40 nghìn tỷ USD trái phiếu Mỹ chồng chất cùng cơn sốt trung tâm dữ liệu AI, lãi suất kỳ hạn dài toàn cầu đồng loạt tăng, chứng khoán Australia bốc hơi 320 tỷ AUD trong một ngày

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm qua đêm từng chạm 4,85%, mức cao nhất kể từ giữa năm 2023. Theo đài ABC của Australia đưa tin, Bộ Tài chính Mỹ gần đây đã mở rộng quy mô mua lại trái phiếu kho bạc dài hạn lên 6 tỷ USD, nhưng động thái này không thể kìm hãm đà tăng của lãi suất kỳ hạn dài.

Áp lực bán trên thị trường trái phiếu không phải chỉ riêng ở Mỹ. Cùng đêm đó, lãi suất đấu thầu trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm tăng lên 3,39%, mức cao nhất trong 17 năm. Tại châu Á - Thái Bình Dương, chỉ số ASX 200 của Australia đóng cửa giảm 1% xuống 8.819 điểm, vốn hóa bốc hơi khoảng 320 tỷ AUD (tương đương khoảng 21 tỷ USD), mức giảm tồi tệ nhất trong sáu tháng; chứng khoán châu Á - Thái Bình Dương diễn biến phân hóa, chỉ số Hang Seng của Hồng Kông đóng cửa giảm 1,3%, chỉ số tổng hợp của Hàn Quốc giảm nhẹ, trong khi chỉ số Nikkei của Nhật Bản phục hồi từ mức giảm đầu phiên để đóng cửa tăng.

Hai lực đẩy lợi suất đang hội tụ.

Lực thứ nhất đến từ sự "mất kiểm soát" tài khóa của Mỹ. Bà Luci Ellis, kinh tế trưởng của Westpac, đã thẳng thắn trong bài nhận định cách đây vài tuần: "Đầu tư liên quan đến AI và sự mất kiểm soát tài khóa của Mỹ đã cùng đẩy cấu trúc lãi suất toàn cầu lên cao, đưa mức trung bình của nó vượt khỏi giai đoạn trước đại dịch." Nợ chính phủ Mỹ gần đây đã vượt 40 nghìn tỷ USD. Theo ABC News đưa tin, ông Trump được cho là đã đề xuất phát 5.000 USD cho mỗi công dân trưởng thành của Mỹ; với khoảng 300 triệu người trưởng thành, tổng chi tiêu tiềm tàng lên tới 1,5 nghìn tỷ USD — tương đương khoảng ba phần tư tổng sản phẩm kinh tế cả năm của Australia. Tuy nhiên, các nhà giao dịch trên thị trường dường như không nghiêm túc tiếp nhận đề xuất này; lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm hầu như không thay đổi sau phát ngôn của ông.

Lực thứ hai đến từ làn sóng vay nợ của các công ty công nghệ "siêu quy mô". Bà Ellis chỉ ra rằng Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft — những "bò sữa" từng một thời — giờ đã trở thành một trong những bên phát hành lớn nhất trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp toàn cầu. Theo ABC News dẫn dữ liệu từ Bloomberg, ngay trong tuần xảy ra làn sóng phát hành trái phiếu quy mô lớn, Amazon đã phát hành 4,25 tỷ bảng Anh trái phiếu tại Anh, Uber lần đầu phát hành trái phiếu bằng đồng euro; chỉ riêng ngày hôm trước, các doanh nghiệp Mỹ trong năm nay đã huy động được 149 tỷ euro tại châu Âu. Alphabet còn phát hành 5,5 tỷ AUD trái phiếu tại Australia vào tháng trước.

"Quy mô đầu tư vào các trung tâm dữ liệu được lên kế hoạch trên toàn cầu thực sự đáng kinh ngạc, và từ đó tạo ra nhu cầu huy động vốn bằng nợ cực lớn," bà Ellis viết.

Nhà bình luận tài chính, cựu nhà ngân hàng Satyajit Das, trong cuộc phỏng vấn với ABC News hôm thứ Hai tuần này, đã dẫn lời ông Shanaka Anslem Perera: "Hoặc một vị thần đang được xây dựng giữa sa mạc Texas — ông ấy muốn nói đến các trung tâm dữ liệu AI; hoặc ảo giác tài chính tồi tệ nhất trong lịch sử nhân loại đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta theo thời gian thực." Bản thân ông Das thừa nhận, câu trả lời cuối cùng có lẽ phải một hai năm nữa mới sáng tỏ.

Áp lực từ thị trường trái phiếu đang lan tỏa sang các tài sản rủi ro toàn cầu. Giá dầu Brent kỳ hạn qua đêm từng vượt 101 USD/thùng. Theo ABC News dẫn lời ông Justin Lin, chuyên gia chiến lược đầu tư của Global X ETFs: "Giá dầu hôm nay đang giáng đòn vào thị trường Australia. Dầu Brent quay lại trên mốc 100 USD, nhà đầu tư buộc phải đối mặt với thực tế lạm phát có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn, và RBA có thể còn nhiều việc phải làm." Ông Lin cảnh báo, nếu giá dầu lại đẩy lạm phát toàn cầu tăng, buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt thêm, nhu cầu kim loại công nghiệp "có thể bắt đầu suy yếu một cách thực chất" — "rủi ro đuôi lạm phát đình trệ" này lại được đặt lên bàn trong năm 2026.

Các ngân hàng trung ương đang bị thị trường đẩy đi. Theo ABC News dẫn dữ liệu từ Bloomberg, xác suất RBA tăng lãi suất vào ngày 29 tháng 9 được định giá là 75%, thị trường còn đặt cược rằng trước tháng 3 năm 2027 có thể còn một lần tăng lãi suất nữa; xác suất Fed tăng lãi suất vào ngày 17 tháng 9 là 63%, đến tháng 10 tăng lên 92%; việc ECB tăng lãi suất vào tối ngày 10 tháng 10 được thị trường coi là chắc chắn; xác suất BoJ tăng lãi suất vào ngày 18 tháng 9 là 97%. Những đặt cược này chưa chắc đều trở thành hiện thực, nhưng đã đủ để buộc thị trường chứng khoán và ngoại hối toàn cầu phải định giá lại.

Đối với các gia đình thông thường đang chịu đựng lạm phát dai dẳng, giá năng lượng tăng vọt kết hợp với khả năng lãi suất thế chấp tăng lên, lại chính là sự kết hợp mà thị trường "ít mong muốn thấy nhất".