Úc dự kiến ban hành luật buộc nền tảng cung cấp tùy chọn "bảng tin không thuật toán", nhắm thẳng vào sự kiểm soát đơn phương của các đại gia công nghệ đối với phân phối nội dung

Theo báo cáo của tờ The Hindu, chính phủ Úc đã công bố dự thảo "Nghĩa vụ Chăm sóc Kỹ thuật số" vào ngày 8 tháng 9 để tiến hành tham vấn có mục tiêu, trong đó biện pháp cốt lõi là một yêu cầu bắt buộc có tên "Bảng tin của tôi, Lựa chọn của tôi" — các nền tảng mạng xã hội phải gửi cửa sổ bật lên cho cả người dùng mới và cũ, cho phép họ lựa chọn giữa bảng tin cá nhân hóa do thuật toán điều khiển và bảng tin không cá nhân hóa hiển thị theo trình tự thời gian hoặc danh sách theo dõi do người dùng tự chọn.

Đây là thách thức mang tính thể chế mạnh mẽ nhất nhằm vào quyền kiểm soát thuật toán của các nền tảng từ trước đến nay ở các nước phương Tây. Bộ trưởng Truyền thông Úc Anika Wells phát biểu trong tuyên bố: "Nghĩa vụ Chăm sóc Kỹ thuật số sẽ đảm bảo các nhà cung cấp dịch vụ trực tuyến — bao gồm một số công ty mạnh nhất thế giới — phải chịu trách nhiệm nhiều hơn trong việc bảo vệ người dân Úc khỏi những tác hại trên nền tảng của họ." Thủ tướng Anthony Albanes thì đưa ra một góc nhìn khác: "Đây không phải là trao quyền kiểm soát cho chính phủ, mà là trao lại quyền kiểm soát cho người dân."

Dự thảo cũng dự kiến mở rộng quyền lực của cơ quan quản lý an toàn trực tuyến của Úc là eSafety, cho phép cơ quan này gửi thông báo gỡ bỏ nội dung tới các ứng dụng và trang web.

Dự thảo quy định, các doanh nghiệp không tuân thủ nghĩa vụ sẽ phải đối mặt với khoản phạt lên tới 79 triệu đô la Úc. Các nền tảng còn phải chịu trách nhiệm rõ ràng trong việc bảo vệ người dùng dưới 18 tuổi, ngăn ngừa các tính năng gây nghiện và nội dung có hại — bao gồm nội dung cổ xúy rối loạn ăn uống, thù ghét phụ nữ và bình đẳng giới, nội dung tôn vinh tội phạm hoặc hành vi nguy hiểm đe dọa tính mạng, tổn hại sức khỏe tâm thần nghiêm trọng và nội dung khiêu dâm — ảnh hưởng tới thanh thiếu niên. Doanh nghiệp cũng phải ghi chép và xác định các biện pháp đã thực hiện để ứng phó với rủi ro đã biết.

Bài báo chỉ ra rằng, thuật toán đã trở thành công cụ cốt lõi để các nền tảng mạng xã hội tranh giành thời gian sử dụng của người dùng, logic thiết kế của nó được xây dựng dựa trên dữ liệu thích, bình luận và lượt duyệt trước đây của người dùng, khóa chặt người dùng trong bảng tin cuộn liên tục. Gần đây, Meta do bị cáo buộc thiết kế nền tảng dẫn đến trẻ em nghiện sử dụng, đã đạt được thỏa thuận dàn xếp trị giá 16,68 tỷ đô la Mỹ với các bang của Mỹ. Bản thân con số này đã là một lời chú thích cho quy mô mô hình kinh doanh của các nền tảng.

Đồng thời, Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số được Liên minh Châu Âu thông qua năm 2022 đã bao gồm điều khoản cho phép người dùng thoát khỏi việc đẩy nội dung cá nhân hóa, nhưng theo báo cáo của The Hindu, các doanh nghiệp liên quan đã không giúp người dùng dễ dàng thay đổi cài đặt. Năm 2025, một tổ chức bảo vệ quyền tại Hà Lan đã kiện Meta ra tòa vì không cung cấp bảng tin không dựa trên hồ sơ người dùng, vi phạm Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số, tòa án đã ra lệnh cho Meta sửa đổi nền tảng để tuân thủ quy định. Điều này có nghĩa là ngay cả luật pháp EU đã có hiệu lực nhiều năm, sức ràng buộc của nó ở cấp độ thực thi vẫn phụ thuộc vào đẩy từng vụ kiện tư pháp.

Tổ chức vận động hành lang ngành DIGI đại diện cho các đại gia công nghệ như Meta, Snapchat và Google đã bảo vệ thuật toán, cho rằng nó hữu ích cho người dùng tìm kiếm nội dung đa dạng. Một người phát ngôn của tổ chức này phát biểu với tờ The Guardian: "Chúng tôi ủng hộ một phương án có thể trao cho người dân sự lựa chọn và quyền kiểm soát có ý nghĩa đối với nội dung họ nhìn thấy, đồng thời quản lý rủi ro an toàn." Tuy nhiên, DIGI đã không giải thích cụ thể "lựa chọn có ý nghĩa" nên được thực hiện như thế nào trong thực tế, cũng không phản hồi lý do tại sao sau nhiều năm luật pháp EU có hiệu lực, các tùy chọn thoát trên nền tảng liên quan vẫn thường được cho là khó tìm kiếm.

Bài báo đồng thời chỉ ra rằng, một số nghị sĩ đảng đối lập tại Úc bày tỏ sự dè dặt với dự luật, cảnh báo có rủi ro kiểm duyệt. Hiện dự thảo vẫn đang trong giai đoạn tham vấn có mục tiêu, chính phủ đang lấy ý kiến từ các nền tảng kỹ thuật số, tổ chức ngành, tổ chức phi chính phủ và các cơ quan vận động, nội dung và hình thức cuối cùng của dự luật vẫn chưa được xác định.

Bộ trưởng Truyền thông Úc Wells trong tuyên bố đã mô tả các nền tảng là một trong "những công ty mạnh nhất thế giới" — cách diễn đạt này hiếm khi đến thẳng từ miệng một quan chức chính phủ phương Tây. Từ khoản dàn xếp 16,68 tỷ đô la, đến sự yếu kém trong khâu thực thi luật pháp EU, rồi đến sự ưa chuộng của các tổ chức vận động hành lang ngành đối với những cách diễn đạt mơ hồ như "lựa chọn có ý nghĩa", thái độ thực sự của các đại gia công nghệ trong quản trị thuật toán đã dần hiện rõ. Dự thảo của Úc có thể phá vỡ tình thế "dễ lập pháp, khó thực thi" trước đây hay không vẫn cần được theo dõi.