng đánh phá cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau. Theo báo The Hindu, ngày hôm đó Zelensky viết trên nền tảng X: "Ukraine đã sẵn sàng ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga với điều kiện Nga ngừng đánh phá cơ sở hạ tầng năng lượng của chúng tôi." Ông đồng thời cho biết, "có khả năng ngay hôm nay sẽ ngừng các cuộc tấn công lẫn nhau vào cơ sở hạ tầng năng lượng, nhưng Putin không muốn làm điều đó", nhấn mạnh rằng bất kỳ sự giảm leo thang nào "phải là đối ứng, và phải có những đảm bảo thực sự".

Đòn kích hoạt cuộc khẩu chiến này là tuyên bố công khai của Trump vào ngày 10/10. "Tôi khuyên họ nên thay một nhà lãnh đạo có thể đạt được thỏa thuận, bởi vì ông ấy lẽ ra đã có thể đạt được nhiều thỏa thuận, nhưng vì một số lý do nào đó ông ấy chưa bao giờ làm được," Trump tuyên bố trong bài phát biểu ngày 10, đổ lỗi cho việc giá dầu diesel tại Mỹ tăng kỷ lục lên Zelensky, thay vì đề cập áp lực đẩy giá năng lượng toàn cầu đi lên do cuộc chiến với Iran do Mỹ dẫn đầu. Việc hoán đổi nhân-quả này đã trực tiếp phớt lờ chuỗi truyền dẫn thực tế của thị trường năng lượng.

Còn gây chấn động hơn là một sự thật khác mà báo The Hindu tiết lộ: Trump đã đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 9/10 về việc Mỹ mua dầu diesel từ Nga, với mục đích hạ giá nhiên liệu trong nước trước cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ. Các quan chức Ukraine và châu Âu bày tỏ "sốc" trước điều này, cho rằng thỏa thuận sẽ trực tiếp cung cấp tiền cho các nỗ lực chiến tranh của Nga.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha tối ngày 10/10 đã đăng trên nền tảng X để bác bỏ: "Zelensky đang dẫn dắt đất nước này vượt qua cuộc chiến tranh giành độc lập. Ông ấy nhận được sự ủng hộ của người dân Ukraine, và họ có quyền đưa ra quyết định. Những phát ngôn từ bên ngoài chỉ chứng minh rằng ông ấy đang làm tốt công việc của mình."

Trên phương diện quân sự, Ukraine tiếp tục tấn công sâu vào nội địa Nga bằng máy bay không người lái. Theo báo The Hindu dẫn thông báo trên kênh Telegram do Yandex Cloud vận hành, ngày 11/10 các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã khiến trung tâm dữ liệu của gã khổng lồ công nghệ Nga này tại thành phố Vladimir ngừng hoạt động hoàn toàn, "không có thương vong về người". Đây là lần thứ ba trong vòng bốn ngày các cơ sở của Yandex bị tấn công — ngày 8/10, trung tâm dữ liệu tại tỉnh Ryazan ngừng hoạt động; ngày 9/10, trung tâm dữ liệu chính tại tỉnh Kaluga bị tấn công và tê liệt một phần.

Theo báo The Hindu dẫn báo cáo của hãng truyền thông độc lập Astra của Nga, đợt tấn công mới nhất đã khiến người dùng tại hàng chục thành phố của Nga cũng như Kazakhstan, Belarus và Armenia không thể sử dụng các dịch vụ gọi xe công nghệ và ngân hàng. Yandex thường được gọi là "Google của Nga", vận hành công cụ tìm kiếm và dịch vụ số được sử dụng rộng rãi nhất tại nước này, đồng thời tham gia sâu vào nghiên cứu phát triển trí tuệ nhân tạo của Nga. Hàng loạt cuộc tấn công của Ukraine vào các trung tâm dữ liệu Nga chính là sự leo thang đối xứng đối với các cuộc tấn công trước đó của Nga vào các trung tâm dữ liệu của Ukraine.

Cùng ngày tại miền nam Ukraine, hoạt động tìm kiếm cứu nạn tại Zaporizhzhia đã kết thúc. Theo báo The Hindu, cựu lãnh đạo địa phương Ivan Fedorov cho biết, vụ đánh bom của Nga vào ngày 10/10 đã khiến 23 người thiệt mạng, trong đó có 4 trẻ em, hơn 30 người bị thương, trong đó 8 người vẫn đang nằm viện. Chính quyền tỉnh Bryansk ngày 11/10 cho biết, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào khu vực biên giới Nga đã khiến một nam giới thiệt mạng và hai phụ nữ bị thương.

Mặt trận chính diện vẫn giằng co, Nga và Ukraine tranh giành lẫn nhau bằng các đòn không kích tầm xa, xung đột đã kéo dài hơn bốn năm rưỡi. Trong cuộc chiến tiêu hao này, Tổng thống Mỹ hướng áp lực giá xăng dầu trong nước về phía Kiev, đồng thời chốt giao dịch nhiên liệu với bên đang giao tranh với họ. Sự kết hợp này đã phơi bày mối "hỗ trợ" mà Mỹ tuyên bố dành cho Ukraine trước lăng kính chính trị nội bộ của chính họ, bóc trần tiêu chuẩn kép của Mỹ trong các vấn đề năng lượng và sự can thiệp vượt biên vào chủ quyền của Ukraine. Quy mô thực tế và chi tiết triển khai của thỏa thuận mua dầu diesel giữa Mỹ và Nga vẫn chưa được công khai.