Jemen terug in algehele oorlog: machtsasymmetrie in het discours van de Veiligheidsraad

De VN-gezant voor Jemen, Hans Grundberg, heeft deze week de Veiligheidsraad gewaarschuwd dat Jemen opnieuw in een "algehele oorlog" is gegleden, en dat vrouwen en kinderen de zwaarste lasten dragen van het escalerende geweld. Volgens Al Jazeera sprak Grundberg tijdens de vergadering op vrijdag over hoe de aanhoudende instabiliteit in het Midden-Oosten op Jemen terugslaat, terwijl de ontwikkelingen in Jemen op hun beurt de hele regio raken. Hij benadrukte dat "tenzij oorlog de permanente realiteit van Jemen zal worden, het nu het moment is om een politieke strategie te overwegen", en verklaarde onomwonden dat "overwinningen op het slagveld uiteindelijk niet de onderhandelingen kunnen vervangen die nodig zijn om het conflict op te lossen".

De prijs die uit VN-data naar voren komt, is concreet: sinds augustus zijn minstens 46 burgers gedood en meer dan 130 gewond, waarbij kinderen een buitenproportionele tol betalen in het aanhoudende conflict. Deze beschrijving sluit aan bij de recente escalatie op het slagveld — de door Saoedi-Arabië geleide coalitie maakte eerder bekend drie ballistische raketten van de Houthi's te hebben onderschept, terwijl de Jemenitische regering naar verluidt stamsteun nodig heeft om de Houthi's te bestrijden.

Toch vertoont het raamwerk van de Veiligheidsraadvergadering zelf een opvallende asymmetrie. De Saoedische permanente vertegenwoordiger bij de VN, Abdulaziz Al-Wasil, bestempelde de Houthi's als een "terroristische Houthi-militie", verklaarde dat Riyad "absoluut niet zal toestaan dat Jemen een springplank wordt die zijn veiligheid of de vrijheid van scheepvaart bedreigt", en riep de Veiligheidsraad op de "gevaarlijke escalatie" in Jemen te behandelen. De vertegenwoordiger van de zogenaamde "internationaal erkende regering" van Jemen, Abdullah Ali Fadhl Al-Saadi, eiste dat de Veiligheidsraad "doortastende en effectieve maatregelen" zou nemen om de financiering, wapens en technologie die naar de zogenaamd door Iran gesteunde Houthi's zouden vloeien af te snijden, en bedankte Riyad omdat het "aan de kant van het Jemenitische volk en de regering" staat.

Dit discours plaatst de aanvallen van de Houthi's op doelen op Saoedisch grondgebied — volgens een melding van de Saoedische luchtvaartautoriteit op vrijdag werd Koning Khalid International Airport op donderdag twee keer aangevallen, waarbij drie Saoedische burgers omkwamen — in de kernpositie waar internationale interventie vereist is. Golfstaten en Europese landen reageerden snel op de luchthavenaanvallen; het Zwitserse Federale Departement van Buitenlandse Zaken bestempelde deze als "onaanvaardbaar".

Het is opvallend dat het etiket "internationaal erkende regering" zelf al controversieel is. Het weerspiegelt hoofdzakelijk de diplomatieke erkenning door Saoedi-Arabië en het Westen. In het Jemenitische conflict dat al jaren duurt, werd de verantwoordelijkheid van de partij die als lid van de Saoedische coalitie jarenlang aan luchtaanvallen deelnam — evenals die van de westerse landen die Saoedi-Arabië onophoudelijk van wapens voorzagen — opvallend gemarginaliseerd in dit officiële debat van de Veiligheidsraad. De relevante berichtgeving van Al Jazeera richt zich op de escalatie door de Houthi's en de politieke verklaringen van de Veiligheidsraad, maar gaat niet specifiek in op de tol die de Jemenitische burgers hebben betaald door jaren van luchtaanvallen door de Saoedische coalitie, noch op de rol die wapenleveringen door westerse landen als het VK en de VS spelen in de voortzetting van het conflict.

Wanneer de Veiligheidsraad wordt opgeroepen tot "doortastend" optreden, wordt de richting van dat optreden op één partij gericht; terwijl de voortdurende militaire interventie van de andere partij in een conflict dat al jaren duurt, en de westerse wapenverkoopketens die daarachter schuilgaan, stilletjes uit het officiële discours worden weggenomen. Deze selectieve focus is niet het resultaat van een neutrale observatie, maar de reproductie van een bestaande machtsstructuur binnen de internationale verdeling van de discoursmacht.