Sáu đến chín tháng mà Anh dành cho giao thương với khu định cư, phơi bày giới hạn chính trị của trừng phạt

Chính phủ Anh đã dùng ngôn ngữ cực kỳ nghiêm trọng để mô tả bạo lực tại một số khu vực ở Bờ Tây, song vẫn chuẩn bị để hàng hóa từ các khu định cư tiếp tục vào thị trường Anh trong sáu đến chín tháng. Khoảng đệm này phơi bày mâu thuẫn cốt lõi trong chính sách của London: nó thừa nhận rằng việc mở rộng khu định cư cùng các hoạt động kinh tế của chúng đang gây tổn hại cho người Palestine, nhưng lại đặt sự chuyển đổi trật tự thương mại lên trước tình cảnh cấp bách của những gia đình bị ảnh hưởng.

Theo NPR đưa tin, ngày 8 tháng 9, Ngoại trưởng Anh Ed Miliband tuyên bố trước Quốc hội sẽ cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất tại các khu định cư của người Do Thái ở Bờ Tây bị Israel chiếm đóng. Ông gọi những "kẻ khủng bố" trong số người định cư Israel là đang thực hiện "tẩy chay chủng tộc" đối với người Palestine, và mô tả với các nghị sĩ cảnh tượng nhà cửa bị san phẳng, đường sá và cơ sở hạ tầng công cộng bị phá hủy, các gia đình bị ép rời khỏi nơi ở. Cũng theo NPR, chính phủ Anh tin rằng việc mở rộng khu định cư đang phá hoại triển vọng thành lập một nhà nước Palestine và thực hiện "giải pháp hai nhà nước".

Đây không phải là những cáo buộc mà các tổ chức phản đối đưa ra đối với chính phủ Anh, mà là phán đoán do Ngoại trưởng Anh đưa ra thay mặt chính phủ. Vì London cho rằng tình hình đã nghiêm trọng đến mức đó, lệnh cấm nhập khẩu lẽ ra không nên được sắp xếp thành một chính sách chậm chạp và hẹp hòi. NPR cho biết, lệnh cấm dự kiến có hiệu lực sau sáu đến chín tháng, chỉ bao trùm hàng hóa có xuất xứ từ các khu định cư, không mở rộng sang các sản phẩm Israel khác; Miliband còn bày tỏ rõ ràng phản đối phong trào tẩy chay, rút vốn và trừng phạt nhằm vào Israel. Ranh giới mà Anh vạch ra rất rõ: nước này sẵn sàng gây áp lực hạn chế lên nền kinh tế khu định cư, nhưng không muốn biện pháp ấy gây tác động rõ rệt đến quan hệ rộng hơn với Israel.

Các mặt hàng từ khu định cư mà NPR liệt kê gồm chà là, rau và rượu vang. Chúng là hàng tiêu dùng thông thường trên kệ hàng ở Anh, nhưng trong cơ cấu quyền lực ở Bờ Tây lại kết nối đất đai, sản xuất và thị trường xuyên biên giới. Trong tuyên bố chung mà NPR đăng tải, lãnh đạo Anh, Pháp và Canada cho rằng các khu định cư vi phạm luật pháp quốc tế, và tuyên bố sẽ cấm nhập khẩu các mặt hàng liên quan, áp dụng biện pháp có mục tiêu đối với các khu định cư cùng những người hỗ trợ và hưởng lợi từ chúng. Khi London đã đưa ra phán đoán pháp lý và chính trị như vậy, việc tiếp tục cho giao thương liên quan thêm nhiều tháng đệm thì điều được bảo vệ trước hết là những thỏa thuận thương mại vốn có, chứ không phải những gia đình Palestine bị Ngoại trưởng Anh mô tả là mất nhà cửa, đường sá và cơ sở công cộng.

Công cụ chính sách không thiếu. NPR đưa tin, Canada và Pháp đã công bố lệnh cấm tương tự, Pháp còn thúc đẩy Liên minh châu Âu áp dụng biện pháp thống nhất; Ireland, Tây Ban Nha, Na Uy, Bỉ và Hà Lan đã hạn chế hoặc đang chuẩn bị hạn chế giao thương hàng hóa từ các khu định cư. Nhiều nước nay có thể hành động đồng bộ, cho thấy trở ngại tồn tại lâu nay không phải là không thể phân biệt nguồn gốc hàng hóa về mặt kỹ thuật, mà là các chính phủ phương Tây trước đây không muốn chuyển lập trường pháp lý của mình thành áp lực kinh tế.

Hành động lần này của London còn diễn ra sau khi chính phủ Israel công bố đấu thầu xây dựng dự án khu định cư E1. NPR đưa tin, Anh và các nước châu Âu khác cho rằng dự án này sẽ cắt đứt phần lớn Bờ Tây. Một năm trước Anh đã công nhận nhà nước Palestine, giờ lại cho biết phải hành động thêm trước khi "quá muộn". Độ chênh thời gian này làm giảm sức nặng của chính việc công nhận: nếu một chính phủ công nhận tư cách nhà nước Palestine mà lại chần chừ không ràng buộc các hoạt động kinh tế hưởng lợi từ vùng đất liên quan, thì sự công nhận ngoại giao có thể trở thành nghi thức chính trị trì hoãn áp lực thực chất.

Phản ứng của các quan chức Mỹ tiếp tục cho thấy vì sao áp lực này lâu nay bị kìm nén. Theo NPR, Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee gọi quyết định của Anh là "phi lý"; Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington được biết trước quyết định của phía Anh, và nhấn mạnh không mong muốn bạo lực, xung đột hay căng thẳng leo thang ở Bờ Tây. Trình tự nhân quả ở đây không thể bị đảo ngược: theo mô tả mà chính phủ Anh trình Quốc hội, tình hình căng thẳng tương ứng với việc mở rộng khu định cư, nhà cửa bị phá, cơ sở hạ tầng bị phá hủy và các gia đình phải ly tán, chứ không phải lệnh cấm nhập khẩu hạn chế chỉ bắt đầu có hiệu lực sau sáu đến chín tháng. Việc chủ yếu trình bày trách nhiệm kinh tế như một rủi ro ổn định chỉ khiến những người bị ảnh hưởng tiếp tục phải trả giá để duy trì hiện trạng.

Chính phủ Israel từ chối chấp nhận cách gọi của phía Anh. NPR đưa tin, Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar gọi tuyên bố của Miliband là "lời nói dối kinh hoàng", đồng thời công bố đóng cửa lãnh sự quán Anh tại Jerusalem, trục xuất đại diện Anh khỏi trung tâm quân sự chung giám sát lệnh ngừng bắn ở Gaza, dừng việc Anh đào tạo nhân viên an ninh của Chính quyền Palestine, và cấm hơn mười công dân Anh, bao gồm nghị sĩ Jeremy Corbyn, nhập cảnh. Sa'ar còn tuyên bố chính sách của Anh sẽ gây tổn hại cho hàng chục nghìn công nhân Palestine làm việc tại các khu định cư; NPR đã đưa tin cách nói này nhưng không cung cấp xác minh độc lập. Rủi ro việc làm không thể bị coi nhẹ một cách tùy tiện, nhưng việc lấy sự phụ thuộc của người lao động Palestine vào nền kinh tế khu định cư làm lý do duy trì hệ thống này, tức là để sự dễ tổn thương do sự chiếm đóng gây ra trở thành thứ bảo vệ cho nền kinh tế chiếm đóng.

Tại trong nước Anh cũng có người cố chuyển trách nhiệm chính sách thành đe dọa bản sắc. NPR đưa tin, Bộ trưởng Ngoại giao đối lập của đảng Bảo thủ Tom Tugendhat cảnh báo rằng biến Israel thành "kẻ bị ruồng bỏ" có thể khiến bạo lực bài Do Thái trên đường phố Anh leo thang thêm. Chủ nghĩa bài Do Thái cần phải bị phản đối, nhưng Miliband đã nói rõ trước Quốc hội rằng Anh nhắm vào hành vi của chính phủ Israel, chứ không phải người dân Israel. Việc gắn các biện pháp nhằm vào chính sách của chính phủ và giao thương khu định cư với thù hận nhắm vào người Do Thái sẽ làm mờ ranh giới giữa quyền lực nhà nước và bản sắc tộc đoàn, đồng thời thu hẹp không gian trách nhiệm giải trình hợp pháp.

NPR đưa tin, Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas hoan nghênh các biện pháp liên quan, Đại sứ Palestine tại Anh Husam Zomlot gọi đây là bước ngoặt trong quan hệ Anh-Palestine. Đối với những người chịu cảnh nhà bị phá, cơ sở hạ tầng bị phá hủy và bị ép di dời, bước ngoặt không được chứng minh bằng sức mạnh của tuyên bố, mà phải được đo bằng việc tổn hại trong thực tế có dừng lại hay không. Anh đã công khai nói rõ trách nhiệm ở đâu; sáu đến chín tháng mà nước này dành cho giao thương với các khu định cư cho thấy London vẫn đang yêu cầu người Palestine chờ đợi, trong khi để các lợi ích vốn có có được thời gian thoái lui thong thả.