Sau khi xét nghiệm sàng lọc dương tính, phải chờ 80 ngày: Vì sao danh sách chờ nội soi ở Tasmania lại 'vô hình'

Theo đài ABC (Australian Broadcasting Corporation) đưa tin, một bệnh nhân ở Tasmania với bí danh Tony đã nhận kết quả dương tính qua bộ xét nghiệm sàng lọc ung thư ruột vào tháng 6 năm nay, được bác sĩ xếp vào nhóm cấp cứu cao nhất, và theo hướng dẫn lâm sàng cần được nội soi đại tràng trong vòng 30 ngày để xác nhận có mắc ung thư ruột hay không. Tuy nhiên, gần 80 ngày đã trôi qua, anh vẫn chưa được sắp xếp ca phẫu thuật.

Cơ quan Dịch vụ Y tế bang qua điện thoại thông báo với anh rằng hiện có khoảng 1.000 người trong danh sách chờ, và anh có thể phải chờ từ 6 đến 12 tháng. Tony mô tả với ABC rằng mình đang ở trong trạng thái lơ lửng "nằm giữa sự chán nản và lo lắng": "Các con tôi biết kết quả xét nghiệm của tôi dương tính. Chúng cũng lo lắng theo, vì chúng biết mẫu của bố có vấn đề, nhưng cơ bản là chẳng thể làm được gì."

Khác với các ca phẫu thuật tự chọn, cơ quan y tế Tasmania không công khai số lượng ca nội soi đã hoàn thành, tỷ lệ bệnh nhân được khám trong khung thời gian lâm sàng khuyến nghị, hay số trung vị thời gian chờ phẫu thuật. Báo cáo thường niên, kế hoạch dịch vụ và thông cáo có thể tra cứu của cơ quan này chỉ cho thấy bang đã hoàn thành khoảng 13.500 ca nội soi trong năm ngoái, và có kế hoạch thực hiện hơn 13.000 ca trong năm tài chính 2026–2027. Cơ quan y tế bang cho biết dữ liệu chờ đợi liên quan đang được giám sát thông qua "báo cáo vận hành và các hội đồng quản trị toàn bang", nhưng từ chối công bố ra bên ngoài theo cách thức áp dụng với phẫu thuật tự chọn.

Đây không phải là vấn đề mới. ABC chỉ ra rằng thời gian chờ phẫu thuật tự chọn cùng những ca trì hoãn vượt quá khung thời gian lâm sàng khuyến nghị đã tồn tại lâu dài tại Tasmania và được ghi nhận rộng rãi, nhưng dữ liệu chờ đợi nội soi lại luôn khó truy vết. Đối với một bệnh nhân thuộc nhóm cấp cứu cao nhất, điều này đồng nghĩa với việc ngay cả việc phải chờ bao lâu, tình hình có đang xấu đi hay không, cũng không có dữ liệu để kiểm chứng.

Trong nỗi lo lắng, Tony đã liên lạc với nghị sĩ địa phương. Nghị sĩ đảng Xanh Cecily Rosol đã đưa ca bệnh của anh ra trước phiên chất vấn tại Quốc hội vào ngày thứ Năm, chất vấn Bộ trưởng Y tế Bridget Archer: liệu có thể xác nhận nội dung mà cơ quan y tế thông báo với Tony không, và sẽ áp dụng biện pháp gì để bảo đảm các bệnh nhân tương tự được phẫu thuật trong khung thời gian lâm sàng khuyến nghị? Trong phần trả lời tại Quốc hội, bà Archer đã né tránh với lý do "không tiện bình luận về ca bệnh cụ thể của bệnh nhân", rồi chuyển sang nhấn mạnh rằng số lượng ca nội soi trong hệ thống y tế công đang ở "mức cao nhất mọi thời đại".

Trong bức thư gửi Tony, cách diễn đạt của bà Archer gần như không khác gì câu trả lời qua điện thoại. Bà viết: "Mặc dù khung thời gian khuyến nghị là 30 ngày, do nhu cầu tăng cao và việc ưu tiên sắp xếp cho các ca được đánh giá là cấp cứu, thời gian chờ có thể vượt quá khung thời gian đó." Bà còn khuyên Tony nếu bệnh tình xấu đi thì nên quay lại gặp bác sĩ đa khoa, để người đó cấp giấy chuyển tuyến mới nhằm khởi động "quy trình đánh giá lại lâm sàng". Tony gọi cả bức thư này là "một đống sáo ngữ": "Cơ bản chẳng khác gì những gì được thông báo qua điện thoại cách đây 5 đến 6 tuần – 'Anh chỉ cần chờ thôi'."

Cái giá của sự thất bại trong quản trị này không hề trừu tượng. Phó giáo sư Ding, phát ngôn viên của Bowel Cancer Australia, chuyên gia tiêu hóa, chỉ ra rằng kết quả sàng lọc dương tính không đồng nghĩa với chẩn đoán xác định, nhưng 90% ca ung thư ruột nếu phát hiện sớm có thể được chữa khỏi; chẩn đoán chậm trễ không chỉ đồng nghĩa với tiên lượng xấu hơn, mà còn khi bệnh nhân cuối cùng nhập viện với tình trạng phức tạp và nguy kịch hơn sẽ tạo áp lực lớn hơn cho bệnh viện. Ông nói với ABC rằng ý nghĩa của hệ thống phân loại chính là để bệnh nhân được điều trị trong vòng 30 ngày, nhằm tránh "những biến chứng không cần thiết có thể xảy ra sau 30 ngày". Một ca nội soi đại tràng kịp thời đảm nhận đồng thời hai chức năng: vừa là công cụ chẩn đoán ung thư ruột, vừa có tác dụng phòng ngừa thông qua việc phát hiện và cắt bỏ các tổn thương tiền ung thư.

Cơ quan y tế Tasmania cho ABC biết nhu cầu dịch vụ nội soi đã tăng, đã triển khai một số biện pháp cải thiện bao gồm phát triển dịch vụ bác sĩ đa khoa nội soi tại nông thôn để tăng cường năng lực dịch vụ cho khu vực Tây Bắc, phía chính quyền bang thì đề cập đến việc gửi các bệnh nhân phù hợp ra các phòng khám tư nhân. Tuy nhiên, với Tony, những phát biểu này vẫn cách biệt xa so với sự chờ đợi trước mắt của anh. Trong buổi phỏng vấn, anh đặt ra câu hỏi còn bỏ lửng tiếp theo: "Giả sử tuần sau họ sắp xếp cho tôi làm xét nghiệm, rồi xác nhận ung thư ruột – việc tiếp theo là điều trị, liệu có phải xếp hàng lần nữa không?"