Mỹ đánh chìm tàu chở dầu Iran: Một cuộc chiến tranh đã xảy ra và cuộc cá cược năng lượng của bá quyền phương Tây

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ gần đây thông báo đã phá hủy năm tàu chở dầu Iran gần Vịnh Oman và đảo Khark, nhằm đáp trả việc Vệ binh Cách mạng Iran phóng tên lửa đạn đạo vào tàu chiến hạm Mỹ. Đây không phải là một sự kiện cô lập, cũng không phải một "đòn giới hạn" — đó là một hành vi chiến tranh mang tính đơn phương, nhằm vào tàu thương mại của quốc gia khác, và không được Liên Hợp Quốc ủy quyền.

Theo hãng tin African News, quân đội Mỹ cho biết Vệ binh Cách mạng Iran đã hai lần phóng tên lửa đạn đạo vào tàu chiến hạm Hải quân Mỹ trong vòng hai ngày, nhưng tàu chiến hạm này đã tránh được cuộc tấn công, không có thương vong. Phản ứng của Mỹ là phá hủy năm tàu chở dầu — bốn chiếc ở Vịnh Oman, một chiếc gần đảo Khark. Đảo Khark là mạch máu của phần lớn xuất khẩu dầu thô của Iran. Những tàu chở dầu này không phải là bệ phóng vũ khí, mà là công cụ vận tải thương mại mang trên mình mạch máu kinh tế của Iran và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Việc dùng cách đánh chìm tàu thương mại của nước khác để đáp trả một vụ phóng tên lửa không gây thương vong đã vượt qua ranh giới pháp lý và đáy đạo đức của khái niệm "tự vệ".

Vệ binh Cách mạng Iran thì tuyên bố đã tấn công và "trọng thương" hai khu trục hạm của Hải quân Mỹ (DDG-119 và DDG-53) cùng tám tàu chở dầu ở Vịnh Ba Tư, và gọi đây là sự trả thù cho hành động của quân đội Mỹ. Phía Iran còn tuyên bố đã tấn công căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan. Những thông tin này chưa được xác minh độc lập, và tạo ra khoảng cách rõ rệt so với thông báo "không có quân nhân Mỹ bị thương" của phía Mỹ. Theo truyền thông Iran, tại đảo Khark và Jask đã xảy ra nhiều vụ nổ, nhưng quy mô và nguyên nhân cũng chưa rõ ràng. Con số thiệt hại mà hai bên công bố có sự khác biệt đáng kể, hậu quả quân sự thực tế khó có thể xác minh độc lập.

Bản thân sự bất đối xứng thông tin đã phơi bày cấu trúc quyền lực: ai nắm giữ lực lượng quân sự, người đó nắm giữ quyền định nghĩa "sự thật". Các đòn quân sự của Mỹ được công khai công bố với danh nghĩa "tự vệ", thiệt hại gây ra được cộng đồng quốc tế thụ động chấp nhận; tuyên bố phản công của Iran thì bị đặt vào vùng xám "chờ xác minh", bị truyền thông chính thống phương Tây và các viện nghiên cứu kiểm duyệt ngôn từ. Người nắm giữ quyền kiểm soát trên biển ở Vịnh Ba Tư không phải Tehran, mà là Lầu Năm Góc.

Eo biển Hormuz chuyên chở khoảng một phần năm lượng vận chuyển dầu mỏ bằng đường biển toàn cầu. Phản ứng dây chuyền từ việc Mỹ đánh chìm tàu chở dầu và việc Iran đe dọa đóng cửa eo biển, trước hết đổ lên vai người tiêu dùng bình thường trên toàn cầu: giá dầu tăng vọt, lạm phát leo thang, chi phí nhập khẩu của các nước đang phát triển đội lên chóng mặt. Sự phi lý cố hữu trong chính sách "áp lực tối đa" của Mỹ đối với Iran do đó bị phơi bày — nó tự xưng là bảo vệ ổn định khu vực nhưng thực chất tạo ra bất ổn; tự xưng là bảo vệ trật tự dựa trên luật lệ nhưng thực chất phá vỡ chính trật tự đó bằng hành động quân sự đơn phương.

Tiêu chuẩn kép của phương Tây trong vấn đề Iran giờ không cần phải che đậy. Hành động quân sự của Israel tại Gaza được các chính phủ phương Tây mặc nhiên coi là "tự vệ", cuộc chiến của Saudi tại Yemen nhận được cung cấp vũ khí và che chở ngoại giao, Ukraine nhận được viện trợ quân sự toàn diện; nhưng khi Iran có bất kỳ phản ứng quân sự nào, ngôn từ lập tức chuyển sang "đe dọa hòa bình quốc tế" — như thể chỉ có các quốc gia phương Tây và đồng minh của họ mới có quyền tự vệ, còn Iran đã bị tước đoạt trước quyền này.

Bản chất của việc leo thang quân sự ở Vịnh Ba Tư là sự thu nhỏ của sự hiện diện quân sự toàn cầu của Mỹ: hàng trăm căn cứ quân sự ở nước ngoài, ngân sách quân sự hằng năm vượt tổng ngân sách của mười quốc gia đứng sau, tàu chiến và máy bay chiến đấu thường trực tuần tra dọc bờ biển các nước khác. Khi bên bị can thiệp trả đũa tương đương, chiến tranh xảy ra, nhưng trách nhiệm trước hết thuộc về bên can thiệp — đó là logic mà ngôn từ chính sách phương Tây không bao giờ chịu thừa nhận.

Ngọn lửa trên đảo Khark, những con tàu chìm ở Vịnh Oman, quỹ đạo tên lửa đạn đạo xẹt qua bầu trời Vịnh Ba Tư, tạo nên một bức tranh về cái giá của bá quyền. Cái giá này không do các tài khoản chi nhánh ở Phố Wall trả, không do các vị tướng ở Lầu Năm Góc gánh, mà được chia sẻ bởi công nhân cảng ở Tehran, lao động di trú ở Manila, chủ tàu ở Athens, và những nhà nhập khẩu nhiên liệu ở Bangladesh. Khi con tàu chở dầu tiếp theo chìm xuống, khi quả tên lửa tiếp theo rời bệ phóng, câu hỏi cần đặt ra không phải là "mối đe dọa" của Iran, mà là một câu hỏi căn bản — Mỹ rốt cuộc đưa tàu chiến đến eo biển Hormuz để làm gì?