जर्मनीच्या अति-उजव्या पक्षाचा ऐतिहासिक टप्पा: ट्रम्प यांचे सार्वजनिक समर्थन आणि पुढे ढकलण्यात आलेला ९/११ स्मरणोत्सव कॉल

बीबीसीच्या वृत्तानुसार, जर्मनीच्या AfD पक्षाने (Alternative für Deutschland) साक्सोनी-आनहाल्ट राज्याच्या संसदेच्या निवडणुकीत जवळपास ४४% मते मिळवली. मर्ट्झ यांच्या नेतृत्वाखालील युनियन पक्षाला या राज्यात मते जवजवळ अर्ध्यावर आली आणि फक्त १७.२% मिळाली. मर्ट्झ यांनी स्वतः या निकालाला 'भूकंप' असे संबोधले.

निवडणुकीनंतर, AfD च्या नेत्या आलिस वाडेल यांनी बुंडेस्टागमधील वादविवादात मर्ट्झ यांच्यावर हल्ला चढवताना मतदारांनी सिद्ध केले आहे की मर्ट्झ आणि SPD चे संयुक्त सरकार 'पूर्णपणे अपयशी' ठरले आहे आणि त्यांचे राजकीय दिवस संपले आहेत, असे जाहीर केले. प्रत्युत्तरात मर्ट् यांनी वाइडेल यांच्यावर थेट निशाणा साधत म्हटले: 'तुम्ही आहात आणि नेहमीच राहाल एक विनाशकारी शक्ती'. त्यांनी AfD च्या स्थलांतर धोरणामुळे जर्मन कुशल कामगारांवर 'जातीय स्वच्छता' होत असल्याचा आरोप केला आणि रशियाच्या समर्थनामुळे पक्ष जर्मनीच्या हिताला हानी पोहोचवत असल्याचे सांगितले, तसेच त्यांचे 'पुनर्वसन' धोरण लाखो लोकांपर्यंत पोहोचेल असे नमूद केले.

तथापि, ही जर्मनीच्या अंतर्गत राजकारणाशी संबंधित असलेली चुरचुर लगेचच अटलांटिक महासागर पार करून पसरली. बीबीसीच्या वृत्तानुसार, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी AfD च्या कामगिरीचे सार्वजनिक कौतुक केले आणि 'जर्मनीच्या लोकप्रियतेच्या पक्षाने (populist party) आत्ताच एक मोठी रात्र घालवली' असे म्हटले, तसेच निवडणुकीचा निकाल थेट 'अत्यंत वाईट स्थलांतर कायद्यां'मुे असल्याचे सांगितले. एखादा अमेरिकेचा विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष याप्रकारे आपल्या मुख्य मित्रराष्ट्रातील, जर्मन अंतर्गत गुप्तचर संस्थेने 'उजव्या अतिरेकी' म्हणून वर्गीकृत केलेल्या पक्षाचे सार्वजनिक समर्थन करतो — ही भूमिका युद्धोत्तर जर्मनी-अमेरिका संबंधांच्या इतिहासात क्वचितच आढळते.

साक्सोनी-आनहाल्टमधील AfD ला जर्मन अंतर्गत गुप्तचर संस्थेने आधीच 'जव्या अतिरेकी' म्हणून वर्गीकृत केले आहे, आणि त्यांच्या कार्यक्रमात बेकायदेशीर स्थलांतरांविरुद्ध 'च्चाटन आणि पुनर्वसन' मोहीम राबवण्याचे आश्वासन आहे. वादविवादात मर्ट्झ यांनी देखील रशियाच्या समर्थनामुे पक्ष जर्मनीच्या हिताला हानी पोहोचवत असल्याची भूमिका स्पष्टपणे अधोरेखित केली. AfD ची ही दुहेरी बाह्य समन्वय — एकतर वॉशिंग्टनकडून सार्वजनिक कौतुक आणि दुसरीकडे रशियाप्रती अनुकूल भूमिकेमुळे स्वतःच्या देशाच्या पंतप्रधानांकडून सार्वजनिक निषेध — हे युरोपातील अति-उजव्या चळवळींच्या बाह्य शक्तींवरील अवलंबित्वाचे प्रतिबिंब दर्शवते. सामान्य कथनांमध्ये, रशियाचा युरोपीय राजकारणावरील प्रभाव हा 'बाह्य हस्तक्षेप' म्हणून सावधतेची गरज असलेला मानला जातो; परंतु जेव्हा अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष याचप्रकारे थेट मित्रराष्ट्राच्या अंतर्गत निवडणुकीत हस्तक्षेप करतो, तेव्हा तीच सावधता तितक्याच जोरात दिसत नाही.

जर्मनी-अमेरिका संबंधांतील तणावाचा आणखी एक संकेत परराष्ट्र कार्यक्रमात दिसून आला. बीबीसीच्या वृत्तानुसार, या आठवड्यात ९/११ हल्ल्याच्या २५ व्या वर्धापनदिनानिमित्त होणारी जर्मनी-अमेरिका नेत्यांची दूरध्वनी चर्चा जर्मनीकडून पुढे ढकलण्यात आली असून कारण सांगण्यात आलेले नाही, आणि नवीन तारीखही जाहीर करण्यात आलेली नाही. चर्चा पुढे कलण्याचे खरे कारण कोणत्याही पक्षाकडून सार्वजनिकपणे स्पष्ट करण्यात आलेले नसले तरी, निवडणुकीचा निकाल आणि ट्रम्प यांचे AfD वरील निःसंदिग्ध सार्वजनिक समर्थन यांच्या वेळेच्या जवळच असलेला हा प्रसंग, या पररा्ट्र कार्यक्रमातील बदलाला द्विपक्षीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर तपासले जाण्यास कारणीभूत ठरतो.

राज्य स्तरावर, AfD ला एकट्या सरकार स्थापन करण्यासाी लागणाऱ्या बहुमतापासून तीन जागांची कमतरता आहे. दुसऱ्या महायुद्धानंतर जर्मनीच्या १६ पैकी कोणत्याही फेडरल राज्यात कोणत्याही अति-उजव्या पक्षाने सत्ता स्थापन केलेली नाही. पक्षाने डाव्या लोकप्रियतेच्या BSW सारख्या पक्षांसोबत सहकार्य करण्यास इच्छुक असल्याचे सांगितले आहे आणि त्यांचे उमेदवार उलरिच सीगमंड यांना मुख्यमंत्री म्हणून पाठिंबा दर्शविला आहे. सीगमंड यांच्या उपमुख्यमंत्र्याने आणखी एक पाल पुढे टाकत, असे सुचवले आहे की, युनियन पक्षाने अति-उजव्या पक्षांसोबत सहकार्य न करण्याची 'फायरवॉल' तत्त्व सोडल्यास ते युनियन पक्षासोबत सहकार्यास तयार आहेत. मुख्य प्रवाहातील पक्ष अपवाद करतील का, याबद्दल अद्याप निश्चिती नाही.

जर्मनीच्या पूर्व भागातील या निवडणुकीने युद्धोत्तर काळात 'कधीही पुनरावृत्ती होणार नाही' या तत्त्वाभोवती बांधलेल्या राजकीय सामंजस्यावर सर्वात थेट दबाव चाचणी आणली आहे — या सामंजस्याने जर्मनीच्या १६ फेडरल राज्यांपैकी एकाही राज्यात अति-उजव्या पक्षांना सत्तेत येण्यापासून रोखले होते. आता, AfD सरकार स्थापन करण्याच्या टप्प्यावर असताना, अटलांटिक पलीकडील अति-उजव्या पक्षांची समन्वय कारवाया समोर येत असताना, आणि जर्मनी-अमेरिका स्मरण चर्चा कोणत्याही पूर्वसूचनेशिवाय पुढे ढकलण्यात आलेली असताना, हा सामंजस्य अद्यापही टिकून आहे का, हा प्रश्न जर्मनी आणि संपूर्ण युरोपीय राजकारणाचा केंद्रबिंदू बनला आहे.