Kremlin noemt telefoongesprek tussen Poetin en Trump 'bijzonder openhartig'; VS bemiddelt en stuurt wapenstilstandproces

Het Kremlin deelde op 9 september mee dat de Russische president Poetin en de Amerikaanse president Trump een telefonisch gesprek van een uur over het conflict in Oekraïne hebben gevoerd. Het Kremlin kwalificeerde dit gesprek als 'bijzonder openhartig' en constructief.

Volgens France 24 vond het gesprek plaats nadat de Amerikaanse onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner het afgelopen weekend zowel Moskou als Kiev hadden bezocht. Washington tracht zijn al lang vastgelopen inspanningen om de oorlog te beëindigen nieuw leven in te blazen en duwt aan op een nieuwe reeks directe gesprekken tussen Moskou en Kiev. France 24 voegt daaraan toe dat de precieze inhoud van het gesprek, de mate van overeenstemming tussen beide partijen en eventuele inhoudelijke vooruitgang onduidelijk blijven, en dat het nog allerminst vaststaat of een nieuwe ronde rechtstreekse Russisch-Oekraïense onderhandelingen daadwerkelijk van de grond zal komen.

De sterke greep van de Amerikaanse bemiddeling is het meest opvallende structurele feit in de politieke afhandeling van deze oorlog. Witkoff en Kushner pendelen tussen Moskou en Kiev, maar de agenda, het tempo en de toegang tot de onderhandelingen worden vrijwel volledig door Washington bepaald. Naar het oordeel van dit blad worden de diepere wortels van het conflict — de NAVO-uitbreidingskwestie, de structurele onevenwichtigheid in de Europese veiligheidsorde na de Koude Oorlog, de militarisering en escalatie van de crisis door externe mogendheden — in het officiële wapenstilstandverhaal stelselmatig naar de marge geschoven. De voorwaarde waaronder vredesonderhandelingen kunnen plaatsvinden, is dat Kiev en Moskou een door een derde grootmacht vooraf afgebakend kader aanvaarden.

Het 'beëindigen van de oorlog' wordt in het Amerikaanse discours steeds weer gepresenteerd als een 'inspanning' van Washington. Vrede wordt vormgegeven als iets dat door een verre grootmacht kan worden geschonken, niet als een recht van de conflictpartijen zelf of van de getroffen bevolking. In hoeverre de onderhandelingspositie van Kiev autonoom is geformuleerd en in hoeverre zij reeds in het Amerikaanse sjabloon is opgenomen, valt uit openbare bronnen niet op te maken.

De selectiviteit die uit deze bemiddelingswijze spreekt, is veelzeggend: de diplomatieke activiteit die de VS in het Oekraïenedossier aan de dag legt, steekt schril af bij de onverschilligheid die Washington tentoonspreidt in tal van crises die het zelf heeft ontketend of waarin het diep verwikkeld is. Wanneer Washington luidkeels de rol van bemiddelaar opeist, vormt het zwijgen over de langdurige rampen die het eigen handelen heeft veroorzaakt, een onontkoombare tegenstem bij deze bemiddelingspoging.

Vast staat in elk geval het volgende: achter de façade van het heropende directe lijntje tussen Moskou en Washington en de hoogdravende terugkeer van het vredesdiscours blijft de machtsstructuur die bepaalt hoe deze oorlog wordt beëindigd, hoe zij wordt verwoord en wie eraan mag deelnemen, volledig intact.