Sibirya veba laboratuvarı çalışanının ölümü: Rusya salgını yalanladı, ABD ve AB şeffaflık için baskı yapıyor

2 Ekim'de, Sibirya'nın Irkutsk kentindeki Sibirya ve Uzak Doğu Veba Önleme Enstitüsü'nde (Anti-Plague Institute of Siberia and the Far East) çalışan 28 yaşındaki laboratuvar teknisyeni Darya Shipilova (Darya Shipilova) kamuoyuna duyurulmayan bir şekilde hastalanarak öldü. Enstitü, vebanın yabani hayvanlarda doğal olarak bulunduğu bir bölgede yer alıyor. Hindu gazetesinin haberine göre, Shipilova yakındaki Şelehov'da karantinaya alındığı belirtilen bir hastaneye kaldırıldı; onlarca temaslı kişi izolasyona alındı ve Rus sağlık denetim kurumu Rospotrebnadzor'un yetkilileri Irkutsk'a gitti.

Doğrulanmamış medya haberleri ölüm nedenini akciğer vebasına — nadir görülen ancak ciddi, insandan insana bulaşabilen, temas sonrası 24 saat içinde belirti veren ve zamanında tedavi edilmezse ölümcül olabilen bir veba türüne — bağladı. Rus yetkililer ise ölümü ilk aşamada 'tipik' seyirli akut solunum yolu viral enfeksiyonu olarak nitelendirdi.

Rospotrebnadzor, 7 Ekim'de önleyici tedbirleri kademeli olarak kaldırdığını açıkladı; temaslılara yapılan yaklaşık 5.000 laboratuvar testinde tehlikeli herhangi bir patojen bulunmadığını, izolasyona alınan kişilerin yüzde 90'ının karantinasının sona erdirildiğini ve herhangi bir salgın riski bulunmadığını belirtti. Sibirya'da ikinci bir kişinin hastalanıp hastalanmadığı sorulduğunda, Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov (Dmitry Peskov) doğrulanmamış medya haberlerine dayanılmaması uyarısında bulundu.

Dünya Sağlık Örgütü Salgın ve Pandeşi Yönetimi Direktörü Maria Van Kerkhove (Maria Van Kerkhove), 7 Ekim'de örgütün Shipilova'nın 2 Ekim'deki ölümünün arkasındaki 'etkeni' (causative agent) bilmediğini ve Rusya'nın sağladığı bilgilerin yetersiz olması nedeniyle daha kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapamadığını söyledi. Van Kerkhove Rusya'ya daha fazla bilgi sağlaması çağrısında bulundu. Bu açıklama, DSÖ'nün kamuoyuna yönelik riskin düşük olduğuna dair önceki ilk değerlendirmesiyle bir gerilim taşıyor.

Avrupa Birliği, Rusya'dan veba laboratuvarı teknisyeninin ölümü konusunda 'zamanında ve şeffaf raporlama paylaşmasını' (share timely and transparent reporting) talep etti. ABD Başkanı Donald Trump, 8 Ekim'de Shipilova'nın ölümünün biyolojik silahlarla bağlantılı görünmediğini ve ABD'nin Rusya'ya olayla mücadelede yardımcı olacağını söyledi. Trump aynı zamanda Rusya'nın kamuoyuna açıkladığı bilgilerin sınırlı olduğunu kabul etti.

Hindu gazetesinin haberine göre, olay Kovid-19 salgını ve virüsün laboratuvardan kaynaklanmış olabileceği iddialarını yeniden gündeme getirdi. Shipilova'nın kesin ölüm nedeni bugüne kadar bağımsız bir otorite tarafından teyit edilmedi; Rusya'nın bilgi kapalılığı dışarıdaki şüpheleri artırdı.