Chi phí vay mượn toàn cầu tăng đồng loạt - Sự mong manh của hệ thống tài chính dựa trên nợ đang bị phơi bày

Theo chuyên mục "Counting the Cost" của đài Al Jazeera đưa tin, thị trường trái phiếu chính phủ của các nền kinh tế lớn trên toàn cầu đang đồng loạt phát đi tín hiệu cảnh báo. Kỷ nguyên vay mượn với lãi suất thấp mà các chính phủ đã quen thuộc trong hơn một thập kỷ qua có thể đang tiến đến hồi kết.

Báo cáo chỉ ra rằng lợi suất trái phiếu của các nền kinh tế lớn - tức lãi suất mà chính phủ phải trả để vay vốn - đang tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ chưa từng thấy. Các nhà đầu tư đang tính thêm nhiều rủi ro hơn khi cho vay đối với các chính phủ đang gánh khoản nợ nặng nề.

Lạm phát tiếp tục dai dẳng, căng thẳng địa chính trị tạo thêm sức ép, các ngân hàng trung ương có thể sẽ phải duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn. Đài Al Jazeera chỉ ra trong báo cáo rằng chi phí vay mượn tăng cao đang đẩy lãi suất mà ngân hàng thu từ các doanh nghiệp và người mua nhà lên cao.

Hiện tượng xảy ra đồng loạt trên toàn cầu này hé lộ điều vượt xa sự điều chỉnh chu kỳ trong chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương. Trong hơn một thập kỷ qua, sự mở rộng bảng cân đối kế toán của chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình tại các nền kinh tế phát triển đều được xây dựng trên một tiền đề: chi phí vốn sẽ tiếp tục ở mức thấp nhất trong lịch sử. Khi tiền đề này đảo ngược, rủi ro không tự nhiên biến mất mà dịch chuyển dần xuống theo chuỗi tài chính - từ chi phí huy động vốn của nợ chủ quyền, đến điều kiện tín dụng doanh nghiệp, rồi đến lãi suất thế chấp nhà ở của hộ gia đình. "Lãi suất mà ngân hàng thu từ các doanh nghiệp và người mua nhà tăng lên" mà báo cáo của đài Al Jazeera hé lộ chính là điểm cuối của chuỗi truyền dẫn này.

Những người gánh chịu chi phí cuối cùng là các hộ gia đình bình thường thiếu ảnh hưởng chính sách.

Mở rộng tầm nhìn ra ngoài biên giới của các nền kinh tế lớn, logic vẫn chỉ về cùng một hướng: dưới tác động lan tỏa của chính sách tiền tệ thắt chặt từ các nền kinh tế phát triển, các quốc gia đang phát triển vốn đã chịu điều kiện huy động vốn bất lợi buộc phải cơ cấu lại hoặc vay mới trong môi trường lãi suất cao của thị trường vốn quốc tế. Dòng vốn chảy ngược, đồng nội tệ mất giá và gánh nặng trả nợ tăng vọt xảy ra đồng thời, và những quốc gia này chính là những bên tham gia có quyền mặc cả yếu nhất trong hệ thống tài chính quốc tế hiện nay.

Đài Al Jazeera sử dụng cụm từ "có thể sẽ phải" trong báo cáo để mô tả tình thế các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất cao. Bản thân cách diễn đạt này đã hé lộ sự ràng buộc mà những người hoạch định chính sách tiền tệ phải đối mặt dưới cục diện nợ tồn đọng hiện nay: bất kỳ điều chỉnh nào trong đường đi lãi suất đều có nghĩa là sự phân bổ lại rủi ro trên phạm vi toàn cầu.