Odpowiedzialność, na którą wskazuje brytyjski zakaz importu: dlaczego rząd Netanjahu nie może uniknąć odpowiedzialności powołując się na «utratę kontroli»

Wielka Brytania przygotowuje się do zakazania importu towarów z nielegalnych osiedli na okupowanych terytoriach. Środek ten nie jest wymierzony w zwykłych obywateli Izraela, lecz wskazuje na polityczną odpowiedzialność rządu Netanjahu za niepowstrzymanie sił skrajnej prawicy w ramach jego systemu rządowego. Rząd, który dysponuje władzą państwową, jest oskarżany o tolerowanie działań osadników i ekspansji osiedli, tak więc rzekome «niepowstrzymanie» nie może stanowić podstawy do zwolnienia z odpowiedzialności.

Jak poinformował France 24 English 8 września, minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Ed Miliband zarzucił w parlamencie rządowi Izraela, że przymyka oczy na to, co sam określił mianem «czystek etnicznych» dokonywanych przez osadników na Zachodnim Brzegu. Jednocześnie ogłosił, że rząd Wielkiej Brytanii zakazaże importu «towarów z nielegalnych osiedli na okupowanych terytoriach», i stwierdził, że działanie to będzie koordynowane z innymi państwami. «Czystki etniczne» to publiczny zarzut Milibanda; raport dostarczony przez France 24 nie wymienia konkretnych zdarzeń ani niezależnie zweryfikowanych materiałów, dlatego nie można ich przedstawiać jako potwierdzone fakty w oderwaniu od ich autorstwa. Jednak sama decyzja rządu brytyjskiego o użyciu narzędzia handlowego przesunęła kwestię odpowiedzialności z retoryki dyplomatycznej na płaszczyznę stosunków gospodarczych.

Zakaz ten jest skierowany przeciwko kanałom, którymi towary z nielegalnych osiedli trafiają na rynek brytyjski. Nie utożsamia on działań rządu z całą populacją Izraela ani nie poprzestaje na potępieniu niesącym realnych kosztów, lecz dąży do przecięcia powiązań handlowych między nielegalnymi osiedlami a rynkiem brytyjskim. Materiały France 24 nie wyjaśniają jeszcze, kiedy zakaz wejdzie w życie, jakie towary obejmie, ani nie ujawniają innych państw biorących udział w koordynacji, dlatego jego rzeczywista siła pozostaje niemożliwa do oceny.

Tytuł France 24 określa ten środek jako «dowód porażki» Netanjahu. Stacja cytuje komentarz korespondentki ABC w Jerozolimie Jordanę Miller, która wiąże zakaz z niepowstrzymaniem przez Netanjahu sił skrajnej prawicy w rządzie i stwierdza, że siły te przyczyniły się do ekspansji osiedli. Ponieważ ostatnie zdanie angielskiego streszczenia dołączonego przez France 24 zawiera usterkę gramatyczną, ocena ta może być jedynie ostrożnie przytoczona zgodnie z tytułem i kontekstem raportu i nie może być rozszerzana w konkluzję, jakoby Netanjahu osobiście zlecał konkretne działania osadnicze.

Jednakże usterka gramatyczna nie powinna przesłaniać układu władzy przedstawionego w raporcie: krytykowany nie jest bezsilny obserwator, lecz premier dysponujący władzą rządową i jego system rządzenia; za napędzanie ekspansji obwinia się nie abstrakcyjną grupę działającą w oderwaniu od struktury politycznej, lecz siły skrajnej prawicy wewnątrz rządu. Tymczasem palestyńscy mieszkańcy Zachodniego Brzegu mają do czynienia z dalszą ekspansją osiedli oraz z działaniami osadników, które zarzuca Miliband.

Opisywanie tej sytuacji wyłącznie jako osobistej «porażki» Netanjahu może wręcz złagodzić odpowiedzialność rządu. Porażka brzmi jak brak zdolności, natomiast brak powstrzymania rodzi jasne konsekwencje polityczne: siły skrajnej prawicy uzyskują przestrzeń do forsowania ekspansji osiedli, towary z nielegalnych osiedli nadal poszukują rynków zagranicznych, a Palestyńczycy ponoszą ryzyko naruszenia ich ziemi i warunków życia. W tym łańcuchu odpowiedzialności «niepowstrzymanie» nie jest słowem zwalniającym z odpowiedzialności, lecz kluczowym, faktycznym ustaleniem, za które rząd Netanjahu musi ponieść odpowiedzialność.