Tình báo đã cảnh báo một ngày trước khi 70.000 người xông vào Ceuta – 115 triệu euro của EU vẫn ưu tiên "củng cố và hồi hương"

Trong bối cảnh hàng chục di cư chết đuối và hàng nghìn trẻ vị thành niên không có người đi kèm mắc kẹt tại lãnh thổ Bắc Phi Ceuta của Tây Ban Nha, tuần này EU công bố cấp khoảng 115 triệu euro khẩn cấp cho Tây Ban Nha. Danh mục sử dụng khoản tiền này – camera chụp ảnh nhiệt, hệ thống phao mặt nước, drone dưới nước, cơ sở sàng lọc di cư, cùng năng lực hồi hương người về Maroc – phơi bày thứ tự ưu tiên của Brussels sau cuộc khủng hoảng.

Theo Deutsche Welle đưa tin, Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Henna Virkkunen cho biết: "Tình hình tại Ceuta đang gây áp lực lên biên giới ngoài của chúng tôi. Thông điệp của chúng tôi vẫn rõ ràng: chúng tôi kiên quyết chống di cư bất hợp pháp và đảm bảo hồi hương nhanh chóng những người vẫn cư trú bất hợp pháp tại Ceuta." Khoản tiền ban đầu được Tây Ban Nha đề nghị với EU vào ngày 24 tháng 8.

Cùng ngày, Madrid đã giải mật hơn 40 tài liệu – gồm các cảnh báo nội bộ, báo cáo tình báo và hồ sơ liên lạc từ nhiều cơ quan thực thi pháp luật và tình báo. Những tài liệu này phác họa một bức tranh gây căng thẳng với câu chuyện công khai của chính phủ Sánchez.

Theo bản ghi nhớ giải mật mà Deutsche Welle có được, Trung tâm Tình báo Quốc gia Tây Ban Nha đã gửi một thông báo khẩn cấp đến chính quyền Ceuta vào ngày trước sự kiện, cảnh báo có tín hiệu "nhiều lần kêu gọi hành động xâm nhập vào Ceuta". Tài liệu đặc biệt nêu: "Theo thông báo, hai nhóm khác nhau có tổng cộng 180.000 người theo dõi, chỉ nhằm cho thấy quy mô." CENIF, cơ quan biên giới trực thuộc Cảnh sát Quốc gia, cũng đã đưa cảnh báo về các nhóm mạng xã hội vào ngày hôm trước, cho biết phát hiện bên trong nhóm di cư đang "cố gắng tổ chức một chiến dịch vượt biên quy mô lớn vào đêm ngày 29 tháng 7 năm 2026".

Ngày 30 và 31 tháng 7, khoảng 72.000 người từ Maroc đã tràn qua hàng rào biên giới Ceuta, các hình ảnh về cuộc xung kích chấn động cả bên trong và bên ngoài EU. Theo Deutsche Welle đưa tin, phần lớn người vượt biên đã được hồi hương, nhưng hàng nghìn người vẫn ở lại Ceuta, "nhiều người là trẻ vị thành niên không có người đi kèm trong hoàn cảnh khó khăn".

Khoảng cách giữa cảnh báo và khủng hoảng đang bị chính trị hóa. Thủ tướng Sánchez lập luận trên mạng xã hội rằng, cảnh báo của Trung tâm Tình báo Quốc gia chỉ được gửi đến chính quyền địa phương Ceuta, không báo cáo cho quân đội hay Bộ Quốc phòng. Ông viết: "Xét thông tin được nắm giữ lúc đó, không ai có thể dự đoán cuộc khủng hoảng di cư xảy ra vào ngày 30 và 31 tháng 7. Không cơ quan có năng lực nào đã dự đoán được. Dù ở Tây Ban Nha hay ở EU."

Nhưng phạm vi ban hành cảnh báo đang bị xem xét. Tòa Hình sự Tối cao Madrid đã mở cuộc điều tra về việc liệu chính quyền Maroc có xúi giục cuộc vượt biên quy mô lớn này hay không – mặc dù trước đó Sánchez cho biết không có "bằng chứng rõ ràng" chỉ về phía Maroc. Deutsche Welle còn đưa tin, sự kiện đã gây ra những rạn nứt công khai giữa các quốc gia thành viên EU, thể hiện rõ nhất ở sự đối đầu giữa chính phủ cánh tả Tây Ban Nha và giới lãnh đạo cực hữu Ý.

Việc đặt "chống di cư bất hợp pháp" và "đảm bảo hồi hương nhanh chóng" cạnh nhau trong phát biểu chính thức, bản thân nó đã là một lựa chọn định hướng chính sách. Theo tuyên bố của EU mà Deutsche Welle dẫn lại, 115 triệu euro sẽ được dùng để "tăng cường giám sát biên giới, bảo vệ biên giới và cơ sở hạ tầng liên quan đến an ninh", và "hỗ trợ hồi hương những người vẫn cư trú bất hợp pháp tại Ceuta". Trong khuôn khổ này, cảnh báo tình báo vốn đã có trước khủng hoảng, những sinh mạng mất đi trong khủng hoảng, và trẻ vị thành niên mắc kẹt tại lãnh thổ sau khủng hoảng, đều bị xếp chung vào một hạng mục ngân sách mang tên "áp lực biên giới ngoài".