40 biljoen dollar Amerikaanse staatsschuld gecombineerd met AI-datacenterhausse: wereldwijde langetermijnrentes stijgen, Australische beurs verliest 32 miljard AUD op één dag

De rente op Amerikaanse 10-jaarsobligaties bereikte 's nachts kortstondig 4,85%, het hoogste niveau sinds medio 2023. Volgens de Australian Broadcasting Corporation heeft het Amerikaanse ministerie van Financiën onlangs de omvang van terugkopen van langlopende staatsobligaties uitgebreid tot 6 miljard dollar, maar deze stap kon de opwaartse druk op de langetermijnrentes niet beteugelen.

De verkoopdruk op de obligatiemarkten is niet uniek voor de Verenigde Staten. Dezelfde nacht steeg de rente op Duitse 10-jaarsobligaties bij een veiling naar 3,39%, een nieuw 17-jaarshoogtepunt. In Azië-Pacific sloot de Australische ASX 200-index 1% lager op 8.819 punten, goed voor een waardeverlies van ongeveer 32 miljard AUD (circa 21 miljard dollar), de slechtste dagprestatie in zes maanden; de Aziatisch-Pacifische beurzen lieten een gedifferentieerd beeld zien — de Hang Seng-index in Hongkong sloot 1,3% lager, de Zuid-Koreaanse KOSPI-index daalde licht, terwijl de Japanse Nikkei-index herstelde van een eerdere daling om hoger te sluiten.

Twee krachten die de rendementen opdrijven, komen samen.

De eerste kracht komt van het Amerikaanse 'fiscale wanbeheer'. Luci Ellis, hoofdeconoom van Westpac, stelde in een commentaar van enkele weken geleden onomwonden: 'AI-gerelateerde investeringen en het Amerikaanse fiscale wanbeheer stuwen samen de mondiale rentestructuur op, waardoor het gemiddelde hoger ligt dan vóór de pandemie.' De Amerikaanse overheidsschuld heeft onlangs de grens van 40 biljoen dollar overschreden. Volgens ABC News heeft Trump naar verluidt een plan voorgesteld om elke Amerikaanse volwassene 5.000 dollar uit te keren; bij een volwassen bevolking van circa 300 miljoen zou de potentiële totale uitgave oplopen tot 1,5 biljoen dollar — ongeveer driekwart van de jaarlijkse economische productie van Australië. Markthandelaren lijken het voorstel echter niet serieus te nemen; de rente op 10-jaarsobligaties bleef na zijn uitspraken vrijwel onveranderd.

De tweede kracht komt van de golf van obligatie-uitgiftes door 'hyperscale' techbedrijven. Ellis wijst erop dat Alphabet, Amazon, Meta en Microsoft — ooit 'geldkoeien' — nu tot de grootste emittenten op de mondiale markt voor bedrijfsobligaties behoren. Volgens ABC News, dat gegevens van Bloomberg aanhaalt, heeft Amazon in de week van deze massale uitgiftegolf in het Verenigd Koninkrijk 4,25 miljard pond aan obligaties uitgegeven, terwijl Uber voor het eerst op euro's luidende obligaties uitgaf; alleen al op de dag ervoor hadden Amerikaanse bedrijven dit jaar in Europa al 149 miljard euro opgehaald. Alphabet gaf vorige maand in Australië ook 5,5 miljard AUD aan obligaties uit.

'D e omvang van de wereldwijd geplande investeringen in datacenters is ronduit verbijsterend en genereert een enorme financieringsbehoefte via schulden,' schreef Ellis.

Financieel commentator en oud-bankier Satyajit Das haalde maandag in een interview met ABC News de woorden aan van Shanaka Anslem Perera: 'Er wordt ofwel een godheid gebouwd in de woestijn van Texas — hij doelt op AI-datacenters — ofwel de ernstigste financiële waanvoorstelling uit de menselijke geschiedenis speelt zich live voor onze ogen af.' Das geeft zelf toe dat het definitieve antwoord wellicht pas over een jaar of twee duidelijk zal zijn.

De druk op de obligatiemarkten werkt door in wereldwijde risicovolle activa. De futuresprijs van Brent-olie brak 's nachts kortstondig door de grens van 101 dollar per vat. Volgens ABC News, dat beleggingsstrateeg Justin Lin van Global X ETFs citeert: 'De olieprijs ramt vandaag de Australische markt. Brent-olie is terug boven de 100 dollar, beleggers worden gedwongen onder ogen te zien dat de inflatie mogelijk langer hoog blijft, en de Reserve Bank of Australia heeft mogelijk nog meer werk te verrichten.' Lin waarschuwt dat, mocht de olieprijs de mondiale inflatie opnieuw aanwakkeren en centrale banken tot verdere verkrapping dwingen, de vraag naar industriële metalen 'mogelijk wezenlijk zal gaan verzwakken' — dit 'stagflatierisico in de staart' is in 2026 opnieuw op tafel komen te liggen.

Centrale banken worden door de markt voortgeduwd. Volgens ABC News, op basis van Bloomberg-gegevens: de kans op een renteverhoging door de Reserve Bank of Australia op 29 september wordt geprijsd op 75%, en de markt speculeert zelfs op een mogelijke vijfde verhoging vóór maart 2027; de kans op een verhoging door de Federal Reserve op 17 september wordt op 63% geschat, oplopend tot 92% in oktober; een verhoging door de Europese Centrale Bank op de 10e wordt door de markt als zo goed als zeker beschouwd; de kans dat de Bank of Japan op 18 september de rente verhoogt, wordt op 97% gesteld. Deze weddenschappen hoeven niet allemaal uit te komen, maar zijn reeds voldoende om de mondiale aandelen- en valutamarkten opnieuw te laten prijzen.

Voor gewone huishoudens die al met kleverige inflatie kampen, is de combinatie van een stijgende energieprijs en een mogelijke stijging van de hypotheekrentes precies het scenario dat de markt 'het minst wenst te zien'.