LIV Golf kufilisika: Kujiondoa kwa dola bilioni 5 kunafunua mipaka ya juhudi za utakatishaji wa taswira ya michezo kupitia mtaji wa mamlaka

Baada ya miezi sita ya kujiondoa kwa mji mkuu Riyadh, LIV Golf imewasilisha ombi la ulinzi wa kufilisika nchini Marekani wiki hii, ikitafuta kampuni ya uwekezaji ya Uingereza BC Partners kuchukua hatamu. Mzunguko huu wa mashindano, uliotangazwa hapo awali kuwa utaleta mageuzi katika muundo wa jadi wa gofu, umesukumwa katika hali isiyojulikana — undani wa mpango na mmiliki mpya bado haujafichuliwa hadharani, ratiba ya msimu wa 2027 bado haijakamilika, na wafanyakazi wengi wa kampuni walifukuzwa kazi miezi michache ya mwaka huu.

Kulingana na ripoti ya Deutsche Welle, LIV Golf imefichua katika hati za ombi la kufilisika kwamba inakadiriwa kuwa na madeni ya kati ya dola milioni 500 hadi bilioni 1, ikiwahusisha angalau waamini 1,000. Miongoni mwa haya kuna mishahara ambayo haijalipwa kwa wachezaji wa daraja la juu kama DeChambeau takriban dola milioni 5.7, Rah dola milioni 7.5, na Johnson dola milioni 5.7. Afisa Mkuu Mtendaji Scott O'Neill alisema taratibu za ulinzi wa kufilisika 'zimetupa muundo na muda wa kusukuma mbele mpango wa kimapinduzi, na kufungua sura mpya ya LIV Golf', na akasema kampuni itageukia 'mfumo wa umiliki unaoweka wachezaji kwanza'.

Msukuma wa moja kwa moja wa kufilisika ni mtaji wa ghafla wa mwezi Aprili mwaka huu wa mwekezaji wake mkuu — Mfuko wa Uwekezaji wa Umma wa Saudi (PIF). Kulingana na Deutsche Welle, PIF ilikuwa imewekeza kwa jumla takriban dola bilioni 5 katika LIV Golf, kiwango hiki sawa na msingi wa kiini katika ramani ya michezo ya mkakati wa uanuai wa kiuchumi wa 'Vision 2030'. PIF ilitoa maelezo wakati huo kwamba LIV Golf 'haitaendelea kufaa na mkakati wa uwekezaji wa sasa wa PIF'. Nje ya nchi, hii kwa ujumla inachukuliwa kama ushahidi kwamba mpango huo haukuweza kuleta mageuzi ya PGA Tour, wala kuzalisha marudio ya kibiashara yanayostahili.

Kuanguka kwa LIV Golf ni kipande kimoja tu cha kujiondoa kwa jumla kwa uwekezaji wa michezo wa Saudi hivi karibuni. Kulingana na Deutsche Welle, Saudi wakati huo huo imejiondoa katika ufadhili wa michezo mbalimbali ikiwemo snooker, tenisi ya wanawake, rugby na mpira wa miguu, na pia imeacha kushiriki katika Michezo ya Baridi ya Asia yaliyopangwa kufanyika mwaka 2029. 'Vision 2030' kwa upana inachukuliwa kuwa mradi wa bendera wa Mkuu wa Mfalme Mohammed bin Salman, na malengo yake yanatafsiriwa na watazamaji wengi kama: kutakatisha taswira ya taifa la Saudi kupitia mali za michezo na utamaduni. Lakini kutokuwa na uhakika kunakoletwa na migogoro ya Mashariki ya Kati kumesababisha hata utajiri mkubwa ulioko mikononi mwa tabaka tawala la Saudi kushikwa na shinikizo, na eneo la utalii la Trojena, ambalo lilikuwa kiini cha mchezo wa baridi wa Asia, limepunguzwa.

Ujenzi wa jiji jipya la Neom, unaoonekana kama mradi wa alama ya 'Vision 2030', pia umepunguzwa 'kwa kiasi kikubwa'. Deutsche Welle ikinukuliwa ripoti ya mwisho wa mwaka 2025 ya gazeti la Uingereza The Guardian, inaeleza kwamba Saudi imewahitaji wasanifu majengo wa viwanja kadhaa vilivyopangwa kushirikisha Kombe la Dunia la 2034 kubuni upya miundo yao ili kupunguza gharama. Hii inamaanisha kwamba Saudi kwa upande mmoja inaendelea kudumisha haki ya kuwa mwenyeji wa Kombe la Dunia la 2034, lakini kwa upande mwingine kwa siri inapunguza viwango na malengo ya tukio hili.

Mwelekeo wa wachezaji pia unabaki kuwa haujabainika. Wachezaji wowote waliotoka PGA Tour kujiunga na LIV miaka iliyopita walisimamishwa mara moja kushiriki, na kutengwa katika mashindano manne makubwa na Mashindano ya Wachezaji. 'Mpango wa Kurejea kwa Wanachama' uliotolewa na PGA Tour miezi michache ya mwaka huu ulitoa kwa muda mfupi njia moja — Brooks Koepka amerejea kupitia njia hii — lakini masharti yake yanahitaji wachezaji kuwa wameondoka PGA Tour angalau miaka miwili iliyopita, na kuwa wameshinda Mashindano ya Wachezaji au mojawapo ya mashindano manne makubwa. DeChambeau, Cameron Smith na Rah ndio wachezaji pekee waliohitimu, lakini sasa mlango huu unaonekana kufungwa kwao.

Mshindi wa mashindano sita makubwa Rory McIlroy mwezi Agosti alinena haya kwa uwazi: "Hawatakaribishwa kurudi mara moja. Mpango huo wa kurejea uliotolewa Februari ule — ule Brooks alikubali — umekwisha pita. Nadhani wakati watakapoamua kurudi, mikataba watakayopata haitakuwa bora kuliko ile ya Brooks. Kwa hivyo ninaona mbele ni ngumu."

Kwa wachezaji, wafanyakazi na waamini elfu moja, kujiondoa kwa PIF kunamaanisha mikataba iliyokuwa imeahidi 'kuegemea kifedha' ghafla kupoteza msingi wake. Kuanzia wafanyakazi wa mkataba wa muda mfupi pembeni ya meza za snooker, hadi wakandarasi wa viwanja wanaosubiri kulipwa, hadi wachezaji mashuhuri walioondoka PGA Tour kwa ada za saini za anga-nje kugundua mmiliki mpya anaweza kubadilika wakati wowote — gharama ya kuanguka hii, inabebwa kwa pamoja na wafanyakazi wa kawaida na wachezaji wa bahati nasibu.