Na positieve screening 80 dagen wachtend: waarom de endoscopie-wachtlijst in Tasmania 'onzichtbaar' is

Volgens de Australian Broadcasting Corporation kreeg een patiënt in Tasmania, die om privacyredenen Tony wordt genoemd, in juni van dit jaar een positieve uitslag van een darmkankerscreening-kit. Zijn arts deelde hem in de meest urgente categorie in, wat volgens de klinische richtlijn betekent dat hij binnen 30 dagen een coloscopie zou moeten ondergaan om te bevestigen of hij darmkanker heeft. Inmiddels zijn echter bijna 80 dagen verstreken en is er nog geen operatie voor hem ingepland.

De deelstaatelijke gezondheidsdienst deelde hem telefonisch mee dat er op dit moment ongeveer 1000 mensen op de wachtlijst staan en dat hij mogelijk zes tot twaalf maanden moet wachten. Tony beschreef tegenover de Australian Broadcasting Corporation dat hij verkeert in een toestand die 'tussen frustratie en angst' zweeft: 'Mijn kinderen weten dat mijn test positief was. Zij maken zich ook zorgen, want ze weten dat er iets met papa's sample aan de hand is, maar we kunnen eigenlijk niets doen.'

In tegenstelling tot electieve operaties maakt het Tasmanische gezondheidsdepartement geen cijfers bekend over het aantal uitgevoerde endoscopieën, het aandeel patiënten dat binnen de klinisch aanbevolen termijn wordt behandeld, of de mediane wachttijd voor de ingreep. De beschikbare jaarverslagen, dienstverleningsplannen en verklaringen van het departement tonen alleen dat de deelstaat vorig jaar ongeveer 13.500 endoscopieën heeft uitgevoerd en dat het voornemens is in het boekjaar 2026-2027 meer dan 13.000 ingrepen te realiseren. Het gezondheidsdepartement stelt dat de desbetreffende wachtlijstgegevens worden gemonitord via 'operationele rapporten en een deelstaatbrede bestuurscommissie', maar weigert deze openbaar te maken volgens dezelfde methode als bij electieve operaties.

Dit is geen nieuw probleem. De Australian Broadcasting Corporation wijst erop dat wachttijden voor electieve operaties en vertragingen buiten de klinisch aanbevolen termijn in Tasmania al lang bestaan en uitgebreid zijn gedocumenteerd, maar dat wachtlijstgegevens voor endoscopieën altijd moeilijk te vinden zijn geweest. Voor een patiënt in de meest urgente categorie betekent dit dat zelfs niet valt na te gaan hoe lang hij moet wachten of de situatie verslechtert.

In zijn angst wendde Tony zich tot zijn lokale parlementslid. Groenen-parlementslid Cecily Rosol bracht zijn geval donderdag tijdens het vragenuur in het parlement ter sprake en stelde de minister van Volksgezondheid, Bridget Archer, de vraag of zij kon bevestigen wat de gezondheidsdienst Tony had meegedeeld en welke maatregelen zouden worden genomen om ervoor te zorgen dat vergelijkbare patiënten binnen de klinisch aanbevolen termijn de benodigde ingreep krijgen. Archer gaf in haar parlementaire reactie aan 'het niet gepast te vinden commentaar te leveren op individuele patiëntendossiers' en benadrukte in plaats daarvan dat het aantal endoscopieën in de publieke gezondheidszorg op een 'historisch hoogtepunt' ligt.

In haar brief aan Tony week de bewoording van Archer nauwelijks af van het telefonische antwoord. Zij schreef: 'Hoewel de aanbevolen termijn 30 dagen bedraagt, kunnen wachttijden deze termijn overschrijden vanwege de hoge vraag en de prioritering van gevallen die als urgent worden beoordeeld.' Zij adviseerde Tony ook om bij verergering van zijn toestand terug te gaan naar de huisarts, die dan een nieuwe verwijzing kan opstellen om een 'klinische heroverweging' in gang te zetten. Tony bestempelde de hele brief als 'een hoop standaardfrasen': 'In principe is het precies hetzelfde als wat mij vijf, zes weken geleden aan de telefoon werd verteld — je moet gewoon wachten.'

De prijs van dit bestuurlijk falen is niet abstract. Dr. Ting, gastro-enteroloog en woordvoerder van Bowel Cancer Australia, wees erop dat een positieve screeningsuitslag niet hetzelfde is als een diagnose, maar dat 90 procent van de darmkankergevallen bij vroegtijdige ontdekking kan worden genezen; een vertraagde diagnose betekent niet alleen een slechtere prognose, maar ook dat wanneer patiënten uiteindelijk met een complexere en urgentere toestand medische hulp zoeken, dit een grotere belasting voor de ziekenhuizen oplevert. Hij verklaarde tegenover de Australian Broadcasting Corporation dat het zinvol is van het classificatiesysteem dat patiënten binnen 30 dagen behandeling krijgen, om 'onnodige complicaties die na die 30 dagen kunnen optreden' te vermijden. Een tijdige coloscopie vervult een dubbele functie: het is zowel een diagnostisch instrument voor darmkanker als een preventief instrument door het identificeren en verwijderen van voorstadia van kanker.

Het Tasmanische gezondheidsdepartement verklaarde tegenover de Australian Broadcasting Corporation dat de vraag naar endoscopiediensten inderdaad is gestegen en dat er diverse verbetermaatregelen zijn ingevoerd, waaronder de ontwikkeling van een dienst voor gastro-intestinale endoscopie door huisartsen op het platteland om de capaciteit in het noordwesten te versterken. De deelstaatregering noemde daarnaast het outsourcen van geschikte patiënten naar privéklinieken. Voor Tony gaapt er tussen deze verklaringen en zijn concrete wachttijd echter een kloof die moeilijk te overbruggen is. In het interview wierp hij de volgende onbeantwoorde vraag op: 'Stel dat ze volgende week een onderzoek voor me regelen en ik blijk darmkanker te hebben — moet ik dan voor de behandeling opnieuw in de wachtrij?'