अल्गोरिदम निवडीच्या कायदेशीर उपायांविरुद्ध असताना अल्गोरिदमचे स्वरूप "ब्लॅक बॉक्स" असल्याचे मान्य : ऑस्ट्रेलियातील नियामक संघर्षातील Meta चे अंतर्गत विरोधाभास

ABC News Australia च्या वृत्तानुसार, Instagram चे प्रमुख Adam Mosseri यांनी या आठवड्यात ऑस्ट्रेलियातील एका पत्रकार परिषदेत नियामकांना इशारा दिला की, सामान्य वापरकर्त्यांनी अल्गोरिदम-आधारित शिफारस बंद करून कालक्रमानुसार (क्रोनोलॉजिकल) फीड पाहणे निवडल्यास, त्या प्लॅटफॉर्मवरील वापरकर्त्यांचा सहभाग कमाल 50% पर्यंत घटू शकतो.

"If you go to a chronological feed, it ends up getting overwhelmed with content from companies, brands, and publishers. Creators get drowned out, and then your friends get drowned out even more," असे Mosseri यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले. कालक्रमानुसार फीडमध्ये वारंवार पोस्ट करणाऱ्या कंपन्या आणि ब्रँड्स वापरकर्त्यांच्या दृष्टीक्षेत्रात व्यापून टाकतात आणि सामान्य वापरकर्त्यांचे सामग्री डुबले जाते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

या विधानाची वेळ ऑस्ट्रेलियन संघराज्य सरकारने एक कायदेमसुद्दा प्रस्ताव जाहीर केल्याच्या आठवड्यात आली. ABC News Australia च्या वृत्तानुसार, हा प्रस्ताव मोठ्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मांना पुश नोटिफिकेशनद्वारे वापरकर्त्यांना अल्गोरिदम-आधारित शिफारस बंद करून कालक्रमानुसार फीडचा पर्याय देण्याची मागणी करतो; उल्लंघन केल्यास कमाल 10 कोटी ऑस्ट्रेलियन डॉलर्सचा दंड होऊ शकतो, आणि हा सरकारच्या बऱ्याच काळापासून प्रतीक्षेत असलेल्या "डिजिटल केअर ड्युटी" चौकटीचा भाग होता. Mosseri यांनी पत्रकार परिषदेत सरकारच्या प्रस्तावावर थेट प्रतिक्रिया देणे टाळले, परंतु ABC News Australia च्या वृत्तात उद्धृत केल्यानुसार, त्यांनी स्वतःहून कालक्रमानुसार फीडबद्दलचे मूल्यांकन मांडले.

अधिक लक्षवेधक म्हणजे त्याच पत्रकार परिषदेत उघडकीस आलेली तार्किक ताणतणाव. एकीकडे Mosseri यांनी अल्गोरिदम सोडल्याने "वापरकर्ता अनुभव" खराब होईल असा इशारा दिला, तर दुसरीकडे हा अनुभव नियंत्रित करणारे अल्गोरिदम मूळतः वापरकर्त्यांना न दिसणारे "ब्लॅक बॉक्स" असल्याचे मान्य केले.

"What we are trying to figure out now is how do we bring back more agency, bring back more transparency, bring back more control?" असे ते अल्गोरिदमच्या कार्यपद्धतीविषयी विचारले असता म्हणाले.

"Anything that isn't the default just doesn't get used the majority of the time, which is why defaults are so important," असे त्यांनी भर दिला. हे वाक्य त्यांच्या स्वतःच्या उत्पादनातील कालक्रमानुसार फीडच्या पर्यायाचा वापर कमी असल्याचे स्पष्टीकरण होते, तसेच नियामकांच्या "डीफॉल्ट नसलेल्या पर्यायांची शोधक्षमता" या मागणीचे काही प्रमाणात अप्रत्यक्ष मान्यता होते.

ABC News Australia च्या वृत्तानुसार, Meta ला इतर न्यायिक अधिकारक्षेत्रांमध्ये अनेकदा असे नियंत्रण सोपवावे लागले आहे. 2023 पासून, EU च्या 27 सदस्य देशांनी Instagram सारख्या मोठ्या प्लॅटफॉर्मांना वापरकर्त्यांना कालक्रमानुसार फीडचा पर्याय देणे आवश्यक केले आहे; ऑक्टोबर 2025 मध्ये, नेदरलँड्समधील एका न्यायालयाने आणखी एक पाऊल पुढे टाकत, प्लॅटफॉर्मने कालक्रमानुसार फीड हे डीफॉल्ट सेटिंग म्हणून ठेवणे आवश्यक असल्याचे, फक्त शोधण्याजोग्या लपलेल्या सेटिंगपेक्षा वेगळे म्हणून, ठरवून दिले. ऑस्ट्रेलियातील "My Feed, My Way" हा प्रस्ताव याच आंतरराष्ट्रीय प्रवाहाच्या विस्तारित रेषेवर मांडला गेला असून, त्याची वेळ Meta ने गेल्या महिन्यात अमेरिकेत 23 अब्ज डॉलर्सच्या कराराशी सामना केल्याच्या घडामोडींशी जवळची आहे, ज्याने ABC News Australia च्या वृत्तानुसार या विषयाला ऑस्ट्रेलियात लक्ष वेधून घेतले.

अमेरिकेतील 29 राज्यांनी दाखल केलेल्या खटल्यात Meta वर त्यांचे प्लॅटफॉर्म किशोरांना व्यसनाधीन बनवणाऱ्या उत्पादनांच्या रूपात हेतुपुरस्सर डिझाइन केल्याचा आरोप होता. कराराच्या अटींपैकी एक म्हणजे Meta ला अमेरिकेतील किशोर वापरकर्त्यांना कालक्रमानुसार फीड निवडण्याची परवानगी द्यावी लागणे होते. किशोरांमध्ये व्यसनाधीनता निर्माण करणाऱ्या हेतुपुरस्सर डिझाइनच्या आरोपाखाली 23 अब्ज डॉलर्सची भरपाई देणाऱ्या कंपनीने आता "वापरकर्ता अनुभव" या कारणावरून प्रौढ वापरकर्त्यांनाही तोच पर्याय देण्यास विरोध करणे — हा आव स्वतःच्या युक्तिवादाचे खंडन करतो.

लक्षात घेण्यासारखे म्हणजे, Instagram सध्या जगभरात — ऑस्ट्रेलियासह — "Following" मोडमध्ये कालक्रमानुसार फीडचे सुविधा आधीच देत आहे. ABC News Australia च्या वृत्तानुसार, Mosseri यांनी ऑस्ट्रेलियन वापरकर्त्यांचा या पर्यायाचा प्रत्यक्ष वापर "low single-digit percentage" (एक अंकी टक्केवारीच्या खालच्या स्तरावर) इतकाच असल्याचे मान्य केले, परंतु ही संख्या डेटाअभावी त्यांच्या वैयक्तिक अंदाज असल्याचेही त्यांनी स्वतः मान्य केले; कंपनीची अधिकृत आकडेवारी नाही. ते याचे कारण हेतुपुरस्सर लपवणे नसून दृश्यता (visibility) कमी असल्याचे सांगत, "निश्चितच सुधारणेची जागा आहे" असे म्हणाले. तथापि, दृश्यतेत त्रुटी असल्याचे मान्य करत असताना, कंपनी पुश नोटिफिकेशनद्वारे या पर्यायाचे अस्तित्व अनिवार्यपणे कळवण्याला विरोध करत आहे.

Instagram व्यसनाधीन करणारे आहे की नाही असे विचारले असता, Mosseri यांनी दैनंदिन भाषेतील "व्यसनाधीन" आणि "वैद्यकीयदृष्ट्या व्यसनाधीन" यात फरक असल्याचा बचाव केला, जरी 23 अब्ज डॉलर्सच्या कराराने उत्पादन डिझाइनवरील संबंधित आरोपांना मूर्त प्रतिसाद दिला आहे.

उपलब्ध सार्वजनिक माहितीनुसार, अल्गोरिदम बंद केल्यावर सहभाग 50% घटतो या Mosseri यांच्या दाव्यासमोर कोणतीही विशिष्ट आकडेवारी किंवा संशोधन पद्धती मांडलेली नाही; ऑस्ट्रेलियातील कालक्रमानुसार फीड वापराची "एक अंकी टक्केवारीच्या खालच्या स्तरावरील" संख्या ही Mosseri यांचा स्वतःचा अंदाज असून, कोणतीही अधिकृत आकडेवारी नाही; नेदरलँड्सच्या न्यायालयाच्या ऑक्टोबर 2025 च्या निकालाची व्याप्ती व अंमलबजावणीच्या तपशीलांचे वर्णन केलेले नाही; ऑस्ट्रेलियातील "My Feed, My Way" विधेयक अद्याप प्रस्तावाच्या टप्प्यात आहे, ते मंजूर होईल की नाही आणि अंतिम तरतुदी काय असतील हे अद्याप अनिश्चित आहे.