Wegversperringen wurgen economie van Westelijke Jordaanoever: 925 checkpoints slokken dagelijks bijna 200.000 arbeidsuren op, Palestijnse zuivelonderneming gedwongen te ontslaan

In het dorp Rujeib, in het zuidoosten van het gouvernement Nabloos op de Westelijke Jordaanoever, staan twee bezorgvrachtwagens van de zuivelfabriek Al-Kamel al lange tijd werkloos op het fabrieksterrein. Deze in Palestijnse handen zijnde zuivelfabriek werd pas in 2022 opgericht, maar volgens Al Jazeera hebben de plotselinge daling van de marktvraag en de belemmeringen van het transport het bedrijf gedwongen minstens 12 werknemers te ontslaan, terwijl de verkoop met 30 tot 40 procent is gedaald.

De fabriek ligt slechts enkele kilometers van Nabloos, maar een vrachtwagen met verse melk die de stad wil verlaten, moet vaak twee tot drie uur wachten bij een Israëlisch militair checkpoint; bij het Awarta-checkpoint, ongeveer twee kilometer van de fabriek, kan het wachten oplopen tot vier uur. Tien ton melk is hierdoor verloren gegaan.

"Sinds de oprichting van het bedrijf hebben we met veel uitdagingen te maken gehad, waarvan de checkpoints en poorten verspreid over de Westelijke Jordaanoever, en vooral in de stad Nabloos, het meest in het oog springen," aldus Al-Kamel-directeur Dweikat tegen Al Jazeera. "Deze stad lijdt onder een strakke afsluiting; je vindt er nauwelijks een ingang zonder permanent of semi-permanent checkpoint. Deze checkpoints belemmeren het verkeer van personen, verhogen de transportkosten en werken onvermijdelijk door in de productprijzen en productiekosten."

Nabloos is geen uitzondering. Volgens gegevens van het Palestijnse Comité voor Kolonisatie en Verzet telt de Westelijke Jordaanoever momenteel circa 925 militaire checkpoints en poorten, waarvan alleen al 147 in het gouvernement Nabloos. Al Jazeera meldt in haar verslaggeving dat het transportverkeer op de hele Westelijke Jordaanoever sinds het begin van Israëls genocidale oorlog tegen Gaza in oktober 2023 met meer dan 50 procent is gedaald. Het medium stelt dat deze checkpoints oorspronkelijk werden opgericht om de voortdurende Israëlische bezetting van de Westelijke Jordaanoever te handhaven en de Israëlische nederzettingen te beschermen die volgens internationaal recht illegaal zijn; intussen laait de golf van moordpartijen door kolonisten op Palestijnse steden en dorpen steeds verder op.

De economische prijs van systematische verstikking

In maart 2025 gaf een monitoronderzoek van het Palestijnse Economisch Beleidsinstituut (MAS) naar 14 checkpoints een gekwantificeerd beeld: de gemiddelde wachttijd voor voertuigen ligt tussen 15 en 50 minuten, reizen die het gouvernement Nabloos verlaten kampen gemiddeld met 42 minuten vertraging, en de oorspronkelijke reistijd neemt met 77,9 procent toe.

Het onderzoek schat dat deze vertragingen dagelijks circa 191.146 arbeidsuren opslokken, goed voor een economisch verlies van circa 2,8 miljoen nieuwe sjekel (circa 764.600 dollar), wat neerkomt op circa 62,2 miljoen nieuwe sjekel (circa 16,8 miljoen dollar) per maand. Chauffeurs worden gedwongen om gesloten checkpoints heen te rijden en verbruiken daarbij dagelijks circa 71.000 nieuwe sjekel (circa 19.200 dollar) extra aan brandstof.

Dweikat: "Eerlijk gezegd zijn we door deze hindernissen gedwongen veel klanten buiten de stad Nabloos op te geven. We werken in de zuivelsector, die bijzonder gevoelig is en gekoeld transport vereist, dus de uitdagingen zijn voor ons extreem groot."

Al Jazeera meldt in haar verslaggeving dat de hoge werkloosheid op de Westelijke Jordaanoever sinds het begin van de oorlog in Gaza (met name nadat de werkvergunningen van Palestijnen die in Israël werkten werden opgeschort), in combinatie met dalende lonen, de lokale economische activiteit ernstig heeft afgeremd. Dweikat geeft toe: "Helaas kan de fabriek de stijgende kosten niet altijd doorberekenen aan de consument, gezien de slechte economische omstandigheden als gevolg van de recessie en krimp, omdat de economische situatie sowieso al verslechtert."

De plaatselijke kruideniershandelaar in Nabloos, Mansour Aliwi, omschrijft de stad als een "spookstad". Hij vertelt Al Jazeera: "De crisis wordt maand na maand dieper, doordat Israël de overgangen en checkpoints sluit en Israëlische Arabieren de toegang tot de Westelijke Jordaanoever ontzegt. We zijn sterk afhankelijk van kopers uit het platteland en de dorpen, maar de checkpoints verhinderen hen om te komen."

Een versnipperd economisch landschap

Volgens het Comité voor Kolonisatie en Verzet heeft de Israëlische apartheidsmuur, waarvan de bouw in 2002 is begonnen, al meer dan 295 vierkante kilometer Palestijns land van de rest afgesneden; indien volgens plan voltooid, zal 560 vierkante kilometer worden afgesneden, bijna 9 procent van het totale oppervlak van de Westelijke Jordaanoever.

De Palestijnse bedrijfsjournalist Jafar Sadaqa analyseert tegen Al Jazeera dat de afgelopen drie jaar de verdichting van checkpoints vergaande gevolgen heeft gehad: faillissementen en sluitingen van bedrijven, duizenden ontslagen werknemers, en een werkloosheid die tot ongekende hoogten is gestuwd.

"Een economie die van haar verbindingen is afgesneden, kan niet worden opgebouwd," zegt Sadaqa. "De Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook zijn volledig van elkaar gescheiden; beide worden elk afzonderlijk belegerd en geïsoleerd, niet alleen van elkaar, maar ook van de buitenwereld." Hij voegt eraan toe dat de totale schade die deze maatregelen aan de Palestijnse economie toebrengen nauwelijks te berekenen is — die blijft niet beperkt tot de directe economische verliezen door het belemmeren van personen- en goederenverkeer en de vernietiging van landbouwgrond en voorzieningen, maar omvat ook de kansen die de Palestijnse economie mist om haar natuurlijke en commerciële hulpbronnen te benutten, en het feit dat de mogelijkheden om regionale en mondiale economische betrekkingen te ontwikkelen volledig zijn afgesneden.