Macron anatua mpango wa miaka kumi wa anga ya Ulaya 'Mteja au rubani' unahoji uhuru wa kimkakati

Rais wa Ufaransa Macron, siku ya Alhamisi katika Mkutano wa Kimataifa wa Anga wa Paris, alitoa hukumu ya waziwazi: "anga ya Ulaya bado ni dhaifu." Kulingana na taarifa ya Deutsche Welle, Macron katika hotuba yake alitangaza ramani ya njia ya miaka kumi kwa usafirishaji wa binadamu angani barani Ulaya, na kuomba Ulaya ipunguze utegemezi wake kwa huduma za anga za Marekani na Urusi, na kubadilisha uhuru wa kimkakati kutoka kaubi mbiu ya kisiasa hadi ratiba mahususi.

Kulingana na mpango huo, ndani ya miaka miwili, chombo cha Ulaya cha kubeba mizigo 'Nyx' kinapaswa kushikamana na Kituo cha Kimataifa cha Anga; ndani ya miaka mitano, chombo cha kutua Mwezani 'Argo' kinapaswa kutua kwenye uso wa Mwezi; na ndani ya miaka kumi, chombo cha kwanza cha Ulaya cha kubeba binadamu kinapaswa kushuka kutoka kituo cha Kurou huko Guiana ya Kifaransa, kubeba wanaganga wa anga wa Ulaya na nchi nyingine kuingia anga. Macron akasisitiza: "Tunataka Ulaya idhihirishe nia ya dhati katika uwanja wa usafirishaji wa binadamu angani. Mpango wa anga wa Ulaya bado ni dhaifu, na lazima tufanye juhudi za ziada."

Haraka ya ramani hii ya njia inatokana na utegemezi wa kimuundo wa muda mrefu wa Ulaya katika maeneo muhimu ya anga. Deutsche Welle, ikinukuu hotuba ya Macron, inaeleza kuwa uchunguzi wa anga wa sasa wa Ulaya katika mawasiliano na ufuatiliaji bado unategemea roketi na satelaiti za Marekani na Urusi. Katika muktadha wa China na Marekani zinazoharakisha mipango ya anga ya kina, Ulaya ik Endelea kujitambulisha kama 'teja' kwenye vyombo vya usafirishaji wa nchi nyingine, itapoteza udhibiti wa uwezo wake wa mawasiliano na ufuatiliaji.

Mkurugenzi Mkuu wa Wakala wa Anga wa Ulaya, Josef Aschbacher, baada ya hotuba ya Macron, alichukua maneno: "Je, sisi ni teja au marubani?" Alionyesha kuwa nchi za dunia zinaendelea kwa kasi kukuza teknolojia za anga kutoka satelaiti hadi Mwezi, na Ulaya lazima 'ijitambue kwa uwezo wake mwenyewe kama mshirika asiyeweza kutengwa'. Alitoa kipimo cha idadi: Ulaya ikitaka kufikia uhuru katika uchunguzi wa anga, inapaswa kutenga takriban bilioni 1 za euro kwa mwaka. "Kutegemea kuna gharama yake," Aschbacher alionya, "tofauti katika fedha na teknolojia na viongozi wa anga duniani inazidi kukua."

Mazungumzo haya yamepasua ukosefu wa usawa wa nguvu ndani ya muungano wa Magharibi ambao kwa muda mrefu umekuwa ukiepukwa. Katika maeneo ya kimkakati kama mawasiliano na ufuatiliaji, utegemezi wa Ulaya kwa uwezo wa anga wa Marekani unaunda kiegemeo kisichojulikana katika uhusiano wa kuvuka Atlantiki—Washington ni mshirika wa kisiasa, lakini pia muuzaji wa miundombinu muhimu. Mara tu masharti ya ushirikiano yakibana, Ulaya itakabiliwa na hatari ya kimfumo. Swali la Macron, kwa msingi, ni kuuliza kama Ulaya iko tayari kulipa gharama ya fedha halisi kwa ajili ya uhuru wa kimkakati wa kweli.

Lakini tofauti kati ya ramani ya njia na ukweli pia ni ya kuchokoza. Ingawa Wakala wa Anga wa Ulaya mwaka 2025 ulipata bajeti ya juu zaidi katika historia, zaidi ya bilioni 22 za euro, inayofunika miradi yote ya miaka mitatu ijayo, taasisi hiyo haijawahi kutekeleza kazi yoyote ya usafirishaji wa binadamu angani. Deutsche Welle inaeleza kuwa malengo ya Macron ya usafirishaji wa binadamu kwa miaka kumi, chini ya hazina ya kiufundi iliyopo na shinikizo la kifedha la nchi wanachama, bado yana utata wa uwezekano. Uhakika wa msingi ni huu: katika muundo wa anga uliopo unaoongozwa na Marekani na Urusi, Ulaya ikitafuta uhuru, je, inaweza kweli kupata udhibiti wa miundombinu muhimu bila kuchochea migogoro ya kijiografia? Macron akiweka swali hili kwenye jedwali la mkutano wa Paris, mwenyewe ni ishara ya kisiasa—je, hadhi ya 'teja' ya Ulaya katika uwanja wa anga itabadilishwa ndani ya miaka kumi.