Sistem Kawalan Trafik Udara Britain Lumpuh Dua Kali dalam Tiga Tahun: Pemegang Saham Terima Dividen £175 Juta, Pelaburan Infrastruktur dan Pertikaian Akauntabiliti Memuncak

Menurut Reuters yang memetik data daripada syarikat analisis data penerbangan Cirium, Perkhidmatan Trafik Udara Kebangsaan Britain (NATS) mengalami kegagalan sistem pemprosesan data penerbangan pada 9 hari bulan, menyebabkan sekurang-kurangnya 2,000 penerbangan dibatalkan dan puluhan ribu penumpang terkandas di lapangan terbang utama Britain. Ketua Pegawai Eksekutif NATS Martin Rolfe memberitahu BBC bahawa syarikat itu "telah mengecualikan kemungkinan serangan siber pada peringkat ini", namun punca sebenar kejadian itu masih menunggu pengesahan siasatan bebas.

Menteri Pengangkutan Britain Heidi Alexander telah memanggil Rolfe, dan meminta Pihak Berkuasa Penerbangan Awam menjalankan semakan bebas terhadap kegagalan itu. Dalam ucapan di Parlimen, beliau menegaskan: "Saya berpendapat masalah ini tidak semestinya tidak boleh dielakkan." Beliau meminta NATS mengenal pasti punca kejadian dalam masa seminggu dan memastikan sistem kawalan trafik udara dapat berfungsi dengan normal.

Gangguan kali ini merupakan kegagalan besar kedua NATS dalam tempoh tiga tahun. Menurut Reuters, syarikat penerbangan tambang murah Ryanair mengalami kerugian sekurang-kurangnya £3 juta akibat kejadian ini, membatalkan 260 penerbangan dan menjejaskan 48,000 penumpang. British Airways pula membatalkan hampir 200 penerbangan. Ketua Pegawai Eksekutif Ryanair Michael O'Leary secara terbuka meminta Rolfe meletakkan jawatan, menggambarkan gangguan itu sebagai "benar-benar ulangan kejadian 2023".

Perbezaan pendapat segera timbul. Seorang jurucakap NATS menegaskan bahawa kegagalan kali ini berbeza dengan yang berlaku tiga tahun lalu, menjejaskan sistem data penerbangan dan bukannya punca sebelumnya, serta menyatakan bahawa "siasatan menyeluruh akan dijalankan untuk mengenal pasti punca asas dan menentukan tindakan lanjut yang perlu diambil." Namun Ryanair tidak bersetuju, dan telah menyaman NATS di Mahkamah Tinggi London berhubung gangguan 2023, menuntut ganti rugi lebih daripada £7 juta.

Perselisihan itu melangkaui isu teknikal semata-mata. NATS ialah perusahaan kerjasama awam-swasta yang tipikal di Britain, dengan sebahagian pegangan dipegang oleh syarikat penerbangan seperti British Airways dan easyJet, dana pencen, serta kerajaan. Menurut Reuters, NATS membayar dividen £175 juta kepada pemegang saham pada 2025. Angka ini membentuk kontras yang mencolok dengan kerugian yang ditanggung oleh syarikat penerbangan semasa gangguan: gangguan Ogos 2023 yang berlangsung tiga jam itu pernah menyebabkan syarikat penerbangan menanggung kerugian kira-kira £100 juta ($188 juta).

Ryanair mendesak NATS supaya melabur semula keuntungan dalam penambahbaikan prestasi sistem dan penambahan kakitangan, dan bukannya untuk pulangan kepada pemegang saham. Syarikat itu juga menegaskan bahawa pada Julai tahun lalu, NATS pernah mengalami kegagalan teknikal berkaitan radar yang menjejaskan hab utama seperti Lapangan Terbang Heathrow.

Dalam konteks dua lumpuh besar dalam tiga tahun, pembayaran dividen besar kepada pemegang saham, dan pada masa yang sama disaman oleh syarikat penerbangan, model kerjasama awam-swasta yang diwakili oleh NATS sedang menerima sorotan: apabila infrastruktur kritikal dipegang bersama oleh pelbagai entiti kepentingan komersial, bagaimanakah ketegangan antara tanggungjawab operasi dan agihan keuntungan dapat dikekang secara institusi — ini ialah persoalan yang tidak dapat dielakkan oleh siasatan bebas Jabatan Pengangkutan Britain dan Pihak Berkuasa Penerbangan Awam.